16/04/2014

ભેજ કો ભેજ દો...

ઘરની દિવાલો ઉપર આજ સુધી અનગીનત હિંદી ફિલ્મો બની છે, જેમાં મોટે ભાગે બે ભાઈઓના ઝઘડા અને છુટા પડવા માટે વચ્ચે દિવાલ ઊભી કરવામાં આવે. એક બાજુ દિવાલ ચણાતી જાય ને બીજી બાજુ મુહમ્મદ રફીના કરૂણ કંઠમાં આકાશમાંથી ગીત ગવાતું જાય, ''કલ ચમન થા, આજ એક સહેરા હુઆ, દેખતે હી દેખતે યે ક્યા હુઆ... હોઓઓઓ.'' આપણે તો જાણે કડીયા-મજૂરો હોઈએ અને કાયમ આવી ઈંટ, પથ્થર, સીમેન્ટ, કપચીની ફિલ્મો જોવા જ જતા હોઈશું એમ, દિવાલ પૂરી ચણાય નહિ, ત્યાં સુધી મજૂરો લેલું પકડીને સીમેન્ટ ઉપર લબ્દા મારે જતા હોય, એ જોયે રાખવાના. છેલ્લે બન્ને ભાઈઓ વચ્ચે ઘરની સુંદર ભાભી-એટલે કે હીરોઈન સમાધાન કરે અને તે પણ સાવ સસ્તા ભાવે... હસતા હસતા એક કરૂણ ગીત ગાઈને, જેમાં ભાગલા કેવા વેદનામય હોય છે એ સમજાવીને આખી દિવાલના ભૂક્કા બોલાવડાવી દે.

પણ આજ સુધી કોઈ નિર્માતાએ એક પણ ફિલ્મ, બારે માસ ઘરની દિવાલો પર લાગેલા રહેતા ભેજ ઉપર બનાવી નથી. દિવાલને કારણે પડતા હોય તો શું ભેજના કારણે ભાઈઓ વચ્ચે ભાગલા ન પડે ? કરૂણાનું ખરૂં પ્રતિક દિવાલ નહિ, ભેજ છે, જેને તમે સાહિત્યિક ભાષામાં ''ધાબું'', ''કલંક'' અથવા ''દાગ'' કહી શકો. આમ આટલો મોટો શહેનશાહ, પણ અનારકલીને જીવતી ચણાવી દેવાનો હૂકમ કરનાર જીલ્લે-ઈલાહી અકબરે પણ એ નહોતું વિચાર્યું કે, હું આવડી આને જીવતી તો ચણાવી દઉં છું પણ પછીથી બહારની દિવાલો પર ચોમાસાનો ભેજ લાગશે તો હું પુરાની દિલ્હીના ક્યા કડીયા-સુથારને મોંઢું બતાવીશ ? ખોટી વાત છે મારી ?

આજે ભારતનું એવું એકે ય ફેમિલી નહિ હોય જે પોતાના ઘરમાં લાગેલા ભેજથી કંટાળીને ઘર છોડીને ભાગી જવાનો વિચાર નહિ કરતું હોય ! લાખો રૂપિયા ખર્ચીને ઘરમાં રંગ-રોગાણ કરાવ્યા હોય ને સાતમે મહિને પેટ મોટું દેખાવા માંડે, એમ ભીંત પર પોપડા દેખાવાના શરૂ થઈ જાય. જેનું ઘર હોય એને તો આ પોપડા પોતાની છાતી પર ફૂટી નીકળ્યા હોય, એવા ઝટકા વાગે... ના વાગે, બે ? ફરક એટલો કે છાતી પર પડેલા પોપડાં તો ખણી ય શકાય, પણ ભીંત પર પડેલા પોપડા ખંજવાળવા જાઓ તો, ગામડાંનું છોકરૂં મેળામાં લઈ જવા બાપના પગમાં ઘુસી જાય, એમ ઉપરવાળું અટકીને રહેલું પોપડું ય ખરી પડે. દરેક પોપડાંની આ એક સાયકલોજી છે કે, નીચે વાળું ખરે, એટલે આજુબાજુવાળું ય આપણને છેતરતું જાય. સવાલ માત્ર પોપડાંનો નથી, સવાલ ભેજના ડાઘાનો પણ છે. આપણે જાણે ભીંત પર ચઢી ચઢીને નહાવા બેસતા હોઈશું, એમ બાથરૂમ સિવાયની ભીંતો ઉપર પણ પાણીના ઉપસી આવેલા ધબ્બા જોવા મળે. ફિલ્મોમાં ચવાઈ ગયેલો એક ડાયલોગ તમે બહુ સાંભળ્યો હશે કે, ''દિવારોં કે ભી કાન હોતે હૈં... !'' તે હશે, પણ આજ સુધી તમે નહિ સાંભળેલો મેં હમણાં જ લખેલો ડાયલોગ વાંચી લો, ''દિવાલોં કે ભલે કાન-નાક હોતે હોંગે, લેકીન દિવારોં કો કભી લાજશરમ નહિ હોતી... !'' સાલું રહેવાનું આપણાં ઘરમાં ને ધબ્બા ય આપણાં જ ઘરમાં પાડવાના ?... બે થપ્પડ મારી દેવાનું ઝનૂન ન ઉપડે આપણને ? આ તો એક વાત થાય છે... !

શા માટે ફિલ્મવાળાઓ બે ભાઈઓના ઝગડા વખતે દિવાલને બદલે ભેજવાળી સ્ટોરીઓ લઈ આવતા નથી ? ફિલ્મ ''નીલકમલ''માં ''તુઝ કો પુકારે મેરા પ્યાર, આજા મૈં તો મીટા હું તેરી ચાહ મેં'' ગાતી વખતે રાજકુમારને પણ દિવાલોમાં જીવતો ચણી દેવામાં આવે છે. શું આ વખતે, હીરોઈન વહિદા રહેમાનને હાથમાં ડિર્સ્ટમ્પરનું ડબલું લઈને આવતી ન બતાવી શકાય, જેથી ''જાની'' રાજકુમારના ગાલ, બરડા, છાતી અને પેટ પરથી ઉખડુ-ઉખડુ કરતા ભેજના પોપડાને રોકી શકે ? ઓડીયન્સમાં ય તાળીઓ પડે કે, ફિલ્મના દિગ્દર્શકને ફક્ત ઈંટ-ચૂનાનું નહિ, ભેજનું ય નૉલેજ છે... !

તમે ફિલ્મ ''દિવાર'' કેમ યાદ નથી કરતા ? એમાં બે ભાઈઓ અમિતાભ અને શશી કપૂર વચ્ચે સિદ્ધાંતોની - ઉસુલોની દિવાલ ઊભી થતી બતાવાઈ છે અને અમિતાભ શશીડાને પૂછે છે, ''મેરે પાસ ધન હૈ, દૌલત હૈ, ઈજ્જત હૈ, ગાડી-બંગલા હૈ... તુમ્હારે પાસ ક્યા હૈ... ?''

આ વખતે, ''મેરે પાસ માં હૈ...'' એવા ફાલતું ડાયલોગ મારવાને બદલે સહેજ પણ ખચકાયા વગર શશીયો ''મેરે ઘર કી દિવાલોં પર ભેજ હૈ...'' તો શું બચ્ચનીયાનું મોંઢું લબૂક ના થઈ ગયું હોત ? થઈ જ જાય કારણ કે, આ જગતમાં 'માં' અને ''ભેજ'', એ બે ચીજો જ એવી છે જે દરેકના ઘરમાં હોય. ''મેરે પાસ માં હૈ...'' એવું કહીને કપૂરીયાએ કોઈ મોટી ધાડ નહોતી મારી. હું રૃા. ૨૦/-ની શરત મારવા તૈયાર છું કે, શશીએ માં ને બદલે ઘરના ભેજની બબાલ કરી હોત તો બચ્ચન પહેલી એસ.ટી. પકડીને ઘર ભેગો થઈ ગયો હોત... સુઉં કિયો છો... ?

ભેજ ઉપર મેં આજ સુધી ઘણું કામ કર્યું છે. કામ એટલે વૈજ્ઞાાનિકો કરે છે, એવું કોઈ સંશોધન-બંશોધન નહિ પણ ઘરમાંથી ભેજને કેવી રીતે હટાવવો, એના વિચારો ઉપર હું ઘરના માળીયા કરતા વધારે વખત ચઢી આવ્યો છું. તમને તો ખબર હોય જ કે, બૌદ્ધિકો વિચારો ઉપર ચઢી જતી વખતે પોતાનું લમણું પહેલી આંગળીથી ખંજવાળતા હોય છે ને ઘણા વિચારીને લખે છે. આમાં હેતુ ખંજવાળવાનો નહિ, સારા વિચારો આવવાનો હોય છે. પણ હું તો ભીંતનો દાઝેલો હોવાથી મને એ બીક લાગતી કે, લમણું ખણવા જતાં ક્યાંક પોપડું ખરી પડશે તો ?

સંશોધનો દરમ્યાન ખાસ કોઈ તારણો ન નીકળ્યા પણ એટલી ખબર પડી કે, ભેજની શરૂઆત બાથરૂમની દિવાલો પરથી થાય છે અને મેહમાનો આવે ત્યારે તો, એ લોકો છોકરો જોવા આવ્યા હોય એમ બાથરૂમ વાળો ભેજ તૈયાર-બૈયાર થઈને બહાર નીકળે છે. મેહમાનો ય ડાહ્યા થતાં હોય ને આપણે તો એમ.એફ. હૂસેન પાસે બાથરૂમની દિવાલો પર ભેજના પેઈન્ટિંગ્સ ચીતરાવ્યા હશે, એમ પાછા પૂછે, ''અરે... આટલો બધો ભેજ... ?'' કેમ જાણે એમના ઘરોમાં તો બાથરૂમની દિવાલો પર ભેજને બદલે મૅકડૉનાલ્ડ્સના પિત્ઝા-બર્ગર લટકતા હશે. આપણી હટી ના જાય... ?

ભેજની શરૂઆત બાથરૂમની દિવાલો પરથી થાય છે, એ મહત્વનું તારણ નીકળી ગયા પછીનું કામ અઘરૂં હતું કે, ભેજ દૂર કરવો કે બાથરૂમ ? મારા ઘરમાં તો ત્રણ બાથરૂમો છે, એ હિસાબે બે ઓછા કરી નાંખીએ તો ઘરમાંથી ૬૬.૩૩ ટકા ભેજ કાઢ્યો કહેવાય. સવારે ભલે થોડા દહાડા ઘરમાં દોડાદોડી અને બૂમાબુમ રહે એ તો, પણ ભેજ પર કન્ટ્રોલ તો આવે ! બાથરૂમના ઉપયોગો બદલવાથી કોઈ ફેર પડે ખરો ? અમે લોકો ઘણી વાર નહાતાં પણ હોઈએ છીએ અને નહાતી વખતે અમારી વિચિત્ર આવડતોને લીધે મોટા ભાગનું પાણી દિવાલો પર ઊડે છે. નહાના તો ઉસી કો કહેતે હૈં કિ, દિવાર તો ક્યા ચીઝ હૈ... ઝમીં પર ભી પાની કી એક બુંદ ગીરની નહિ ચાહિયે... !

અંતમાં કે ભેજના આ વસંતમાં, ગુજરાતના તમામ ભેજરીવાલો (ભેજપીડિતો)ને મારૂં સૂચન છે કે, ભેજથી ભાગવાની ભલે ન હોય, પણ ગભરાવાની તો બેશક જરૂરત છે. આ કાંઈ ગર્વ લેવા જેવું ચિતરામણ નથી. છે તો ભલે રહ્યો, એવા ગૂમાનમાં ન રહીએ. એને હટાવી ન શકો તો કાંઈ નહિ, પણ મકાન તો બદલાવી શકો ને ! નવા મકાનમાં હમણાં નહિ આવે ને આવી ગયો હોય... ભેજવાળી એ જ દિવાલ પર હાથ ટેકવી મંદસ્વરોમાં લલકારે જાઓ,
'તેરે સંગ જીના, તેરે સંગ મરના, રબ રૂઠે યા જગ છુટે હમકો ક્યા કરના...'

સિક્સર
- તે... અમેરિકામાં કોને ત્યાં ઉતરવા?
- છે એક આપણો દોસ્ત... ગવર્મેન્ટમાં જૉબ કરે છે !
- શું નામ છે, ભ'ઈનું ?
- બરાક ઓબામા.

13/04/2014

ઍનકાઉન્ટર : 13-04-2014

* કેટરીના કૈફ સાથે આપને કેમનું છે?
- એક આદર્શ હિંદુ પુરૂષ એક જીવનમાં કેવળ એક જ સ્ત્રીનો થઇને રહે છે. ...હવે એ જોવાનું રહ્યું કે, 'એ' શું માને છે!
(દિનેશ હિરાણી, તારાપુર-આણંદ)

* નેતાઓ ચિત્રવિચિત્ર પાઘડીઓ પહેરીને જાહેરસભાઓ કરે છે. કારણ?
- 'મત કહો કે સર પે ટોપી હૈ, કહો સર પે હમારે તાજ હૈ.'
(રમાગૌરી એમ. ભટ્ટ, ધોળકા)

* ગુટખા બંધ થયા, પણ સિગારેટ-તમાકુ ઉપર પ્રતિબંધ કેમ નહિ?
- ચુંટણી-ફંડો ઓકાવવામાં સફળતા ન મળે, તો ઉત્પાદકોને આવી સજા ભોગવવી પડે!
(ઉસ્માન એમ. વોરા, વિરમગામ)

* ગાંધીજીની નકલ કરી કરીને નામ કમાયેલા અન્ના હજારે ગાંધીવાદનું કલંક?
- મીડિયા અક્કલ વગરના કામો કરે છે. અન્નાની જેમ કેજરીવાલને પહેલા હીરો બનાવી દીધો.... ને હવે એને ઉઘાડો પાડે છે.
(ધીમંતરાય નાયક, બારડોલી)

* તમારી દ્રષ્ટિએ રાહુલ ગાંધી વડાપ્રધાન બનવા માટે યોગ્ય છે ?
- બાળકને હાલમાં તો પ્રાથમિક શિક્ષણ વિભાગમાં મૂક્યું છે. મોટું થાય પછી બધી વાત.
(જસ્મિન જે. પટેલ, ખેરગામ-ચીખલી)

* એક વાર પ્રેમમાં પડીને લગ્ન બીજા સાથે કરી લેનારને શું કહેશો?
- નવોઢા.
(વિમલેશ જાની, ડાભલા-વિજાપુર)

* તમારૂં નામ 'અશોક' રાખવાનું કારણ?
- સંસારનું આ જ એક સર્વોત્તમ નામ પડયું હતું... વાપરી નાંખ્યું!
(કેતન ખખ્ખર, ગોંડલ)

* શું આપ ભાજપના શુભેચ્છક છો?
- બધા ચોર છે. બસ, આપણને ઓછું નુકસાન પહોંચાડે, એવી વ્યક્તિને રાજ અપાય.
(ભાવુભા ઝાલા, ભાવનગર)

