01/05/2016

ઍનકાઉન્ટર : 01-05-2016

* શું હસવા માટે બૌધ્ધિક હોવું જરૂરી છે ?
-એ તો જે ખડખડાટ હસી શકતું હોય એને ખબર.
(કમલેશ ઉદાણી, રાજકોટ)

આપના જીવવાનું ધ્યેય શું છે ? તે ફળીભૂત થયું ?
-રોજ ફળીભૂત થાય છે. બસ, બે ટાઇમ પેટ ભરીને જમવા જોઇએ.
(રાજેશ દેસાઇ, હૈદ્રાબાદ)

મારે 'આઉડી' કાર લેવી છે. એને માટે શું કરવાનું ?
-જુઓ. જામનગરમાં કોઇ ગિફટ આપનાર મળી રહે છે કે નહિ !
(અલિફીયા યુસુફ વાણીયા, જામનગર)

આ નવી ગુજરાતી ફિલ્મો વિશે તમે શું માનો છો ?
-દ્વિઅર્થી સંવાદો કે દ્રશ્યોવાળી હોય તો... છુટા નથી... આગળ જાઓ.
(સાગર પટેલ, વીરપુર)

હવે તો આલિયા ભટ્ટે ય કોકા કોલાની જા.ખ.માં આવવા લાગી !
-ગરીબ કમ્પનીઓને આથી મોંઘી તો ના પોસાય ને ?
(અનિલ સુથાર, અમદાવાદ)

જેમ અધિક માસ હોય, રમજાન હોય, શ્રાવણ મહિનો હોય, એમ એક આખો મહિનો દેશભક્તિનો કેમ રાખી ન શકાય ?
-અડધો દેશ રજા પર ઉતરી જાય !
(દ્રષ્ટિ ઢેબર, જામનગર)

તમે અમદાવાદના મેયર બનવા ઈચ્છા ધરાવો છો ખરા ?
-હાલના મેયર માટે પ્રજાજનોને કોઇ ફરિયાદ નથી.
(પુરંજય જોશીપુરા, અમદાવાદ)

ભારતનું બંધારણ લોકશાહી મૂલ્યોને જાળવવા કેટલું સક્ષમ છે ?
-પરફેક્ટ.
(બિપીન ઠાકર, વડોદરા)

ઘણા વખતથી તમારૂં ઈ-મેઇલ આઇ-ડી શોધતો હતો. આટલી બધી રાહ જોવડાવવાનું કારણ ?
-હું તમારા માટે કોઇ સારો જવાબ શોધતો હતો.
(જયમીન પટેલ, શિકાગો-અમેરિકા)

તમારૂં કૉલમ આડું આવતું હતું, ને હવે ઊભું આવે છે...
-ઘણાને હજી આડું આવે છે !
(સતિષ ઠકરાર, લંડન-યુકે)

દિલ્હીના ક્રિકેટમાં ચાલતા ભ્રષ્ટાચારમાં અરૂણ જેટલીના ફાળા અંગે શું માનો છો ?
-એમાંથી મને એક રૂપિયો ય મળવાનો નથી... મફત-મફતમાં શું માનું ?
(ધવલ સોની, ગોધરા)

આજકાલ રાજકારણીઓમાં પાગલપનના દૌરા પડી રહ્યા છે, એવું તમને નથી લાગતું ?
- એવા દૌરા રાજકારણમાં પ્રવેશની પુર્વશરત હોય છે.
(મધુકર મેહતા, વિસનગર)

તમારા દાંત અસલી છે કે નકલી વાપરો છો ?
-બચકું કોને ભરવાનું છે, એ વાત કરો.
(યેશા ચૌધરી, સુરત)

ઉંમર વધતા હીરોઇનો તેમનો ચાર્મ ગૂમાવી બેસે છે, પણ રેખા હજી ૬૬ની ઉંમરે પણ સુંદર લાગે છે...
-અજાણતામાં તમે તમારી ઉંમર ૬૬થી વધુ છે, એવું જણાવી દીધું.
(કિશોર દવે, ભાવનગર)

સાંભળ્યું છે કે, પ્રશ્નોના જવાબો આપવામાં ય 'ફિક્સિંગ' થાય છે...
-લોકસભા-રાજ્યસભામાં તો આવું રહેવાનું, 'ઇ !
(મયૂર જે. મહેતા, વડોદરા)

ટૉલટૅક્સવાળા ખુલ્લી લૂંટ ચલાવે છે. તમે શું કહો છો ?
-ખુલ્લીની ખબર નથી...ખાનગીની વાતો સાંભળી છે.
(કેવલ રાઠોડ, માંડવી-કચ્છ)