* નેતાઓ માટે નિવૃત્તિ વય મર્યાદા કેમ નહિ?
- 'સમરથ કો નહિ દોષ ગુસાંઇ...'
(રજનીકાંત ભૂંડિયા, દ્વારકા)

* બુધ્ધિશાળી માણસો મૂર્ખ વાતો પર પણ કેમ ધ્યાન આપતા હોય છે?
- બસ... આપણું તો એવું જ!
(પુલીન શાહ, સુરેન્દ્રનગર)

* મારે ગણિતમાં ૧૦૦માંથી ૯૯ માર્ક્સ આવ્યા, તો ય બા ખીજાયા... આપના પુત્રનું કેવું છે?
- એને ગણિતમાં ત્રણ વર્ષના થઇને ટોટલ ૯૯ માર્ક્સ આવ્યા હતા.
(કિરણ આર્યન, અમદાવાદ)

* પોલીસને પ્રજાનો દોસ્ત કહેવામાં આવે છે. તો પ્રધાનોને?
- પોલીસને તો માણસ પણ કહેવામાં આવે છે.
(કનુ જે. પટેલ, સંધાણા)

* તેલંગાણા પછી ગુજરાતમાં કચ્છને અલગ રાજ્યનો દરજ્જો ક્યારે?
- હાલમાં મેં અમદાવાદના 'નારણપુરા' માટે અલગ રાજ્યની માંગણી કરેલી છે.... લાઇનમાં આવો. આમે ય, આપણે દેશને તોડવા જ બેઠા છીએ તો... એક ઓર સહિ!
(વિસનજી ઠક્કર, થાણા-મહારાષ્ટ્ર)

* તમને અમેરિકા ફાવી ગયું?
- હવે તો ઓબામાને ય ફાવી ગયું છે.
(રેખા શાહ, અમદાવાદ)

* ઉનાળો આવ્યો. હવે તો પંખાને બદલે એસી ચાલુ કરાવો...!
- ગુજરાતી છીએ. પંખો આપણા ઘરનો ને એસી બાજુવાળાના ઘરનું ચાલુ કરાવીને ત્યાં બેસાય!
(પ્રવિણા જૅનીસ, આણંદ)

* ફિલ્મ કલાકારો ટીવી પર આવીને ઈંગ્લિશમાં જ કેમ બોલતા હોય છે?
- એ લોકો તો ઉધરસ પણ ઈંગ્લિશમાં ખાય છે... હિંદી બોલવાથી હૉલીવૂડમાં નામ ખરાબ થાય.
(એ.એમ. શાહ, અમદાવાદ)

* સારો વર મેળવવા કુંવારી કન્યા વ્રત રાખે છે, પણ સારો દીકરો મેળવવા માતાએ કયું વ્રત રાખવું જોઇએ?
- માતાએ પોતાની સાસુને પૂછી લેવું જોઇએ...
(મુગ્ધા ઉલ્લાસ વોરા, જૂનાગઢ)

* મનમોહન કહેતા, 'પૈસા ઝાડ ઉપર નથી ઊગતા.'.... એટલે?
- કોલસાની ખાણમાં ઊગે છે.
(જયંત હાથી, થાણા-મહારાષ્ટ્ર)

* શ્રધ્ધાંજલિમાં થયેલા વખાણો જેવું જીવન ખરેખર મરનાર જીવ્યો હોય છે ખરો?
- કેમ, લોકો મજાકો ય ન કરે?
(સુરેશ એન. બલુ, સુરત)

* આજનો માણસ રૂપીયા કમાવામાં પરચૂરણ બનીને વેરાઇ ગયો છે. સુઉં કિયો છો?
- ભલે વેરાતો... એમ કાંઇ કમાવાનું બંધ થોડું કરાય છે?
(રમેશ આર. સુતરીયા-ટ્રોવા, મુંબઇ)

* શુભ ધંધાઓમાં નજીવી બરકત છે પણ મલીન ધંધાઓમાં કમાણી જ કમાણી છે. આમ કેમ?
- વેપારીઓ બુધ્ધિમાન છે. બન્ને ધંધા ભેગા કરે છે.
(જયેન્દ્ર આર. શાહ, અમદાવાદ)

* કેન્દ્રીય મંત્રી જયસ્વાલે કહ્યું હતું, 'પત્ની જૂની થઇ જાય તો મજા નથી આવતી.' શું પત્ની મજા લેવાની ચીજ છે?
- શક્ય છે, આવું એમણે આત્મકથાસ્વરૂપે કીધું હોય, પણ એમની પત્ની વિશે બીજાઓનો મત એ ન પણ જાણતા હોય!
(ઝૂબૈદા પૂનાવાલા, કડી)

* અશોકજી, આજ સુધી આપને મળેલી બહુમૂલ્ય ભેટ કઇ?
- આપવાના હો, તો વાત કરો... ખોટી મેથી ના મારો!
(જીતેન્દ્ર જી. કેલા, મોરબી)

* વેસ્ટ ઇન્ડીઝના ક્રિસ ગૅઇલ જેવો ક્રિકેટર ઇન્ડિયાને ક્યારે મળશે?
- એ તો એની બા ઇન્ડિયા આવે તો ખબર પડે!
(વલ્લરી જાની, હિમતનગર)

* સપ્તપદી વખતે લીધેલા વચનો નિભાવવામાં કેમ નથી આવતા?
- તમારૂં દુઃખ સમજી શકું છું.
(નૈષધ દેરાશ્રી, જામનગર)

* ભારત સરકાર જેને ઍવૉર્ડ્સ આપે છે, તે ફિલ્મોને ઑડિયન્સ મળતું નથી. એકલી સરકાર સમજે, એને ઍવૉર્ડ?
- સરકાર 'સમજે છે', એવું માનવાની તમારી જાહોજલાલી ગમી ગઇ!
(સાધના નાણાવટી, જામનગર)

11/04/2014

છોટી સી મુલાકાત

ફિલ્મ : 'છોટી સી મુલાકાત' ('૬૭)
નિર્માતા : ઉત્તમ કુમાર
દિગ્દર્શક : આલો સરકાર
સંગીત : શંકર-જયકિશન
ગીતકારો : શૈલેન્દ્ર-હસરત
રનિંગ ટાઈમ : ૧૭ રીલ્સ : ૧૭૫ મિનિટ્સ
થીયેટર : રૂપમ (અમદાવાદ)
કલાકારો : ઉત્તમ કુમાર, વૈજ્યંતિમાલા, શશીકલા, રાજેન્દ્રનાથ, વીણા, તરુણ બૉઝ, બદ્રીપ્રસાદ, બૅબી પિન્કી (યોગીતા બાલી), સુલોચના ચેટર્જી, પ્રતિમા દેવી, પરવિણ પૌલ અને ભલ્લા.



ગીતો

૧. ન મુખડા મોડ કે જાઓ, બહારોં કે દિન હૈ - મુહમ્મદ રફી
૨. મત જા, મત જા, મત જા, મેરે બચપન નાદાં - આશા ભોંસલે
૩. છોટી સી મુલાકાત પ્યાર બન ગઈ, પ્યાર બનકે - આશા-રફી
૪. અય ચાંદ કી ઝેબાઈ, તુ ઝૂલ જા બાહોં મેં - મુહમ્મદ રફી
૫. કલ નહિ પાયે, જીયા, મોરે પિયા - લતા મંગેશકર
૬. તુઝે દેખા, તુઝે ચાહા, તુઝે પૂજા મૈંને - સુમન કલ્યાણપુર-રફી
૭. જીવન કે દોરાહે પર ખડે સોચતે હૈં હમ, જાયેં તો - લતા મંગેશકર

બંગાળી ફિલ્મોનો શહેનશાહ ઉત્તમ કુમાર પહેલી વાર હિન્દી ફિલ્મનો હીરો-કમ-પ્રોડયુસર થઈને મુંબઈ આવ્યો ને જે હીરો બંગાળભરમાં દેવતાની માફક પૂજાય છે... યસ, ઈવન આજે પણ... એના મૃત્યુના ૩૫-૩૫ વર્ષો પછી ય એટલો જ પૂજાય છે. આજની ફિલ્મ 'છોટી સી મુલાકાત'નો એ નિર્માતા હતો અને હીરો પણ... બન્નેમાં નિષ્ફળ ગયો ને આખા ભારતમાં એની આ ફિલ્મ પિટાઈ ગઈ. મારો તો એ લાડકો હોવા છતાં, કબુલ કરી નાખું છું કે, એની આ પોતાની ફિલ્મમાં પણ એની એક્ટિંગમાં કોઈ ઢંગધડા નહોતા. ફિલ્મ તો સમજ્યા કે, એ જમાનામાં મોટાભાગની કન્ડમ આવતી હતી, પણ આ ફિલ્મ વૈજ્યંતિમાલા ઉપર કુરબાન છે.

એક તો એ સાઉથની હતી અને સાઉથની હિન્દી ફિલ્મોમાં આવેલી તમામ હીરોઈનો 'બકસમ' બ્યૂટીઝ હતી. ઈંગ્લિશમાં 'બક્સમ'નો અર્થ થાય છે, ભરાવદાર અંગઉપાંગો ધરાવતી સ્ત્રી... ખાસ કરી ને...યૂ નો વૉટ...! યાદ કરો, પદ્મિની, રાગિણી, બી.સરોજાદેવી, હેમા માલિની, રેખા, ભાનુપ્રિયા... 'કહાં તક નામ ગીનવાયે, સભીને હમ કો લૂટા હૈ!'

આ ફિલ્મસ્ટાર્સ ઉપર ફખ્ર પણ થાય કે, એક વૈજુનો દાખલો જોઈ લો. ૧૩મી ઓગસ્ટ, ૧૯૩૬માં જન્મીને એ ફિલ્મોમાં ૧૬-૧૭ વર્ષની ઉંમરે આવી (ફિલ્મ 'બહાર'-૧૯૫૧), ત્યારથી આજે ઈ.સ. ૨૦૧૪ની સાલ સુધીમાં એણે પોતાનું દેહલાલિત્ય જાળવી રાખ્યું છે. તમામ ફિલ્મ સ્ટાર્સને શરીર જાળવી રાખવા માટે કેટકેટલા શોખ જતા કરવા પડતા હશે? વૈજ્યંતિમાલાનું સૌંદર્ય કેવળ એના ચેહરામાં નહિ, એના પૂર્ણ શરીરમાં હતું. ખભા ય જરૂર પૂરતા તંદુરસ્ત, બાકીની મોટા ભાગની હીરોઈનો ખપાટીયા લટકાવીને ફરતી હોય એવી લાગે. પોતાની કરિયરમાં એકાદા અપવાદને બાદ કરતા વૈજુએ ફક્ત હીરોઈન-ઑરિઍન્ટેડ રોલ્સ કર્યા છે અથવા તો ફિલ્મમાં હીરોઈનનું પણ હીરો જેટલું જ મહત્વ હોય. એના મનીનાં કેટકેટલી સફળ ફિલ્મો નોંધાયેલી છે, પણ એણે ઠુકરાવેલી ફિલ્મો ય તોતિંગ હતી. દિલીપ કુમાર સાથેની 'નયા દૌર' અને 'રામ ઔર શ્યામ'. રાજ કપૂર સાથેની 'સપનોં કા સૌદાગર', ગુલઝારની ફિલ્મ 'આંધી' એના ઠૂકરાવવાથી હેમા માલિનીને બીજી વાર ફાયદો થયો ફિલ્મ 'ક્રાંતિ'માં વહિદા રહેમાનને સમાવવા માટે, એક સમયના પ્રેમી દિલીપ કુમારે 'રામ ઔર શ્યામ'માંથી કઢાવી હતી, એ પછી એ દિલીપ સાથે બોલતી પણ નહોતી અને આખી ફિલ્મ 'સંઘર્ષ' (સાઈન થઈ ગયા પછી ફિલ્મ પૂરી કર્યા વિના છૂટકો ન હોવાથી) આ બન્ને કલાકારોએ પૂરા શૂટિંગ દરમ્યાન એક વખત પણ વાતચીત કરી નથી. યસ, પ્રેમ-દ્રષ્યો ભજવવાના હોય, ત્યારે શૂટિંગ પૂરતો જ પ્રેમ...હઓ!

રાજ કપૂર સાથેના પ્રેમ સંબંધને કારણે તો રાજ પત્ની ક્રિષ્ણાએ ઘર છોડીને બધા બાળકોને લઈને મુંબઈની 'હૉટેલ નટરાજ'મા રહેવા જવું પડયું હતું, સાડા ચાર મહિના સુધી! એ તો પાપા પૃથ્વીરાજની બે આંખની શરમ નડી, એમાં એ પાછા આવ્યા.

વૈજુનું એક ઓર લફરું રાજેન્દ્ર કુમાર સાથે ય ખરું. પણ રાજેન્દ્ર વૈજુની સાથોસાથ સાયરા બાનુ સાથે ય કાળજું ઠરી જાય, એવા ગરમાગરમ પ્રેમમાં હતો, ેેએમાં બે ય થી લટક્યો ને રાજેન્દ્ર પત્ની મામા શુકલાનો પરિવાર બચી ગયો.

છેવટે રાજ-વૈજુ-દાસ્તાનના ટપાલી રહી ચૂકેલા ડૉ. ચમનલાલ બાલી સાથે વૈજુએ લગ્ન કરી લઈને હિન્દી ફિલ્મોના અનેક હીરાઓની વાઈફોને મનની શાંતિ આપી. નહિ તો આમ તો... વૈજુ ચુસ્ત વૈષ્ણવ ધર્મ આજે પણ પાળે છે. જીવનભર એ પૂર્ણપણે શાકાહારી રહી છે.

કોંગ્રેસ તરફથી લોકસભા અને રાજ્યસભામાં જઈ આવેલી વૈજ્યંતિમાલાએ છેવટે કોંગ્રેસથી કંટાળીને સોનિયા ગાંધીને પત્ર લખ્યો, 'સ્વ. રાજીવ ગાંધીના અવસાન પછી કોંગ્રેસ કથળી ગઈ છે અને મૂલ્ય આધારિત રાજનીતિ રહી નથી. મારું રાજીનામું સ્વીકારશો.' કેમ જાણે ભાજપમાં બહુ મોટી મૂલ્યો આધારિત રાજનીતિ બચી હોય, એમ વૈજુ ૧૯૯૯માં ભાજપમાં જોડાઈ. પણ એ બધું ભૂલી જઈને, એ એક ઍક્ટ્રેસ કેવી ઉમદા હતી, એની વાતો કરીએ તો બધા જવાબો ગ્રેટ આવે છે. જેને આપણે ઉત્તમ કહીએ છીએ, એ હૅલન ઓન રેકોર્ડ વૈજ્યંતિમાલાને હિન્દી ફિલ્મોની સર્વોત્તમ ડાન્સર કહી ચૂકી છે. હેમા માલિની પણ એની પાસેથી જ શીખી હશે કે, જે ફિલ્મમાં એ હીરોઈન હોય, એમાં એક 'કલાસિકલ' ડાન્સ આપવો જ પડે... સ્ટોરીમાં જરૂરત હોય કે ન હોય! આ ફિલ્મમાં ય મારીમચડીને વૈજુ પાસે લતા મંગેશકરના કંઠે 'કલ નહિ પાયે જીયા, મોરે પિયા...' નૃત્ય ગીતમાં મનમોહક નૃત્ય કરાવવામાં આવ્યું છે. આ ગીતમાં તો સંગીતકાર શંકર જેટલી જ કમાલ લતાબાઈએ કરી બતાવી છે. કેવી અઘરી અઘરી તાનો મારી છે આ ગીતમાં! અને ગોપીકૃષ્ણની કોરિયોગ્રાફીમાં એક વાત કોમન હોય કે, એમણે દિગ્દર્શિત કરેલા નૃત્યોમાં સ્પીડ ઘણી હોય. ઑડિનરી હીરોઈનોનું એમની પાસે કામ પણ નહિ! કલાસિકલ સિવાયના ગીતોના નૃત્યો દિગ્દર્શક પી. એલ. રાજે બનાવ્યા છે.દાદુ સંગીતકારો શંકર-જયકિશનને ખભા થાબડીને એક વધારીને દાદ તો એ આપવી પડે કે લતા મંગેશકરના એકચક્રી શાસન (અને દાદાગીરીના આલમ)માં અન્ય કોઈ સંગીતકાર સુમન કલ્યાણપુરને લેવાની હિંમત કરી શકતો નહતો, ત્યારે આ લોકોએ જરૂર પડે ત્યારે છુટથી સુમનને લીધી છે. સચિનદેવ બર્મનની જેમ બાકીના સંગીતકારોએ સુમનને 'ગરજ સરો ને સુમન મરો'ની પ્રણાલિ મુજબ ગરજ પડે ત્યારે જ લીધી હતી. 'દિલ એક મંદિર', 'રાજકુમાર', 'જાનવર', 'બદતમીઝ' 'બ્રહ્મચારી', 'જહાં પ્યાર મિલે', 'એપ્રિલ ફૂલ', 'સચ્ચાઈ' કે 'સાંઝ ઔર સવેરા'ની જેમ, આ ફિલ્મમાં પણ સુમનને મુહમ્મદ રફી સાથેનું કૂમળું યુગલ ગીત. 'તુઝે દેખા, તુઝે ચાહા, તુઝે પૂજા મૈંને...' ગવડાવ્યું છે.

યસ. જ્યારે જ્યારે ફિલ્મ નિર્માતાઓએ સાહિત્યકારો પાસેથી વાર્તા લઈને ફિલ્મો બનાવી છે, ત્યારે ઓડિયન્સનો કચ્ચરઘાણ વાળી નાંખ્યો છે. અમે લોકો ફિલ્મોમાં ન જ ચાલીએ, એ સત્ય મારા પહેલા કોઈએ સ્વીકાર્યું નથી, એમાં મારો કોઈ વાંક? આ ફિલ્મની વાર્તા બંગાળના મશહૂર લેખિકા આશાપૂર્ણાદેવીની નવલકથા 'અગ્નિપરીક્ષા' પરથી બનાવાઈ ને બંગાળી દિગ્દર્શક આલો સરકારે ફિલ્મનો કચ્ચરઘાણ વાળી નાંખ્યો. નાનપણમાં લગ્ન કરી ચૂકેલા બાળકોને મોટા થયા પછી પણ એ લગ્ન સ્વીકારવું પડે, એ લેખિકાનો સેન્ટ્રલ-આઈડિયો ખોટો નહતો, પણ પછી શું? વાર્તાનો કલબલાટ કંઈક આવો હતો : અશોક અને રૂપા (ઉત્તમ કુમાર અને વૈજ્યંતિમાલા)ના લગ્ન કિશોરાવસ્થામાં થઈ જાય છે, ગામડે મોટી હવેલીમાં રહેતા દાદા અને દાદીમાંના (બદ્રીપ્રસાદ અને પ્રતિમાદેવી) હઠાગ્રહથી. રૂપાના મધર-ફાધર (વીણા અને તરૂણ બોઝ) આ સ્વીકારતા નથી. વચમાં સોનિયા (શશીકલા) અશોકને પામવા અને સેમ કૂપર ઉર્ફે શ્યામ કપૂર (પોપટલાલ રાજેન્દ્રનાથ) ધમપછાડા કરે રાખે છે. રૂપા અશોકના પ્રેમમાં તો પડી જાય છે, પણ સમાજના ખૌફથી ડરીને... મતલબ, એક બ્યાહતા ઔરત થઈને બીજા લગ્ન કેવી રીતે કરી શકે, એ ખૌફથી અશોકને છોડીને ગામડે અસલી ગોરધન રજ્જુ પાસે જતી રહે છે. આ રજ્જુ જ અશોક હોય છે, એની ખાત્રી થતા ફિલ્મને પૂરી થયેલી જાહેર કરવામાં આવે છે.

હિંદી ફિલ્મોના ૫૦ અને ૬૦ના દાયકાઓ હીરો છેડછાડ કરીને હીરોઈનની પાછળ પડે, એ બતાવવું કોમન થઈ ગયું હતું. આજની તો શું, ઈવન આપણી પેઢીના લોકોને ય માનવામાં ન આવે કે, કોઈ સારા ઘરની છોકરીને રસ્તે જતા છેડખાની કરો, પછી એ પ્રેમમાં પડે ખરી? (અહીં સારા ઘરની છોકરીઓની વાત થાય છે...!) સાલી એ જમાનાની તમામ મસાલા ફિલ્મોમાં આ રીતનો પ્રારંભ કોમન હોય. વાસ્તવિક જીવનમાં આપણી પ્રેમિકાને ક્યા ખલનાયકોએ દોરડે બાંધી અને પાછા આપણે છોડાવવા ય ગયા! ઊંચા પહાડની ટોચ પકડીને ટોચ પકડીને લટકતી હીરોઈનને ક્યે દહાડે આપણે બચાવવા ગયા? અને માની લો કે, અજાણતામાં આપણાથી એ પાપ થઈ પણ ગયું હોય તો બચીને ઉપર આવેલી કઈ છોકરીની બાપની તાકાત છે આપણને 'હંભળાવવાની' કે, 'બદતમીઝ... ક્યું બચાયા મુઝે...?'

સાલી, અમે તને બચાવવા નહોતા મર્યા... અમને ય પાછળથી કોકે ધક્કો માર્યો હતો, એમાં ભરાઈ ગયા ને તારો હાથ અજાણતામાં પકડાઈ ગયો, બહેન!'

ખૈર, આ ફિલ્મમાં ખડક પર લટકતી વૈજુને ઉત્તમ કુમાર બચાવે છે ને કેમ જાણે લિફટમાં ઉપર આવી હોય, એમ ઉત્તમને બદતમીઝ કહીને ખખડાવી મારે છે. તારી ભલી થાય ચમની, તારી બાએ તને આવા સંસ્કારો આલ્યા છે કે, જે બચાવે, એની જ પથારી ફેરવી નાંખવાની?

અને ઉત્તમ કુમારની જગ્યાએ આપણે હોઈએ ને આવું 'બદતમીઝ' કહી જાય તો સહન કરી લઈએ ખરા? એની સાથે લગ્ન કરી લઈએ, પણ સહન તો હરગીઝ ન કરીએ...! સુઉં કિયો છો?

ઉત્તમ કુમાર વિશે તો 'અમાનુષ' અને 'આનંદ આશ્રમ'માં આપણે થોકબંધ લખી ચૂક્યા છીએ, શશીકલા ય બહુ વાર આવી ગઈ, પણ રાજેન્દ્રનાથ વિશે જાણવાની ફર્માઈશો અનેક વાચકો કરતા રહ્યા છે. તો એને વિશે જાણવા જેવી વાત એ છે કે, એના વિશે જાણવા જેવું કંઈ છે જ નહિ. બહુ અતડો, માની ન શકાય એટલો ગંભીર અને શૂટિંગ વખતે હીરો-હીરોઈન કે કોઈ કલાકાર સાથે દસ મિનિટ વાતો કરવા ય એ બેસતો નહતો. હસાવાવાની વાત તો બહુ દૂરની છે. આશા પારેખ અને ઍક્ટ્રેસ શમ્મીના કહેવા મુજબ, અમને ય નવાઈ લાગતી કે, પરદા પર આપણને ધોધમાર હસાવતો આ કલાકાર શૂટિંગ સિવાય આખી લાઈફમાં એકે ય વખત કોઈની સાથે હસ્યો-બોલ્યો નથી. યસ. એક માત્ર શમ્મી કપૂર એનો જીગરી દોસ્ત હતો.

આ ફિલ્મમાં વૈજ્યંતિમાલાની દાદી બનતી બંગાળી કલાકાર પ્રતિમાદેવી (ત્યાંનો ઉચ્ચાર, 'પ્રોતિમાદેવી') યાદ હોય તો 'જ્વેલથીફ'માં દેવ આનંદની માં બને છે. આ પ્રતિમાદેવી જુવાનીમાં સુંદર કરતા સેક્સી વધારે હશે, કારણ કે માજીના નામે ય અનેક લફરાં એ જમાનામાં ચર્ચાતા હતા. પૃથ્વીરાજ કપૂરનું નામ મોખરે હતું.

કલકત્તામાં જન્મીને નાગપુરમાં ભણેલા તરૂણ બોઝને તમે 'ગુમનામ'માં દાઢીવાલા અસલી ખૂની તરીકે જોયો છે. 'અનુપમા'માં એનું કામ વખણાયું હતું. ફિલ્મોમાં કામ કરવા મળે એટલે એણે ટપાલ ખાતામાં નોકરી કરી લીધી પણ નસીબ ચાલ્યું અને મરતા સુધીમાં ૪૨ ફિલ્મોમાં કામ કરી ગયો. અશોક કુમાર-રાજ કુમાર-ફિરોઝખાનની ફિલ્મ 'ઊંચે લોગ'માં ફિરોઝખાનના ખૂની તરીકે એના અભિનયની દાદામોનીએ પણ પ્રશંસા કરી હતી. કોકે કીધું હતું કે, સંજીવ કુમાર આ ફિલ્મ 'છોટી સી મુલાકાત'માં ક્યારે આવે છે ને જતો રહે છે, તેની ખબર પડતી નથી અને એવું જ થયું. મેં ધ્યાનથી (આવી ફિલ્મ પણ) જોઈ પણ હરિ જરીવાલા ક્યાંય દેખાણા નહિ. પણ નાની વૈજ્યંતિમાલાના રોલમાં યોગીતા બાલી એકદમ ઓળખાઈ જાય છે. ફિલ્મના ટાઈટલ્સમાં એનું નામ બેબી પિન્કી રાખ્યું છે. યોગીતા બાલી ગીતા બાલીના બનેવી જસવંત બાલીની દીકરી થાય. જસવંત પણ થોડી ફિલ્મોમાં હીરો તરીકે આવીને હોલવાઈ ગયો હતો. કિશોર કુમારની ત્રીજી પત્ની તરીકે હોલવાતા પહેલાં યોગીતાએ છુટાછેડા માટે જંગી રકમ માંગી અને મળી પણ હતી. પણ છૂટી થઈને એ મિથુન ચક્રવતીને પરણી, એ કિશોર દાને ન ગમ્યું. એમાં હલવઈ ગયો મિથુન. કિશોર દાએ એને પ્લૅબૅક જ ન આપ્યું, એમાં સીધો ફાયદો શૈલેન્દ્રસિંઘને થયો. મિથુનના એ જમાનાના બધા ગીતો આ 'બૉબી સિંગરે' ગાયા હતા.

સાલ સડસઠની શરૂ થઈ ચૂકી હતી, મતલબ એ જમાનાના આપણા ફેવરિટ તમામ સંગીતકારોના અંતનો આરંભ થઈ ચૂક્યો હતો.

શંકર-જયકિશન પણ એમાંથી બાકાત નહોતા. ડાયહાર્ડ ચાહકોની વાત જુદી છે, બાકી આ ફિલ્મનું એક પણ ગીત એમની પ્રતિષ્ઠાને છાજે એવું તો નહોતું જ... અને એ પછી આવેલી ફિલ્મોમાં તો આ બન્ને લૅજન્ડરી સંગીતકારો તો બીજા કરતા ય વહેલા પૂરા થઈ ગયા, એ કેટલું દુઃખદ છે...?

09/04/2014

બૂટ હૈ કે ફાટતા નહિ

- અઅઅ...જરા બૂટ બતાવો ને...!
- સર... મેં પહેરેલા છે.
- તમારા નહિ... નવા જૂતાં... મારા માટે બતાવો.
- એકદમ ટોપ-કલાસ બતાવું, સર. ક્યા કામ માટે વાપરવાના છે? આઈ મીન, સ્ટેજ પર ફેંકવા માટે જોઈએ, તો નવો માલ હમણાં જ આવ્યો છે.
- પહેરવા માટે જોઈએ છે.
- યૂ મીન... કોઈને આખો હાર પહેરાવવાનો છે?... જૂતાંનો?
- ઈડિયટ...મારે પગમાં પહેરવા માટે જોઈએ છે.
- બન્ને પગ માટે જોઈશે ને, સર?
- નૉન સૅન્સ... હાથમાં પહેરવાના જૂતાં ય રાખો છો?
- નો સર. આપ ખોટી દુકાને આવી ગયા... બીજું શું બતાવું, સર?
- તમારા શેઠને બોલાવો.
- સર. અમારા બધાનો શેઠ તો ઉપરવાળો છે. કંઈ કામ હતું?
- ઉફ્ફો...! તમે-મને-મારા-બે પગમાં-પહેરવાના-જૂતાં-બતાવો.
- સોરી સર. હમારી દુકાનમાં વર્ષોથી બે પગમાં પહેરવાના જૂતાં જ મળે છે.
- ધેટ્સ ફાઈન...! આનો શું ભાવ છે?
- સર... એ તો ખાલી ખોખું છે... બૂટની સાથે ફ્રી આવે.
- ઈડિયટ... હું આ શૂઝની વાત કરું છું.
- એ તમને સર... બસ, રૂ. ૮,૦૧૦/-માં પડશે.
- હું આખી દુકાનનો ભાવ નથી પૂછતો... બૂટની જોડીનો ભાવ પૂછું છું... અને ૮ હજાર તો સમજ્યા, પણ ઉપરના આ રૂ. ૧૦/- શેના છે?
- મેં આપને એક જ જોડીનો ભાવ કીધો, સર. દસ રૂપિયા આપના પગના ગણ્યા છે.
- સાલો ઘનચક્કર છે... અને આ?
- એ તો બ્રાન્ડેડ આઈટમ છે. ફક્ત રૂ. ૨૪,૦૦૦/- ક્ષમા કરજો સર. આપે રૂ. ૩૦૦/- પહેલા ચૂકવી દેવા પડશે.
- એ શેના વળી...?
- આ શૂઝ નો આપે ભાવ પૂછ્યો એના! બહુ મૂલ્યવાન પાદુકા છે આ તો. રાજા-મહારાજાઓ જ પહેરતા. આ શૂઝનો કોઈ ઐરો-ગૈરો-નથ્થુ ખેરો ભાવ ન પૂછી જાય, માટે આપના જેવા કદરદાનોને જ એ બતાવીએ છીએ.
- પણ... આ પહેરવાના કે બજારમાં નીકળતી વખતે બગલમાં રાખીને ફરવાનું?
- સાચું કહું, સર... છે તો કિંમતી... અને જેને ને તેને તો પોસાય એવા જ નથી... આજકાલ તો ફક્ત લારી-ગલ્લાવાળાઓ જ માલ લઈ જાય છે...સર, આપને શેનો ગલ્લો છે?
- નાનસૅન્સ... સાવ સ્ટુપિડ ભટકાયો છે...! ઓકે. આ સ્વેડ છે, એનો શું ભાવ છે?
- સર. એ વેચવાના નથી. અમારા શેઠના છે.
- ઓકે. અને આ બ્લૅક છે એ બતાવો તો...
- જુઓ સાહેબ... પહેરી જુઓ. મસ્ત લાગે છે.
- ડંખશે ખરા...?
- કોને?
- આઈ મીન, હું પહેરું તો મને જ ડંખે ને...?
- ડૉન્ટ વરી, સર. આ બહુ હાઈ-ક્વોલિટી લૅઘરના શુઝ છે... ડંખશે નહિ.
- આ ચોરાઈ જાય ખરા?
- સૉરી સર. આપના અંગત વ્યવસાય વિશે મારાથી કાંઈ ન બોલાય...
- ગઘેડા, મારો ધંધો બૂટ ચોરવાનો નથી... હું તો ેેએમ પૂછું છેેું કે, બહાર ક્યાંક મૂક્યા હોય તો આ બૂટ ચોરાઈ જાય ખરા?
- સર, એનો આધાર આપના પગમાંથી બૂ કેટલી મારે છે, એના ઉપર છે... બૂટ-ચોરોના ય કોઈ ઉસુલ હોય છે... જેવા તેવા ગંધાતા ચોરેલા શૂઝ તો એ લોકો અમારી પાસે પાછા વેચવા ય નથી આવતા...!
- અને આ બ્રાઉનનો શું ભાવ છે?
- એ તમને અઢી હજારમાં પડશે. એમાં સ્કીમ છે. બેને બદલે તમને ત્રણ નંગ મળશે.
- પણ મારે તો બે જ પગ છે...
- એ તો જેવા જેના નસીબ ! આજકાલ નવું ચામડું સૂંઘીને કૂતરાઓ ગમે તે એક બૂટ ઉપાડી જાય છે, એટલે બાકીનું એક ફેંકી દેવું પડે છે... એવું ન થાય માટે અમે વધારાનું એક જૂતું ફ્રીમાં આપીએ છીએ.
- પણ તમે જે ફ્રીમાં આપો છો, એ જમણા પગનું છે... કૂતરું ડાબા પગનું જૂતું ઉપાડી ગયું તો...?
- હમારી કંપનીની એક સ્કીમ છે. આપનું એક જૂતું કૂતરું ખેંચી જાય તો કૂતરાની રસીની એક બૉતલ આપને ફ્રીમાં મળશે.
- ઈડિયટ. રસી તો કૂતરા માટે હોય!
- હું ય એ જ કહું છું.
- આમાં ડિસકાઉન્ટ કેટલું મળશે?
- રૂપીયો ય નહિ.
- પણ દુકાનની બહાર તો બોર્ડ માર્યું છે, 'સેલ'.
- એ તો અમારો થોડો સ્ટાફ વેચવાનો છે... સસ્તામાં કાઢવાનો છે.
- એક કામ કરો. આ ગમી ગયા. આ પેક કરી આપો.
- સૉરી સર... પઁક તો તમારે જાતે કરવા પડશે. કંપની આવા બૂટમાં હાથ ના નાંખે.
- ઈડિયટ... તો પછી તમને શેના માટે બેસાડયા છે?
- હું તો સર... લેડીઝ-ચપ્પલ વિભાગમાં છું. એમને પગ પકડીને પકડીને પહેરાવવા પડે છે, એમાં પછી બધે પહોંચી વળાતું નથી. સર, લૅડીઝમાં બતાવું? બહુ મજબૂત માલ આયો છે... આમે ય, તમારે તો પાંચ નંબરના ચપ્પલ આઈ રહેશે.
- લૅડીઝ જુતાંને મારે શું કરવા છે?
- વાઈફને ગિફ્ટ અપાય ને?
- ઓકે. હવે છેલ્લે મને એ કહે કે, આમાં કોઈ વૉરન્ટી-બૉરન્ટી ખરી?
- સાહેબ, આજ સુધી લૅડીઝમાં ગેરન્ટી-વોરન્ટી કોઈ આપી શક્યું છે?
- તું કેમ આટલો સ્ટુપિડ છે? અરે, હું મારા બૂટ માટેની વૉરન્ટીની વાત કરું છું.
- એ તો સર... અત્યારે અહીં જ પહેરી લો, તો દુકાનના ગેટ સુધી અમારી ફૂલ ગૅરન્ટી... પછી કાંઈ નહિ!
- મતલબ? દસ હજારના શૂઝ લઉં છું ને કોઈ ગેરન્ટી નહિ?
- મતલબ સાફ છે, સર. બહાર નીકળ્યા પછી તમે એને કેવી રીતે વાપરો છો, એના ઉપર એના ટકવાનો આધાર છે.
- એટલે શું?
- હવે... અહીંથી આ શૂઝ લઈ જશો, એટલે પહેરવાના તો ખરા કે નહિ?
- અફ કૉર્સ...
- ના પહેરાય. દસ હજારના શૂઝ પહેરવા માટે ન લેવાય... એ તો ડ્રોઇંગ-રૂમના શો-કેસમાં મૂકી રાખવાના હોય ! મેહમાનો ઉપર જરા પો પડે ! યાર દોસ્તોને તમે દસ હજારના શૂઝ પહેરો છો, એ કહેવા માટે લેવાના હોય. આવા શૂઝ ફૂટબોલ રમવામાં વાપરી ન નંખાય.
- હે ભગવાન...

સિક્સર- 

પરદેશ ગયેલો દીકરો પાછો આવે ને ઘરના દીકરાને પાછો ઓરમાન ગણવામાં આવે, એવી હાલત ટાઉન હોલની થઇ છે. અમદાવાદમાં ટાગોર હોલ રીપેર થઈને પાછો આવી ગયો ને જુવાનજોધ ટાઉન હોલ પાછો લોકોને બુઢ્ઢો લાગવા માંડયો!

06/04/2014

ઍનકાઉન્ટર : 06-04-2014

* મારો ગોરધન મારી ખૂબ સેવા કરે છે. પડોસણ પૂછે છે, શેનાથી પૂજેલા છે તો શું કહું?
- એમ કહો ને, તમારા ગોરધનની મજાક કરવાની આદત ગઈ નહિ...!
(શ્રીમતી ઈશ્વરી માંકડ, જામનગર)

* તમારો નાના ભાઈની હાઈટ-બૉડી જણાવશો?
- તમે તમારી જણાવો, પછી એનામાં હું ઍડજસ્ટમૅન્ટ્સ કરાવી લઉં.
(ભારતી નડિયાદી, નડિયાદી)

* મૂર્ખા ડાહ્યા ક્યારે લાગે?
- અત્યારે.
(દિપક આશરા, ગાંધીનગર)

* સવાલ પૂછવામાં અમારે કેટલું વિચારવું પડે છે, એની તમને શું ખબર?
- એ તો જે વિચારીને જવાબો આપતું હોય, એને ખબર!
(અફરોઝબેન મીરાણી, મહુવા)

* વરઘોડાની જેમ વહુઘોડો કેમ નહિ?
- લગ્ન પછી ગોરધને ઘરમાં રોજ 'ઘોડો-ઘોડો' રમવાનું હોય છે.
(અરવિંદ પી. પંડયા, મુંબઈ)

* ઘરજમાઈઓની અટક સાસરાવાળી ન રાખવી જોઈએ?
- ...તો ય, એના માનમરતબામાં કોઈ વધારો નહિ થાય!
(મુગ્ધા ઉલ્લાસ વોરા, જૂનાગઢ)

* શું 'મીસકૉલ'ની શોધ કોઈ અમદાવાદીએ કરી હતી?
- અમદાવાદીઓ 'મિસીસ-કૉલ' સિવાય તમામ કૉલ્સ શોધી શકે છે.
(જયેશ અંતાણી, ભાવનગર)

* દેશને કોણ વધુ ચાહે છે? દંભી બિનસાંપ્રદાયિકો કે સાચા રાષ્ટ્રવાદીઓ?
- તમને કોઈ સાચો રાષ્ટ્રવાદી દેખાય તો મને જણાવજો.
(બિપીન બી. પટેલ, ધ્રાંગધ્રા)

* પ્રજાની પંચાત કરનારાઓને આપનો શો સંદેશ છે?
- લગે રહો.
(ગૌરવ રૂપેશભાઈ ભટ્ટ, અમદાવાદ)

* તમે પંખો ચાલુ કરવાનું કહો છો, પણ અમારે ત્યાં વીજળી અવારનવાર ઊડી જાય છે.
- એ વખતે 'પંખો ચાલુ કરવાનું' તમને નહિ, વીજળી કંપનીવાળાને કીધું હોય!
(જીતેન્દ્ર કેલા, મોરબી)

* દેશમાં નાસ્તિકો કરતા આસ્તિકોની સંખ્યા ઘણી વધુ છે, છતાં દેશમાં ભૂખમરો ને ગરીબી કેમ?
- આસ્તિકોએ ઈશ્વરને શાંતિ આપવાને બદલે ૨૪ કલાક પાછળ પડી પડીને લોહીઓ પીધા છે, માટે!
(જયંતિ એ. પંચાલ, અંકલેશ્વર)

* કોકવાર કોક અઘરા સવાલમાં ભરાઈ જાઓ, ત્યારે વાઈફની મદદ લો છો?
- ભરાઈ જવાય માટે એની મદદ લઉં છું.
(હુસેન હુઝેફા મર્ચન્ટ, મુંબઈ)

* પાકિસ્તાનીઓ આપણા જવાનોને મારી જાય, છતાં નાલાયક નેતાઓ કાંઈ બોલી શકતા નથી. પ્રજાએ જ, 'લાતોં કે ભૂત બાતોં સે નહિ માનતે' સમજીને ન્યાય કરવો ન જોઈએ?
- ધૅટ્સ ફાઈન... તમે નેતાઓની પાછળ લાતો મારવાના મૂડમાં છો... આગે બઢો, હમ તુમ્હારે સાથ હૈ!
(શાહ ભારમલ નગરાજજી, મુંબઈ)

* સ્વયમ 'નમો' તમને 'અૅનકાઉન્ટર'માં સવાલ પૂછે, તો મૂંઝાઈ જાઓ ખરા?
- મારા બદલે એ સવાલો કોંગ્રેસને પૂછી રહ્યા છે ને કોંગ્રેસને તો મૂંઝાતા ય નથી આવડતું.
(જગદીશ રસિકલાલ શાહ, રાજકોટ)

* વિવાહમાં પૂછેલા સવાલોનો જવાબ ઠેઠ વરસી વખતે કેમ મળે છે?
- ઓહ માય ગોડ... અચાનક આ બધું શું થઈ ગયું? તમે તો સાજાનરવા હતા! અત્યારે ક્યાં છો?
(નૈષધ દેરાશ્રી, જામનગર)

* બહુ એકલવાયું લાગે ત્યારે શું કરવું જોઈએ?
- ગંઠોડા નાંખીને ગરમ દૂધ પીવું જોઈએ.
(વૃત્તિ અધ્યારૂ, પાટડી)

* સાહિત્યની કલાસિક કલાકૃતિઓની હત્યા, એટલે સંજય લીલા ભણસાલી... સુઉં કિયો છો?
- સમજ નથી પડતી, જેણે 'ગુઝારીશ' જેવી ઉત્તમ ફિલ્મ બનાવી, એ માણસ 'દેવદાસ' કે 'સરસ્વતીચંદ્ર' જેવી મહાન નવલકથાઓનો કચ્ચરઘાણ કેવી રીતે વાળી શકે?
(પ્રો. બી. એચ. કાપડીયા, વડોદરા)

* અશોક દવે, તમે 'ટ્વિટર' પર કેમ નથી?
- એ તો એણે કરવું પડે, જેની પાસે અભિવ્યક્તિનું માધ્યમ ન હોય! મારે વ્યક્ત થવા માટે ૧૪૦ અક્ષરોની મર્યાદા રાખવી પડતી નથી... ત્રણ ત્રણ કૉલમો છે!
(મધુરિમા સી. પટેલ, વડોદરા)

* ખેતરનો ચાડીયો શું સૂચવે છે?
- હું પણ કોંગ્રેસનો વડાપ્રધાન થઈશ.
(કિશોર વ્યાસ, ઘોઘા)

* સ્ત્રી માટે પિયરપક્ષ અને શ્વસુરપક્ષ સરખા હોય છે, જ્યારે પુરુષ માટે?
- એને તો ઘણા શ્વસુર પક્ષો એક સરખા ગણવા પડે છે.
(સુમંત એસ. પટેલ, સુરત)

* 'ભૂખ વગર ખાવું નહિ ને ભૂખ હોય એટલું ખાવું નહિ'... અર્થાત્?
- જરા ગણી જુઓ... દેશમાં મોટી ફાંદવાળા વધારે છે કે સુદ્રઢ શરીરવાળા?
(રમેશ સુતરીયા, ટ્રોવા, મુંબઈ)

* સવાલ પૂછનારના મોબાઈલ નંબર માંગો છો, જવાબ આપનારના કેમ નહિ?
- હૉટેલમાં જમવા જાઓ છો, ત્યારે વેઈટરને કહો છો ખરા કે, અમને તો પિરસવા દેતા નથી! હું જવાબો આપનાર વેઈટર છું... આપ સન્માન્નીય ગ્રાહક!
(વિશાલ ડી. જોશી, રાણાવાવ)

* જેને 'યુવરાજ' તરીકે સંબોધવામાં આવે છે, તે ક્યા રજવાડાંના છે?
- 'ગાંધી' નગર... આઈ મીન, સોનિયા 'ગાંધીનગર.'
(શિરીષ ઈ. વસાવડા, વેરાવળ)

* ભારતમાં હિંદુઓને સકન્ડ-કલાસ સિટિઝન તરીકે કેમ જોવામાં આવે છે?
- એ લોકો એને યોગ્ય પણ છે. આપણે ત્યાં કોઈ બ્રાહ્મણ છે, વૈષ્ણવ છે, રાજપુત છે, લોહાણા છે... બધા જ છે. એમાંના એકે ય ને પોતે હિંદુ હોવાનો ગર્વ કરતો સાંભળ્યો? આટલું ગૌરવ પણ ન હોય તો ભોગવે!
(અજયસિંહ ચંપાવત, હિંમતનગર)

* અડવાણીને ગાંધીનગરમાંથી ટિકીટ...!
- 'સંસારમાં સૌને ખુશી એક રાતમાં મળતી નથી, જિંદગી છે જિંદગી ખૈરાતમાં મળતી નથી.' આ મૂળ શે'ર વડોદરાના શાયર વિનય ઘાસવાલાનો... એમની ક્ષમાયાચના સાથે તમારા સવાલ મુજબ, આપણો ફેરફાર... 'ભાજપમાં કોઈને નિરાંત એક રાતમાં મળતી નથી, ટિકીટ છે, ટિકીટ ખૈરાતમાં મળતી નથી.'
(પરિન્દા વી. પટેલ, ગાંધીનગર)

04/04/2014

નંદા સ્કૂલ-કોલેજનું પગથીયું પણ ચઢી નહોતી નંદાઓએ મરવું ન જોઇએ

- નંદા શમ્મી કપૂરથી ખૂબ ગભરાતી યે સમા, સમા હૈ યે પ્યાર કા, કિસી કે ઈન્તઝાર કા...
- જન્મ તા. ૮ જાન્યુઆરી, ૧૯૩૯ - નિધન : તા. ૨૫ માર્ચ, ૨૦૧૪

'નંદાએ મરવું જોઇતું નહોતું. ઍટ લીસ્ટ... આપણે બધા જીવીએ છીએ ત્યાં સુધી તો નહિ જ!'

આ ઉદગાર સાહજીક નીકળી પડે, એ લોકોના મોંઢામાંથી જેમણે '૬૦ના દાયકામાં પૂરબહાર ખીલેલી નંદાને ફિલ્મી પરદા પર એક વાર પણ જોઇ હોય! નંદાઓ વારંવાર જન્મ લેતી નથી એ જ્યારે જ્યારે જન્મે, ત્યારે એ સદીમાં આપણે પણ હોવા જોઇએ, એવી કશિશ હરકોઇ નંદાપ્રેમીને થાય ને થતી.

ને આવા ઝનૂની આદર માટે એક કારણ પણ હતું, જે તત્સમયની હીરોઇનો પાસે જવલ્લે જ જોવા મળે. નંદાનો ઊડીને આંખે વળગે એવો સૌથી મોટો પ્રભાવ હતો એની સાદગી અને શ્રૃંગારના મીશ્રણનો. ફિલ્મ 'ભાભી' કે 'છોટી બહેન'માં આપણી બાજુમાં રહેતી સ્કૂલ-ગર્લ જેવી લાગે, તો દેવ આનંદની ફિલ્મ 'હમ દોનોં'માં આપણી સગી ભાભી ય લાગે, તો રાજેશ ખન્ના સાથેની ફિલ્મ 'ધી ટ્રેન' જેવા ગ્લેરમસ રોલમાં, હવે આપણે ન કરવા જોઇએ, એવા વિચારો ય કરાવી મૂકે, એવી શ્રૃંગારી-સુંદર પણ લાગે. પણ બન્ને વિભાગમાં નંદાની નમણાશ બરકરાર. મારી વાતને ટેકો મળે છે, એ વાત પર કે ફિલ્મ 'કાલા બાઝાર'માં એ દેવ આનંદની બહેન બને છે ને ફિલ્મ 'હમ દોનોં'માં એની પત્ની. નંદાનું સામર્થ્ય એ દ્રષ્ટિએ તગડું હતું કે, 'કાલા બાઝાર'માં આપણને ય આપણી બહેન જેવી લાગે અને 'હમ દોનોં'માં આપણને જેવી ગમે છે, એવી હીરોઇન લાગે. 'અલ્લાહ તેરો નામ, ઈશ્વર તેરો નામ...' એ લતાના કંઠે નંદાને પરદા ઉપર ગાતી સાંભળો/જુઓ ત્યારે સૌથી પહેલો તો હિંદુ સંસ્કૃતિનો રૂડોરૂપાળો ચાંદલો એના મસ્તિષ્ક પર જોવા મળે. એ સમયમાં કપાળે મોટા ચાંદલામાં પ્રેક્ષકોને બે હીરોઇનો સાવ ઘરની લાગતી, મીના કુમારી અને નંદા.

નંદાનું રૂપ ઘરરખ્ખું રૂપ હતું. ઊગતા સુરજ જેવો કપાળે મોટો ચાંદલો, રાતાં ફૂલની ભૂકી બનાવીને ઢોળ્યું હોય એવું સેંથામાં સિંદૂર, ભારતીય લજ્જાના પ્રતિકસમું ઓઢેલું માથું, તૂટયા વગરના ઢીંચણ સુધી પહોંચતા લાંબા છતાં સિલ્કી વાળ, જોનારની નજરમાં તીણા ઘુસી જાય, આવા આંખોના ખૂણેથી નીકળતા ખૂણીયા, બારે માસ બંધ રહેતી દુકાન જેવું રહસ્યમય કપાળ અને ખાસ તો, હસતી વખતે બદમાશીપૂર્વક દેખાઇ જતો તૂટેલો એક દાંત નંદાની મશહૂરીનું પરફેક્ટ પીંછું બની ગયું. ફિલ્મનગરી પણ નંદાને નાનપણથી ઘર જેવી લાગતી. એના પિતા વિનાયક દામોદર કર્ણાટકી મહાન સર્જક વ્હી.શાંતારામના ફર્સ્ટ-કઝિન થાય, એ ઉપરાંત વિનાયક પોતે ય ફિલ્મોમાં એક્ટિંગ અને દિગ્દર્શન કરતા. પણ નંદાને નાનપણમાં જ મૂકીને એ દેવ થઇ ગયા, એટલે આર્થિક રીતે નંદાનો પરિવાર ભોંયતળીયે આવી ગયો. લતા મંગેશકર આ વિનાયકની છત્રછાયામાં ઉછરી છે, એટલે નંદા માટે લતાએ ગાયેલા ગીતોમાં ક્યાંક સગપણની સુવાસ આવતી હોય, તો તમે સાચા છો. ગરીબીને કારણે નંદાને તાત્કાલિક ફિલ્મોમાં 'બેબી નંદા' તરીકે પહેલા ફિલ્મ 'મંદિર' ('૪૮) અને પછી ફિલ્મ 'જગ્ગુ' ('૫૨)માં મૂકી દેવાઇ. સ્કૂલે જવાનો તો પ્રશ્ન જ નહતો છતાં ય, એ સાવ નિરક્ષર ન રહે, માટે ઘેર જ માસ્તર ભણાવવા આવતા. નંદાએ સ્કૂલ જોઇ જ નહિ. એનો ભાઇ જયપ્રકાશ કર્ણાટકી મરાઠી ફિલ્મોમાં દિગ્દર્શન કરે છે. એની પત્ની એટલે, એક જમાનાની ફિલ્મી કૅબરે-ડાન્સર જયશ્રી.ટી. (ટી. એટલે 'તળપદે', પણ શ્રેયસવાળી નહિ!)

વય કૂમળી રહી ત્યાં સુધી નંદી 'બેબી નંદા' કહેવાઇ, પણ એક વખત બોગનવેલની જેમ તબક્કે તબક્કે જુવાની શરીર ઉપર ચઢી, એટલે એ હીરોઇન થઇ ગઇ, પણ નૂતન-નરગીસ જેવી ક્લાસ-વન હીરોઇનો સાથેની હરિફાઇમાં નંદાને ક્લાસ-ટુ હીરોઇન ગણવામાં નહોતી આવી. એને હીરોઇન-આધારિત રોલની ફિલ્મો મળતી ગઇ, ખાસ કરીને શશી કપૂર સાથે. શશી કપૂર કરમનો ફૂટલો હતો ને એની સાથે એક પણ-રીપિટ એક પણ હીરોઇન કામ કરવા તૈયાર ન થાય, કારણ કે એની બધી ફિલ્મો ફ્લૉપ જતી, ત્યારે ગૂજરી ગઇ ત્યાં સુધી શશી કપૂરને જ પોતાના સૌથી મનપસંદ હીરો માનતી નંદાએ પોતાની કરિયરના ભોગે પણ શશી કપૂર સાથે ફિલ્મો કરી, એમાં પહેલી જ બે ફિલ્મો 'ચાર દિવારી' ('૬૧) અને 'મેહન્દી લગી મેરે હાથ' (૬૨) સરિયામ નિષ્ફળ ગઈ, એટલે એક સજ્જન વ્યક્તિ તરીકે શશીએ જ નંદાને કહ્યું, ''અબ આપ મુઝે છોડ સકતી હૈ... મેરે કારન આપ કા માર્કેટ ભી ડાઉન જા રહા હૈ.'' તો ય, નંદાએ શશી બાબાનો સાથ ન છોડયો ને 'જુઆરી' ફરી ફલોપ જવા છતાં, એક સરપ્રાઈઝ ફિલ્મ તરીકે 'જબ જબ ફૂલ ખીલે' પણ બન્નેએ સાથે કરી અને સુપરડૂપર હિટ ગઈ. ફિલ્મમાં ઊભા કરેલા હાઉસબોટના સેટ પર નંદાએ ટેરેસ પર રાતના અંધકારમાં ગાયેલું, 'યે સમા, સમા હૈ યે પ્યાર કા, કિસી કે ઈન્તઝાર કા, દિલ ના ચૂરા લે કહીં મેરા, મૌસમ બહાર કા...' આજ પર્યંત ચાહકોને યાદ રહી ગયું છે, ખાસ કરીને એનો લેમન-યલો નાઇટ-ગાઉન અને ગીતના લય મુજબના સરળ નૃત્યથી આજે પણ ટીવી-વિડિયો પર આ ગીત ધરાઈ ગયા વિના જોવાય છે. શશી કપૂર પોતે ય વર્ષોથી મૃત્યુના બિછાને છે. હમણાં કોંગ્રેસી નેતા શશી થરૂર અને સ્વ. સુનંદા પુષ્કરનો કિસ્સો મીડિયામાં ચગ્યો, ત્યારે એક મજાની રમુજ વહેતી થયેલી, ''શશી કપૂર (થરૂર અને (સુ)નંદા (પુષ્કર)''ય એ રમુજે ઠેઠ આજે ગંભીર સ્વરૂપ ધારણ કર્યું ને બન્ને નંદાઓ હયાતી ગૂમાવી બેઠી.

પણ એ જ શશી કપૂરનો ભાઈ શમ્મી કપૂર નંદાને ખૂબ ગમતો, પણ એની સાથે ફિલ્મ કરવાની આવે તો ના પાડી દેતી, એક જ કારણથી કે, હિમાલયસરીખા આદર અને શમ્મીની માચો પર્સનાલિટીને કારણે નંદા શમ્મી સામે આવતા જ શરમાઈ/ગભરાઈ જતી. બન્યું પણ એવું કે, નંદા-શશી કપૂર સાઉથના કોઈ જંગલમાં શૂટિંગ કરતા હતા, તે દરમ્યાન શુટિંગ જોવા ઉમટેલા લોકો નંદાનું રૂપ જોઈને ઝાલ્યા ન રહ્યા ને નંદા-શશીની જીપ સાથે ખેંચતાણ કરવા લાગ્યા. નજીકના જ જંગલમાં શમ્મી કપૂર શુટિંગ કરી રહ્યો હતો, એને ખબર પડતા મારતી જીપે એ ઘટનાસ્થળે દોડી આવ્યો... પ્રભાવ હતો શમ્મીનો કે, એના આવતાની સાથે જ ટોળું ગભરાઈને ગાયબ થવા માંડયું ને થઈ પણ ગયું... ! નંદાએ હાશ તો અનુભવી પણ પેલી ગભરાહટ હતી એના કરતા બે દોરા વધી પણ ગઈ... ! બન્ને કેસમાં પૈસા કેવળ પ્રભાવના હતા. પણ પ્રભાવ જ નંદાને ફિલ્મો અપાવતો. મનોજ કુમાર સાથે તો નંદાએ થોડી-ઘણી ફિલ્મો કરી હતી, પણ મનોજની ઉત્તમ ફિલ્મ 'શોર'માં મિડલ-કલાસની હાઉસવાઈફનો અસરકારક રોલ પણ એના આ લૂક્સને કારણે મળ્યો. ખૂબી તો ત્યાં પ્રગટ થઈ કે, કોઈ કાળે ય નંદા વેમ્પ એટલે કે ખલનાયિકા ન જ લાગે, છતાં રાજેશ ખન્ના સાથે એને ફિલ્મ 'ઈત્તેફાક'માં એને એ રોલ પણ મળ્યો, તો ય કારણ પ્રભાવનું જ નીકળ્યું. બાહરી પર્સનાલિટીને કારણે નંદા અત્યંત સુશીલ અને 'ધી ગર્લ નેકસ્ટ ડૉર' લાગે. ઘણી સ્ત્રીઓ કદી ખોટું કામ તો કરી જ ન શકે, એવો ભ્રમ આપણનેય ઘરની બહાર નીકળ્યા પછી દર ત્રીજી સ્ત્રીને જોઈને થતો હોય, તો દોષ તમારો ય નથી. નંદાનું એવું જ સ્વરૂપ ખન્નાને 'ઈત્તેફાક'માં છેતરી ગયું, એમાં ચોપરાની આ ફિલ્મ ઉત્તમ બની.

વાત કેરેક્ટરની નીકળે, તો આપણા જમાનાની બહુ ઓછી હીરોઈનો ઈમાનદારીથી સાંગોપાંગ બહાર નીકળી શકે. નંદાને પણ નૂતન, સાધના, આશા પારેખ કે તનૂજાની જેમ આખી કરિયરમાં એક પણ કલંક નહિ. ફિલ્મ 'અમર, અકબર, એન્થની'વાળા ગુજરાતી નિર્માતા-દિગ્દર્શક મનમોહન દેસાઈ સાથે તો એ કાયદેસરના લગ્ન કરવાની હતી. ક્યાં, કેમ ને શું નડી ગયું, એની સ્ટોરી તો ગઈ કાલે નંદાને અગ્નિદાહ દેવાયો, એમાં જ ભસ્મીભૂત થઈ ગઈ. ગુજરાતી સ્ત્રીને જ પરણી ચૂકેલા મનમોહનના આ બીજા લગ્ન હોત, પણ અકળ કારણસર મનમોહને પોતાના બિલ્ડિંગની અગાશીએથી ભૂસકો મારીને જીવનલીલા સંકેલી લીધી, એમાં આટલા વર્ષે મોડે મોડે ય નંદાને મળનારું લગ્નસુખ છીનવાઈ ગયું. ફરી એક વાર 'મનમોહન' નામ કોઈને ન ફળ્યું. જીવનભર નંદાની ખાસ બહેનપણી રહેલી વહિદા રહેમાન સાથે એ અનેકવાર પાણીપુરી ખાવા જતી. દેવ આનંદનો જ્યાં આનંદ સ્ટુડિયો પાલી હિલ પર છે, તે ઢાળ ઉતરતા જ એક મોંઘીદાટ પાણીપુરીવાળાની દુકાન છે, ત્યાં આ બન્ને જણીઓ અચૂક આવે. ક્યારેક તો સાથે સાધના અને હેલન પણ હોય... અને એ કેવી કમનસીબી આ શોહરતની કે, આજની પેઢીના એકે ય ને એ ખબર પણ નહોતી કે, આ બાજુમાં ઊભી છે, એ નંદા-વહિદાની જોડી એક જમાનામાં દેવ આનંદ, રાજ કપૂર, દિલીપ કુમાર, રાજેન્દ્ર કુમાર કે શશી કપૂર સાથે અનેક સુપરહિટ ફિલ્મો આપી ગઈ છે. છેલ્લી વાર એ રાજ કપૂરની ફિલ્મ 'પ્રેમ રોગ'માં પદ્મિની કોલ્હાપૂરેની મા ના રોલમાં અને શશી કપૂરના પુત્ર કુણાલને લોન્ચ કરવા બનેલી ફિલ્મ 'આહિસ્તા આહિસ્તા'માં દેખાઈ હતી.

ગ્રેસ કેવી રાખી કે, પ્રેક્ષકો અન્ય હીરોઈનોની માફક એને પડતી મૂકી દે, એ પહેલા સન્માન સાથે નંદાએ નિવૃત્તિ લઈને સાબિત કરી આપ્યું કે, 'જીંદગી ઓર કુછ ભી નહિ, તેરી મેરી કહાની હૈ...'

02/04/2014

નારણપુરાથી ન્યુયોર્ક

''આ તમો પાલડી-ભઠ્ઠા જાઓ છો, તો જરા ધ્યાન રાખજો. ત્યાં ગરમી બહુ હશે. પલાળેલો નેપકીન સાથે ને સાથે રાખજો... માથે મૂકવા થાય! અજાણ્યા રસ્તે જવું નહિ... કાળીયાઓ ફાડી ખાશે. વાસણા બાજુ તો જતા જ નહિ... ત્યાં-'' એવી સલાહ કોઈ નથી આપતું, પણ અમેરિકા જવાના હો, ત્યારે જે લોકો મેહસાણાથી આગળ ગયા નથી, એ તમને અમેરિકામાં શું કરવું ને શું ન કરવું, એની સલાહ ઠેઠ ઘેર આવીને આપી જાય છે.

''દાદુ, શું વાત છે...! અમેરિકા જાઓ છો ને કાંઈ! અમસ્તા જાઓ છો કે-''

''ના. અમસ્તા નહિ... હું ત્યાં કિડનીઓ ખરીદવા જઉં છું.''

''મસ્કરીઓ ના કરો. આ તો તમારા ભાભીએ કીધું કે, દાદુ અમેરિકા જાય છે, તે મેં'કુ લાય.. જઈને બે-ચાર ટીપ્સ આલી આઈએ.''

''આલો.''

''તમને તો શું કહેવાનું હોય, પણ અમેરિકામાં પહેલું ધ્યાન ધોળી છોકરીઓથી રાખવાનું. ક્યારે લપેટમાં લઈ લે, એ કહેવાય નહિ!''

''તમને કોણે લીધા'તા?''

''અરે બાપા, હું તો કુકરવાડાથી આગળ ગયો નથી, પણ... આપણા જેવા ભોળા માણસને પટાઈ નાંખે, એમાં અહીં ઈન્ડિયામાં આપણી ભાભી લબડી પડે! ત્યાંની ધોળીઓ લગન-બગન ના કરે... આપણા પૈસે થોડા દહાડા લહેર કરીને લટકાઈ દે.''

''લગ્ન-બગ્ન ના કરે, તો ડરવાનું ક્યાં છે?''

''ભ'ઈ, ઝપોને છોનામોના... કોક ભટકઇ જશે તો બીજી વાર અમેરિકા તો ઠીક, આસ્ટોડિયા જવાનું નામે ય નહિ લો.''

''ઓકે.''

''બીજું સાંભળો. ત્યાં ઍરપોર્ટ ઉપર ઉતરો કે તરત જાડું જેકેટ પહેરી લેજો... ઠંડી બહુ હશે... વળી-''

''હા, પણ એમ કોઈ પોતાનું જૅકેટ પહેરવા આલશે?''

''અરે બાપા, આપણે આપણું પોતાનું જેકેટ લઈને જવાનું...!''

''આપણું...? આઇ મીન... પણ એમ તમારા વાઈફ મને તમારું જેકેટ આપશે?''

''ઉફ્ફો... આ માણસ તો.... તમે તો બા'મણભ'ઈ, કોઈ રૂમાલ આલે તો પાટલૂને ય માંગી લો એવા છો...''

''હા, અમે પાટલૂન માંગી લઈએ... કઢાઇએ નહિ! ઓકે. આગળ બોલો.''

''હા. પ્લૅનમાં બહુ ધ્યાન રાખવાનું. બાજુની સીટવાળો તમારી સાથે વાત પણ નહિ કરે અને-''

''પણ હું તો સવારે બ્રશ કરીને-નહાઈ ધોઇને જવાનો છું... મારું મોઢું ચોખ્ખું હોય છે.''

'અરે ભ'ઈ, પ્લેનોમાં રિવાજ હોય છે. કોઈ કોઈ સાથે બોલે નહિ.'

''તમે કુકરવાડા પ્લેનમાં ગયેલા? ...આઈ એમ સૉરી... પણ ધ્યાન શું રાખવાનું હોય છે પ્લેનોમાં?''

''યસ. ધેટ્સ એ ગૂડ ક્વૅશ્ચ્યન. જુઓ દાદુ... ૧૪-૧૫ કલાકની જર્ની છે. તમે તો પાછા ઈકનૉમી-ક્લાસમાં હોવાના, એટલે આગળ પગ લંબાવવાનો ય પ્રોબ્લેમ રહેવાનો. જકડાઈ જશો જકડાઈ...! તમારે દર અડધી કલાકે ઊભા થઈને પ્લૅનમાં વૉક લઈ આવવાનો -''

''ટ્રેકશૂટ પહેરીને? આઈ મીન, પ્લેનમાં સ્પૉર્ટસ્-શૂઝ રાખવા પડશે?''

''એ ભ'ઈ... તમે અમેરિકા જવાનું માંડી વાળો. ત્યાં તમારા જેવાનું કામ નથી. એક કામ કરો. તમે કુકરવાડા જઈ આવો... અરે બાપા, પગ છુટા કરવા બે ઘડી પ્લેનમાં ચક્કર મારી આવવાનું. કોઈ ઓળખીતું મળે તો બે ઘડી વાતો કરવા ઊભા રહેવાનું. આમાં ટ્રેકશૂટ ને ફૂટ ક્યાં આયા...?''

''યૂ સી... હું તો પહેલી વાર અમેરિકા જઈ રહ્યો છું, એટલે-''

''ભ'ઈ, એટલે તો તમને સલાહો આલવા આયો છું... ને તમે બીજી પચાસ મેથીઓ મારો છો...!''

''નહિ મારૂં...''

''તો હાંભરો! અમેરિકા જાઓ છો... કાંઈ કામકાજ હોય તો કહેજો.''

''ના. ખાસ તો કોઈ કામ નથી... બસ, કોઈ અમેરિકા આવવા-જવાની ટિકીટ કઢાઈ આલે, તો... ચલાઈ લઈશ... આઈ મીન, ત્યાંના ખર્ચા તો પછી... હું જાતે ફોડી લઇશ.''

''આ માણહને હાળો વતાવવા જેવો નથી. અલ્યા બાપા, કામકાજ હોય, મતલબ... ત્યાં આપણો બાબો છે જ... ચિકોગામાં...''

''આપણો?''

''છે ને... હાળા વોંદરા એ વોંદરા જ રે'વાના...! અરે, ત્યોં તમારે એનું કોંય કામ-બામ પડે તો કહેજો. ચિકોગામાં એનું બહું મોટું નામ છે.''

''યૂ મીન... શિકાગોમાં.''

''એ તમારું શિકાગો ને ચિકાગો તમારા દેસીઓ ત્યાં જઇને બોલે. ઇંગ્લિસ-ફિંગ્લિસ આવડે નહિ, એટલે શિકાગો બોલે. એક્ચ્યૂઅલી, અમે પટેલો 'ચિકોગા' જ કહીએ.''

''ત્યાં તમારો બાબો કરે છે શું?''

''ત્યાંની જેલમાં છે...''

''ખૂન કૅસ કે બળાત્કારના કેસમાં...?''

''એક મ્હેલે ને ભોડામોં...! અરે ત્યાંની જેલમાં એ સુપરવાઈઝર છે, સુપરવાઈઝર...!''

''તો... આઈ મીન, મારે એનું શું કામ પડી શકે?''

''ભ'ઈ... આ તો અરસપરસ એકબીજાને કામમાં આવવાનું નામ જ જીંદગી! તમને નહિ, તો મને કામ પડે!''

''તમારા સન માટે અથાણાંનો ડબ્બો લઈ જવાનો છે?''

''ના ભ'ઈ... એવું કામ તે કોઈને સોંપાતું હશે... આ-''

''ના જ સોંપાય... હાળો, અધવચ્ચે પ્લેનમાં જ અથાણું પતાઈ દે...''

''આ તો મેં'કુ... બાબો ત્યાંની જેલમાં સુપરવાઈઝર છે... તે ત્યાંના કેદીઓને એ ચડ્ડીઓ ભેટ આલવા માંગે છે.''

''ઓહ ન્નો... ત્યાંની જેલમાં કેદીઓ ઉપર આવો અત્યાચાર...? પહેરવાને ચડ્ડી નહિ, રહેવાને ઘર નહિ, સુવાને-''

''એ બા'મણ... પૂરૂં હાંભરો તો ખરા...! બાબો કેદીઓમાં બહુ લોકપ્રિય છે. બધાને ગિફ્ટ આપવા માંગે છે.''

''ચડ્ડીઓ જ કેમ?''

''આલવી પડે, આલવી પડે...! નથી આલતા, તો હાળા બાબાની ચડ્ડી કાઢી જાય છે...!''

''સૉરી... મને એ નહિ ફાવે, હું તો-''

''અરે એકાદી ચડ્ડી તમે રાખજો, ભ'ઈ! ટુંકમાં પતાવો ને.''

એક જમાનો હતો કે, ગુજરાતમાંથી કોઈ પણ અમેરિકા-ઇંગ્લૅન્ડ જતું, તો 'ગુજરાત સમાચાર'ના વચલા પાને 'પરદેશગમન'ની જા.ખ. સાથે ભ'ઈનો ફોટો છપાતો. હવે તો આલીયા-માલીયા ય જવા માંડયા છે. (આ જુઓને... અમે ય ઉપડયા જ ને?) બધા બધું જાણે છે. પણ હજી, અમેરિકા જનારા કરતા નહિ જનારાઓની સંખ્યા ઘણી મોટી છે ને આ નહિ જનારાઓ, જનારાને અમેરિકા ગયા પછી શું કરવું, એની સલાહો આપે છે. હું તો બે મહિના માટે જઉં છું, પણ આવનારા ૨૨-વર્ષો સુધી ચાલે, એવી સલાહોનો ધોધ ખડકાયો છે.

સૌથી વધુ મસ્તી કરાવે છે, ત્યાં એમનું કોક ઓળખીતું રહેતું હોય, એમનું કાંઈ કામકાજ હોય તો કહેવાનું-વાળાઓ -

''એટલાન્ટામાં અમારા દૂરના એક ફૂવા રહે છે. પાંચ ફૂટ ઊંચા છે, રંગ વેસ્ટ ઈન્ડિયન જેવો, એક બાજુનો ખભો થોડો નમેલો છે અને ધો. ૧૦માં બે વાર નાપાસ થયેલા, એટલી ખબર છે... એમની વચલી છોકરી ભાગી ગયેલી. એ તો ત્યાં કોઈને બી પૂછશો ને, કે ભરત ફૂવા ક્યાં રહે છે, તો ઘેર મૂકી જશે.''

સિક્સર

એને ઢીચણ પર ટેબલની ધાર વાગી. દુઃખાવાથી મોંઢું રબ્બર જેવું થઈ ગયું. ને તો ય એની વાઈફ બોલી,

''અરે ધાર-ધાર શું કરો છો...? અહીંયા તો વર્ષોથી 'ધરા' વાગી છે... હજી રૂઝ આવતી નથી.''

(ધરા એ માસુમની પહેલી ગર્લ-ફ્રેન્ડ હતી.)

30/03/2014

એનકાઉન્ટર : 30-03-2014

* અન્ના હજારે કોઈ નહિ ને મમતા બેનર્જીના ચમચા ક્યાંથી થઈ ગયા?
- એની તો મમતાને ય ખબર પડી ગઈ, કે આ માણસ કેવળ પબ્લિસિટીનો ભૂખ્યો છે.

* મૃત્યુ પછી વખાણ થાય, એ માણસની હયાતીમાં કેમ કદર થતી નથી?
- હાથી જીવતો લાખનો, મૂએલો સવા લાખનો!
(શ્રીમતી ખુશ્બુ જોબનપુત્રા, જૂનાગઢ)

* આ જમાનામાં સૌથી વધુ વિશ્વાસ કોનો કરવો જોઈએ?
- પિંજરાની પાછળ બેઠેલા સિંહભ'ઈનો!
(શ્રીમતી ઈંદુ ચંદારાણા, વડોદરા)

* ગુરુ પછી શિષ્ય, રાજા પછી કુંવર ને પિતા પછી પુત્ર... એ પરંપરા પ્રમાણે આપના પછી 'ઍનકાઉન્ટર'નું કોણ?
- મને તમારા ઉપર વિશ્વાસ વધુ બેસે છે!
(ચેતના એ. પંડયા, મુંબઈ)

* મારી આજે ૬૦ની ઉંમરે ય પત્ની મારી સાથે ઝગડયા કરે છે. શું કરવું?
- આખરી વિજય તમારો થાય છે કે સત્યનો, એ જરા જોઇ લેવાનું !
(ભરત મોદી, અમદાવાદ)

* મિસ્ટર બીન અને રાહુલ ગાંધી વચ્ચે શું તફાવત?
- હસાવવામાં રાહુલજી પાસે મિસ્ટર બીનના કોઈ ચણા ય ના આલે.
(અભિષેક ત્રિવેદી, ભાવનગર)

* શાહજહાંને એની વાઈફ મુમતાઝની યાદમાં તાજમહલ બનાવ્યો. આપ આપની પત્ની માટે શું બનાવશો?
- અમારામાં એકબીજાને બનાવવાના હોય!
(પ્રતાપ ઠાકોર, ખરેટી-ખેડા)

* ૨૯ ફેબ્રૂઆરીનો જન્મદિવસ આપની જેમ સ્વ. મોરારજી દેસાઈનો પણ હતો... કોઈ સામ્યતા?
- એની તો ખબર નથી, પણ જેને આ વાતની ખબર પડે છે, એ મારી નજીક આવીને મારું મોંઢું સુંઘી જાય છે... એ જોવા કે, આ ય શિવામ્બૂના ઉપાસક છે કે નહીં?
(ડો. પ્રવિણગીરી ગોસ્વામી, પોરબંદર)

* લગ્નના ફેરા વખતે સ્ત્રી આગળ ને પુરુષ પાછળ કેમ?
- નકરી આળસ.
(ફેસલ છીપા રેશમવાલા, અમદાવાદ)

* પંખો ચાલુ કરવાનું તમે અમને કહો છો... જાતે કેમ નથી કરતા?
- જાતે કરવામાં વીજળીનું બિલ મારું આવે!
(પ્રસન્નબેન જેઠવા, દ્વારકા)

* કહેવાતા સાધુઓ પ્રપંચ કરી બહેનોનું ચારીત્ર્ય ખરાબ કરે છે, એમને ખુલ્લા કેમ પડાતા નથી?
- એમ કરવાથી બા નહિ, બહેનો ખીજાય!
(દિલીપ કાકાબળીયા, મુંબઈ)

* કેવા સવાલોને તમે 'ઍનકાઉન્ટર'માં સ્થાન નથી આપતા?
- ઘણાને બસ... પોતાનું નામ છપાવવાની શૂળ હોય છે. દરેક છાપા, દરેક મૅગેઝીનમાં સવાલો પૂછે રાખે, એવાઓને અહીં સ્થાન નથી.
(શ્રેયા જુ. પરીખ, અમદાવાદ)

* દેશમાં શાળાઓ, શૌચાલયો કે પુસ્તકાલયો કરતા દેવાલયોની સંખ્યા ઘણી વધુ છે. શું આ યોગ્ય છે?
- એક પુસ્તકાલય બનાવે, તો એમાં આ બધા આલયો આવી જાય.
(રૂપાભાઈ ચૌહાણ, ઉંદરેલ, અમદાવાદ)

* રાજા અને વાજાંને વાંદરા સાથે કેમ સરખાવવામાં આવે છે?
- આ સવાલ અમને રાજાઓને ન પૂછવાનો હોય!
(કરીમ સોઢા, સુરેન્દ્રનગર)

* 'ઍનકાઉન્ટર'માં તમારો ફોટો કેમ મૂકતા નથી?
- મારા એક્સ-રે સારા નથી આવતા.
(અસલમ ગામેતી, વંથલી, જૂનાગઢ)

* આ યંત્રવાદમાં શું આત્માને શાંતિ મળી શકે?
- નહિ મળે. હવે તો સ્મશાનમાં ય યંત્રવાદ આવી ગયો છે. તમે કોઈ સારી જગ્યા શોધો.
(દામોદર નાગર, ઉમરેઠ)

* સિંહ તો ઘાસ પણ નથી ખાતો, ત્યાં કોલસા ખાતો કેવી રીતે થઈ ગયો?
- બાજુમાં બેઠેલી વાઘણ જે ચારો નાંખે, એ ખઈ જવો પડે.
(જયંત હાથી, મુંબઈ)

* ફિલ્મોમાં તો આખરે ખલનાયકો ય સુધરી જાય છે. વાસ્તવમાં આવું કદી બને છે ખરું?
- દુશ્મન હંમેશા દુશ્મન જ રહે છે. બસ, એને 'દુશ્મન' જેવો મહામૂલો દરજ્જો ન અપાય!
(મયૂરી ભાવેશ વોરા, જોરાવરનગર)

* ગુજરાતી હાસ્યસાહિત્યમાં જ્યોતીન્દ્ર દવે, બકુલ ત્રિપાઠી, તારક મહેતા કે અશોક દવે... બધા બ્રાહ્મણોનો જ રૂઆબ છે... કારણ?
- તમારું વાંચન ઊંચું છે.
(ઈલ્યાસ તરવાડી, ચલાલા)

* દીકરી વહાલનો દરીયો, તો દીકરાની વહુ?
- એ હજી અમારા પ્રકાશકોના દિમાગમાં આવ્યું નથી. આવે એટલે ખબર? લેખકો તો બધા તૈયાર જ બેઠા હોય છે... ગમે તે પાર્ટી લાવો!
(લલિત ઓઝા, જૂનાગઢ)

* ગુજરાતમાં પ્રાદેશિક પક્ષોને થઈ જતી કસુવાવડનો કોઈ ઈલાજ?
- નાતરાં બંધ કરાવો.
(વજુભાઈ શુકલ, અમદાવાદ)

* કેજરીવાલે મીડિયાને જેલમાં ધકેલી દેવાની ધમકી આપી...!
- આવાને નીગ્લૅક્ટ કરવાના હોય... પેલાને હજી ઍન્ટી-પબ્લિસિટી જોઈએ છે ને મીડિયા આપે રાખે છે... મીડિયાને એ સિફ્તપૂર્વક બેવકૂફ બનાવી રહ્યો છે!
(પ્રયાગી સુમતિનાથ શાહ, અમદાવાદ)

* નરેન્દ્ર મોદી અને રાહુલ ગાંધી... બન્ને કૂંવારા છે...
- ઈરાદો તો નેક છે ને?
(ખ્યાતિ મહાદેવીયા, સુરત)

* લલિતા પવારની જેમ બાબા રામદેવની પણ એક આંખ તકલીફવાળી છે... કારણ?
- કોઈની શારીરિક મુશ્કેલી ઉપર આપણે નહિ હસીએ.
(હર્ષદ ભટ્ટ, શહેરા, પંચમહાલ)

* જાહેર સમારંભોમાં શૉલ ઓઢાડીને આપનું સ્વાગત થતું હોય છે... ઘરમાં બહુ શૉલ ભેગી થઈ હશે ને?
- મેં સંસ્થાઓને સૂચનો કર્યા જ છે કે, હવે પછી મને શૉલને બદલે ફ્રીજ, લેપટોપ કે ચાર બેડરૂમનો ફલેટ ઓઢાડો.
(ઓ. વી. સાગર, રાજકોટ)

* સ્ત્રીને ચૌદહવીં કા ચાંદ કહેવાય, તો પુરુષને ?
- ડીમ લાઈટનો ગોળો.
(સુમિત સિરવાણી, જૂનાગઢ)

('ઍનકાઉન્ટર' માટે તમારા સવાલો ઈ-મેઈલ પર જ પૂછી શકાશે. વાચકે સવાલની સાથે પોતાનું નામ, સરનામું અને મોબાઈલ નંબર લખવો આવશ્યક છે. સવાલો શક્ય હોય ત્યાં સુધી ગુજરાતીમાં લખીને મોકલવા. સવાલ પૂછવાનું ઈ-મેઈલ આઈડી છેઃ
ashokdave@gujaratsamachar.com)

28/03/2014

'સી.આઈ.ડી. ૯૦૯' ('૬૭)

ફિલ્મ : 'સી.આઈ.ડી. ૯૦૯' ('૬૭)
નિર્માતા : બિંદુ કલા મંદિર
દિગ્દર્શક : મુહમ્મદ હૂસેન
સંગીતકાર : ઓપી નૈયર
ગીતકારો : સાથેના બૉક્સ મુજબ
રનિંગ ટાઇમ : ૧૪-રીલ્સ : ૧૨૩ મિનટ્સ
થીયેટર : અશોક (અમદાવાદ)
કલાકારો : ફિરોઝ ખાન, મુમતાઝ, હૅલન, બેલા બૉઝ, બ્રહ્મ ભારદ્વાજ, શેટ્ટી, મોહન શેરી, રાજન કપૂર, રાજન હકસર, ટુનટુન, રામ મોહન, ઉમા દત્ત અને પહેલી વાર સ્વ. રૂપેશ કુમાર.



ગીતો
૧.... યાર બાદશા, યાર દિલરૂબા, કાતિલ આંખોવાલે..... આશા ભોંસલે
૨.... તેરા નિખરા નિખરા ચેહરા, ઉસ પર ચમકે...... આશા-કમલ- બારોટ-મહેન્દ્ર
૩.... ચાહો તો જાન લે લો, માલિક હો જીંદગી કે......... આશા ભોંસલે
૪.... જાને-તમન્ના કયા કર ડાલા આંચલ મેં મુસ્કાકે...... આશા-મહેન્દ્ર કપૂર
૫.... ધડકા તો હોગા દિલ જરૂર, કિયા તો હોગા તુમને પ્યાર.... આશા-કમલ-મહેન્દ્ર
૬.... નદી કા કનારા હો, પાની આવારા હો, સાથ કોઇ પ્યારા હો.... આશા ભોંસલે
ગીત નં. ૧ અને ૨ -શેવન રિઝવી, ૩-૪, શમ્સ-ઉલ-હુદા બિહારી, ૫-અઝીઝ કશ્મિરી અને ગીત નં. ૬ વર્મા મલિક

આ જરા મઝા કરાવી લે એવી હકીકત હિંદી ફિલ્મોના શોખિનો માટેની છે કે, લગભગ ૧૯૬૬-ની સાલ સુધીમાં આપણા જમાનાના તમામ સંગીતકારોની કરિયર ખતમ થઇ ચૂકી હતી. હયાત હતા, એ પણ કોઇ મોર મારી શકતા નહોતા...ઓન ધ કૉન્ટ્રારી, એમની આબરૂ જાય એવું સંગીત આ સમયગાળા પછીની તેમની ફિલ્મોમાં આપવા માંડયું હતું. પણ ઓપી નૈયરનો રથ સંગીતની રણભૂમિ પર તોખારની જેમ હણહણતો દોડતો રહ્યો. એમની કરિયરમાં કદી સૂર્યાસ્ત આવ્યો જ નહિ. આશા ભોંસલેએ સાથ છોડી દીધા પછી એ સમાપ્ત ચોક્કસ થઇ ગયા, પણ '૬૬ના સમયગાળા પછી આશા સાથેનું તોતિંગ ગઠબંધન હજી તગડું ચાલે જતું હતું. ઓપી પ્રયોગ ય કરતા. આ જ ફિલ્મના બે ગીતો 'ચાહો તો જાન લેલો...' અને 'જાને તમન્ના ક્યા કર ડાલા...' ઓપીએ ગાયકોને કોઇ સૂર આપ્યા વિના સીધા જ શરૂ કરાવ્યા છે. અને '૬૭ની સાલમાં બનેલી આ ફિલ્મ 'સી.આઈ.ડી. ૯૦૯'માં કેવા તોફાની સ્ત્રી-યુગલો બનાવી દીધા ઓમકાર પ્રસાદ નૈયરે ! એમને એમ એ રિધમ-કિંગ નહોતા કહેવાતા. 'નદી કા કિનારા હો, પાની આવારા હો, સાથ કોઇ પ્યારા હો તો ફિર બેડાપાર હૈ' અને 'ધડકા તો હોગા દિલ જરૂર, કિયા તો હોગા તુમને પ્યાર...' જેવા ગીતોમાં ઢોલક-તબલાંના ઠેકા સાંભળો એટલે તરત આપણા હાથ-પગ હાલવા માંડે ને કબુલ કરવું પડે કે, રિધમ-કિંગ એમને એમ... એટલે કે, કેવળ જુદા જુદા ઠેકા વગાડીને બનાતું નથી...એ ઠેકા સાંભળીને શ્રોતાના હાથ-પગ થિરકવા જોઈએ.

આ ઓપી બી કમ્માલની ચીજ હતી ! એક તો જીવનભર લતા મંગેશકર વગર ચલાવ્યું. '૫૦-ના દશક અને તે પછી પણ શંકર-જયકિશન અને કલ્યાણજી-આણંદજીના 'પૉલિટિક્સ'નો ભોગ બનતા રહેવું પડયું, મોટા ભાગની ફિલ્મોમાં મોટું બૅનર કોઇ નહિ ને સાવ ફાલતુ નિર્માતાઓની અત્યંત ફાલતુ ફિલ્મોમાં ય સંગીત તો 'એક મુસાફિર એક હસિના' કે 'ફિર વો હી દિલ લાયા હૂં' લૅવલનું જ.....અને આશાએ છુટા પડયા પછી ઓપીને બેફામ બદનામ કરે રાખ્યા-સામે એકે ય જવાબ ઓપી તરફથી નહિ, ગીતકાર રાજીન્દર કિશન સાથે ઊભા-બોલવાના ય સંબંધો નહિ, છતાં ય એક ગીતકાર તરીકે દિલ ફાડીને બિરદાવવા, શંકર-જયકિશનના આસિસ્ટન્ટ સેબેસ્ટિયન ઓપીના ય આસિસ્ટન્ટ હતા, તે ખુશ થઇને 'રૉલૅક્સ' જેવી અંબાણીઓને જ પોસાય, એવા મોંઘા ભાવની ઘડિયાળ કાચી સેકંડમાં ગિફ્ટ આપી દેવી.... ને દુશ્મનો ગમે તેટલો અપપ્રચાર કરે, તો ય સામો કોઇ જવાબ નહિ આપવાનો... આ સઘળી ફિતરત ઓપીની હતી. કોક પત્રકારે પૂછેલું પણ ખરૂં કે, આશાજી તમારા માટે પ્રેસમાં આટઆટલી ગાળો ઓકે રાખે છે...તમે સામો જવાબ કેમ નથી આપતા, ત્યારે ઓપીએ એક શહેનશાહની 'ગ્રેસ'ને છાજે એવો જવાબ આપી દીધેલો, 'મારા પિતાશ્રી મને એક સલાહ આપતા ગયા છે, 'Never explain. Your friends don't need it. Your enemies won't believe it.'

એક હવા એવી ય ચાલી હતી કે, ઓપી નૈયરે પાછળથી એવું કબુલ કર્યું હતું કે, પાછલી ફિલ્મોમાં મહેન્દ્ર કપૂરને લઇને મોટી ભૂલ કરી હતી. આ વાત ખોટી છે. અફ કૉર્સ, ઓપીએ કીધા તો હતા આ જ શબ્દો, પણ સંદર્ભ નોખો હતો. 'યે રાત ફિર ન આયેગી'નું મહેન્દ્ર કપૂરે ગાયેલું ગીત સ્વાભાવિક રીતે જ મુહમ્મદ રફી ગાવાના હોય, પણ રફી મક્કા હજ પઢવા ગયા ને આ બાજુ રૅકૉર્ડિંગ સ્ટુડિયોના ભાડાં ચઢતા હતા, એટલે ઓપીએ રફીની રાહ જોવાને બદલે મહેન્દ્ર કપૂર પાસે ગવડાવી લીધું, ('મેરા પ્યાર વો હૈ કિ, મરકરભી તુમકો...') એમાં પાછા આવીને રફી ખૂબ નારાજ થયા ને ઓપી માટે નહિ ગાવાની જાહેરાત કરી બેઠા. કોઇ જીદ પર અડયા વગર ઓપીએ કબુલી લીધું કે, 'મહેન્દ્ર કપૂરને લેવાની એમણે મોટી ભૂલ કરી હતી.' ધૅટ્સ ઑલ....એ આ જ એક ગીત પૂરતી વાત હતી.ઓપી નૈયર એક માત્ર સંગીતકાર એવા હતા, જે હઠપૂર્વક પોતાના ગીતોના અંતરાઓમાં એકની એક ધૂન વગાડતા. બર્મન દાદા બધા અંતરાઓ વચ્ચે અલગ ધૂનો વગાડે. ઓપી કહેતા, 'હું તે કાંઇ ગાન્ડો થઇ ગયો છું કે, એક ગીતમાં ત્રણ-ત્રણ ગીતોની ધૂનો વેડફી નાંખું ?' અલબત્ત, આ ફિલ્મમાં તેમના આસિસ્ટન્ટ જી.એસ. કોહલીએ ફિલ્મના બૅકગ્રાઉન્ડ અને ટાઇટલ-મ્યુઝિકમાં ઉતારાય એટલી વેઠ ઉતારી છે.

જો કે, આ ફિલ્મ વિશે લખવાનું બીજું ય કારણ ખરૂં કે, ફિરોઝ ખાન મારો ગમતો હીરો. મુમતાઝ પણ ખૂબ ગમે. એ બંને એકબીજાના પ્રેમમાં તો હતા, પણ એમના સંતાનો એકબીજાને પરણ્યા, એ ય સારૂં થયું. ફરદીન ખાન અને મુમુની દીકરી નતાશા માધવાણીનો સંસાર સારો ચાલે છે. બહુ ઓછાને ખબર હશે કે, એક સમયનો સામાન્ય વિલન સ્વ. રૂપેશ કુમાર મુમતાઝનો પિતરાઇ ભાઇ થાય. દેખાવડો અને ફૂલગુલાબી ચેહરો ધરાવતો રૂપેશ કુમાર ખાસ તો રાજેશ ખન્નાના 'ચમચા' તરીકે ફિલ્મનગરીમાં વધુ ઓળખાતો. એની ફિલ્મો હતી, 'કલ આજ ઔર કલ', 'અંદાઝ', 'સીતા ઔર ગીતા', 'રામપુર કા લક્ષ્મણ' 'નાગિન', 'દૂસરા આદમી', 'ચાચા ભતીજા' અને 'ધી ગ્રેટ ગૅમ્બલર'. રૂપેશ (થૅન્કસ ટુ મુમતાઝ) આ ફિલ્મના એક ગીત, 'તેરા નિખરા નિખરા ચેહરા..'માં ફૂટપાથીયા હાર્મોનિયમવાદક તરીકે આવે છે.

એની બધાને ખબર છે કે, 'શોલે'વાળો 'કાલીયો' વિજુ ખોટેનો સગો ભાઇ થાય, પણ એ બહુ ઓછાને ખબર હોય કે, બંને ટિવન્સ હતા.

ઇન ફૅક્ટ, એ જમાનામાં ફિરોઝ, સંજય, સમિર અને અકબર, 'ખાન બ્રધર્સ ઑફ જૂહુ'ના નામે પ્રખ્યાત હતા. એમને એક ચોથો ભાઇ શાહરૂખશાહ ખાન અને એક બહેન દિલશાદ બીબી પણ હતા. ખુદાએ આંખ મીંચીને ખૂબ પૈસો આપ્યો હતો. એક સમિરખાનને બાદ કરતા ત્રણે ભાઈઓ ડૅશિંગલી હૅન્ડસમ હતા. સમિર ખાન મીના કુમારીવાળી ફિલ્મ 'ગોમતી કે કિનારે'નો હીરો હતો, પણ પ્રેક્ષકોમાં અક્કલ ખરી કે, એને ચાલવા ન દીધો. ફિરોઝ બહુ વહેલો ફિલ્મોમાં આવી ગયો હતો. અશોક કુમારની જેમ એ પણ ઍન્ટી-હીરોના રોલ વધુ કરતો...અથવા કરવા પડતા. હૅન્ડસમ ખરો, પણ ચેહરામાં જરીક જરીક ખલનાયકપણું દેખાય ખરૂં, એટલે ગુરૂદત્ત-માલા સિન્હાની ફિલ્મ 'બહુરાની' કે રાજેશ ખન્ના-શર્મીલા ટાગોરની ફિલ્મ 'સફર'માં એ ઍન્ટી-સાઇડ હીરો તરીકે વધુ ચાલ્યો. એણે પોતે બનાવેલી ફિલ્મો 'અપરાધ', 'ધર્માત્મા' અને 'કુરબાની'માં નિર્માતા તરીકે પણ ખૂબ કમાયો. બાકીની ફિલ્મોમાં વાળ ઉતરી જવાથી દરેક ફિલ્મોમાં ઇંગ્લિશ હૅટ કે ફેડોરા-કૅપ પહેરીને જ આવવું પડતું, એમાં પ્રેક્ષકોએ માફ ન કર્યો. યસ. એક વાત ફિરોઝ ખાનની (જન્મ : ૨૫ સપ્ટેમ્બર, ૧૯૩૯ મૃત્યુ : ૨૭ ઍપ્રિલ, ૨૦૦૯) પ્રણામ સાથે સ્વીકારવી પડશે. એને પાકિસ્તાન બોલાવવામાં આવ્યો અને તમે તો જાણો જ છો કે, ત્યાં ભારત વિરોધી ઝેર ઓકવાનું સદીઓથી ચાલુ રહ્યું છે એ મુજબ, એને ય પૂછવામાં આવ્યું કે, ભારતમાં મુસલમાનોની દશા કેમ આટલી બધી ખરાબ છે ? ત્યારે એક સાચ્ચા ભારતીય મુસલમાનને છાજે એમ એ ત્યાં ઝગડી પડયો હતો કે, કમ-સે-કમ, પાકિસ્તાન કરતા ભારતના મુસ્લિમો વધુ સુખી છે. ત્યાં એને મોટો ફિટકાર પણ મળ્યો, ભારતની તરફેણ કરવા બદલ, પણ એ પોતાની સમજ ઉપર કાયમ રહ્યો. (પાકિસ્તાન તરફથી આવો ફિટકાર પ્રણામયોગ્ય ગાયક મુહમ્મદ રફીને પણ મળ્યો હતો, હિંદુઓના ભજનો તેમજ ભારતના દેશભક્તિના ગીતો ગાવા બદલ. પાકિસ્તાને તો રફી ઉપર ત્યાં પ્રવેશવાનો આજીવન પ્રતિબંધ પણ મૂકી દીધો હતો.) અહીં આપણે પાકિસ્તાનથી આવતા કલાકારોનું કેવું ભાવભીનું સન્માન કરીએ છીએ, એ વાત જુદી છે. આ જ બાબતે શિવસેના પ્રચંડ વિરોધ કરતી રહી છે. ફિરોઝની દીકરી લયલા ભારતના ટૅનિસ-સ્ટાર રોહિત રાજપાલને પરણી ને છુટાછેડા લીધા પછી એ ફરહાન ફર્નિચરવાલાને પરણી, જે લયલાના ભાઈ ફરદીનને પસંદ નહોતું, એમાં એક ફાઇવ-સ્ટાર હૉટેલમાં સાળા-બનેવી રીતસર હાથોહાથની મુક્કાબાજીમાં આવી ગયેલા... 'વૈસે ભી ખાનોં કા ખૂન ગર્મ હી હોતા હૈ...!' ફિરોઝ પરણ્યો તો હતો સુંદરી ખાનને, પણ પોતાની દીકરીની ઉંમરની પાકિસ્તાની ગાયિકા નાઝીયા હસનના એકતરફા પ્રેમમાં પડી જઈને બહુ બદનામ પણ થયો. નાઝીયા કૅન્સરમાં ગૂજરી ગઈ. 'કુરબાની'નું એણે ગાયેલું, 'આપ જૈસા કોઇ મેરી ઝીંદગી મેં આયે, તો બાત બન જાયે..' હિંદી ફિલ્મોનું એ જમાનાનું કલ્ટ-સૉન્ગ બન્યું હતું. હૉલીવૂડની કાઉબૉય ફિલ્મો એ તેના હીરોની નકલ કરી કરીને ફિરોઝે પોતાને બૉલીવૂડના ક્લિન્ટ ઇસ્ટવૂડ તરીકે જાતે ને જાતે ઓળખાવાનું નક્કી કર્યું. એ વાત જુદી છે કે, ક્લિન્ટ ઇસ્ટવૂડે પોતાને હૉલીવૂડના ફિરોઝ ખાન તરીકે માન્યતા મળે, એ માટે મુંબઇ નગરપાલિકામાં કોઇ અરજી કરી નહોતી. મુમતાઝને કૅન્સર છે. નાયરોબીમાં રહે છે, પણ મુંબઇ આવવા-જવાનું નિયમિત છે. ફિલ્મ 'સીઆઇડી ૯૦૯'માં ફિરોઝે આંખ મીંચીને જૅમ્સ બૉન્ડની સ્ટાઇલો કે મૅનરિઝમ્સ પકડવાનો બેહૂદો પ્રયાસ કર્યો હતો. જેણે બૉન્ડની ફિલ્મો જોઇ હશે, એમને યાદ હશે કે બૉન્ડ એના બૉસ 'એમ'ની ઑફિસમાં દાખલ થાય ત્યારે બૉસની બહાર બેઠેલી સેક્રેટરી મીસ મનીપૅની સાથે ફલર્ટ કરતો આવે. ફિરોઝભાઈ પણ આવું કરે છે. પિસ્તોલ પકડવાની સ્ટાઇલથી માંડીને અનેક અદાઓ સીધી શૉન કૉનેરીની ઉઠાવવાની. (આપણે ત્યાં દાયકાઓ સુધી 'સીન' કૉનેરી બોલાતું રહ્યું, જેનો ખરો ઉચ્ચાર 'શૉન' છે....શૉન કૉનેરી') અહીં તો ફિરોઝ ખાન ગુંડાઓને પકડવા એમની પાછળ દોડે છે ત્યારે મેહસાણાના બસ સ્ટેશન ઉપર સિધ્ધપુરની બસ પકડવા દોડતો હોય, એવો બેહૂદો લાગે છે.

આઘાતની વાત એ છે કે, ફિલ્મમાં હૅલનને એકે ય ડાન્સ જ આપવામાં આવ્યો નથી. ફિલ્મ 'સીઆઇડી ૯૦૯'ની વાર્તા-ફાર્તા માટે તો મોંઘા ભાવના પૅરેગ્રાફ્સ બગાડાય એવા નથી. ફિલ્મને ફાલતુ કહેવાનો ય કોઇ અર્થ નથી, કારણ કે '૬૦ના એ જમાનામાં આવી ફિલ્મો મસ્તીથી જોનારો એક વર્ગ હતો, જે હીરો વિલનને 'ઢીશુમ' બોલીને એક ફેંટ મારે તો ઘેર ગયા પછી ય ખુશ રહેતો પ્રેક્ષકોનો વર્ગ આવી ફિલ્મો જ વધુ માણતો. એ લોકોને ફિરોઝ ખાનની આખી કરિયરની સર્વોત્તમ ફિલ્મ 'ઊંચે લોગ' (દાદામોની અને 'જાની' રાજકુમાર સાથેની ફિલ્મ) સહેજ પણ ન ખપે. કબુલ તો એ ય કરવું પડે કે, ફિરોઝ કોઇ ગ્રેટ ઍક્ટર પણ નહોતો કે, એને સામાજીક અને હેતુલક્ષી ફિલ્મો મળે.

'સીઆઇડી-૯૦૯'ની બીજી કૉમેડી એ હતી કે, આમ બીજી ફિલ્મોમાં જેમના કોઇ ચણા ય ન આવતા હોય, એવા ફાલતુ ઍક્ટરોને અહીં મૅઇન-વિલનોના રોલ મળ્યા છે. મોહન શેરીને (આપણા જમાનાના ચાહકોએ) જોયો હોય, પણ એટલો નહિ કે મોહન શેરી નામ યાદ રહી જાય....એ સાલો અહીં મૅઇન વિલન. ઘણો સ્થૂળકાય છતાં ગુંડાની પર્સનાલિટીમાં ફિટ બેસી જાય એવો રાજન કપૂર અહીં સીઆઇડી ચીફના રોલમાં છે, બોલો ! બ્રહ્મ ભારદ્વાજને તો એના પર્મેનૅન્ટ પૂણી જેવા સફેદ વાળને કારણે આવી ફિલ્મોમાં સાયન્ટિસ્ટનો રોલ જ મળે. આજના મશહૂર ફિલ્મ નિર્માતા મનમોહન શેટ્ટીના ટાલીયા અને કાળીયા પિતા 'શેટ્ટી'ને પણ અહીં કામ મળ્યું છે. ફિરોઝ ખાનનો બૉસ બનતો ઊંચો તાડ જેવો પણ ખરબચડા ચેહરાવાળો વિલન ઉમા દત્ત અહીં સી.આઇ.ડી.નો બૉસ બની ગયો છે, એ ફિલ્મ કેવી હોય ?

બેલા બૉઝ '૬૦ના દાયકાની ફિલ્મોમાં બહુ ચાલી હતી. ક્યાંક તો એ આશા પારેખની ડૂપ્લિકૅટ પણ લાગે, એવી સુંદર તો હતી, પણ ડાન્સર તરીકે વધુ સારી, એટલે ફિલ્મો બહુ મળી. હૅલનની હરિફાઇમાં એ જમાનામાં બેલા બૉઝ ઉપરાંત મધુમતિ પણ ખરી, પણ જરા હૅલનની ગ્રેસ તો જુઓ....બેલા હોય કે મધુમતિ હોય, કોઇ હૅલનને પોતાની સમકક્ષ નહોતી ગણતી. ભરપૂર આદર સાથે એ બધીઓ હૅલનનો લિહાજ રાખતી. પ્રોફેસર, આમ્રપાલી, શિકાર, ઉમંગ, યે ગુલિસ્તાં હમારા, દિલ ઔર મુહબ્બત કે વહાં કે લોગ અને 'જય સંતોષી મા' જેવી ફિલ્મોમાં કામ કરનાર બેલા એ જમાનાના ધાર્મિક ફિલ્મોના હીરો ('જય સંતોષી માં'ના જ હીરો) આશિશ કુમારને પરણી ગયા પછી ફિલ્મો છોડી દીધી. આ બંગાળી અભિનેત્રી એક વ્યક્તિ તરીકે ઉમદા હતી. આટલી ધકધક કરતી સુંદરતા છતાં કોઇ હીરો-બીરો સાથે એનું લફરૂં થયું નથી. જીતેન્દ્રની ફિલ્મ 'જીને કી રાહ'માં જીતુની બહેન તરીકે રોલ સારો હતો. છેલ્લે તો એ 'મોરે મન મિતવા'માં દેખાણી હતી. આ ફિલ્મનું મુબારક બેગમે ગાયેલું એક ગીત જૂના ગીતોના ચાહકો માટે તો ક્લૅકશનનું ગીત છે, 'મેરે આંસુઓં પે ન મુસ્કુરા, કઇ ખ્વાબ થે જો બદલ ગયે...'

હજી એક વાર કહી શકું. 'સીઆઇડી ૯૦૯' તદ્દન ફાલતુ ફિલ્મ હોવા છતાં જોઇ નાંખવામાં ખોટ એટલે નહિ જાય કે, ઓપીના રસઝરતા ગીતો હરમાન માસ્તર અને કિરણકુમારે કોરિયોગ્રાફીમાં બેલા બૉઝ અને ખુદ મુમતાઝના ડાન્સ સાથે પરફૅક્ટ મૅચ થાય છે.