હવે દેશને ધાર્મિક સ્વચ્છતાની ય જરૂર છે કે નહિ ?
-તમામ ધર્મો કાઢી નાંખો... સ્વચ્છતા આપોઆપ આવી જશે.
(પુલિન સી. શાહ, સુરેન્દ્રનગર)

મોદીની લાહૌરની મુલાકાત માટે તમારે શું કહેવું છે ?
-હું લાલપુર ગયો, ત્યારે એમણે કાંઇ કીધું હતું ?
(સુદેશ માખેચા, અમદાવાદ) અને (રાજેન્દ્ર જોશી, નવી મુંબઇ)

દેશના રાજકારણીઓ સંસદનું કામ નહિ ચાલવા દઇ, દેશને મોટું નુકસાન કરી રહ્યા છે...
-એ લોકોના સંસદમાં બેસવાથી વધુ નુકસાન થાય છે.
(અનંત ત્રિવેદી, ગોરડકા)

આજકાલ સારી છોકરી મળતી નથી, એ વિશે તમારૂં મંતવ્ય ?
-હા. એ બિચારીઓને ય સારો છોકરો તો મળવો જોઇએ ને ?
(રિઝવાન ખોજા, આણંદ)

* 'કલર્સ' ચૅનલ પર આવતી 'અશોક' ટીવી-સીરિયલ જોઇને કેવી લાગણી થાય છે ?
-એ જ કે, આ લોકો અટક લખવાનું કેમ ભૂલી ગયા ?
(હિના પરેશ દવે, રાજકોટ)

શાદીમાં સાત ફેરા જ કેમ હોય છે ?
-સિત્તેર રખાવીને તમને શું મળશે, ભાઇ ?
(હિતેશ ઉપાધ્યાય, જામનગર)

કેજરીવાલ શું બારે માસ મફલર પહેરી રાખતા હશે ?
-ના. રાત્રે લૂંગી તરીકે તો ટુંકુ પડે ને ?
(નૈષધ અંતાણી, ભૂજ-કચ્છ)

દિલ્હીની જેમ તમારા 'ઍનકાઉન્ટર'માં 'ઍકી-બેકી' ના થઇ શકે ?
-ઓહ... યૂ મી, 'ઍનકાઉન્ટર' એટલું બધું ખરાબ આવે છે ?
(ડૉ. હિરેન વઘાસીયા, રાજકોટ)

29/04/2016

'પૈસા હી પૈસા' ('૫૬)

'પૈસા હી પૈસા'માં 'મધર ઈન્ડિયા' કરતા ય ઘટીયા રોલ એણે કર્યો હતો. શકીલા એવી કોઇ ક્લાસ-વન હીરોઇન નહોતી, એટલે એને નહાવા-નિચોવવાનું ખાસ કાંઇ હતુ નહિ, જ્યાં કિશોર કુમાર ખુદ માટે ય કાંઇ કરી બતાવવા જેવું નહોતું ! શકીલા જ્હૉની વૉકરની સગી સાળી થાય અને મેહમુદ એક જમાનામાં એને પત્ની બનાવવા માંગતો હતો-સસ્તા તરીકે એની પાછળ પડી જઇને, ત્યારે શકીલાની ફરિયાદ પરથી રાજ કપૂરે મેહમુદને ફિલ્મ 'પરવરીશ'ના સેટ પર ખખડાવ્યો હતો કે, કમસેકમ એક સ્ત્રીને તો બહેન માનીને ચાલ ! યસ. આ ઠપકા પછી મેહમુદ એકે ય વાર શકીલાની નજીક ફરક્યો નથી.

ફિલ્મ : 'પૈસા હી પૈસા' ('૫૬)
નિર્માતા : મેહબૂબ ખાન
દિગ્દર્શક : મેહરીશ
સંગીત : અનિલ બિશ્વાસ
ગીતકાર : મજરૂહ સુલતાનપુરી
રનિંગ ટાઇમ : ૧૫ રીલ્સ
કલાકારો : કિશોર કુમાર, માલા સિન્હા, શકીલા, રાધાકિશન, શ્યામકુમાર, અમર, મુકરી, ઝૂલ વેલાણી, મુરાદ, હુસ્નબાનુ અને કુમુદ ત્રિપાઠી.

ગીતો
૧. પાયલ મોરી બાજે, એરી મેં કૈસે... લતા મંગેશકર
૨. પૈસે કા મન્તર, પૈસે કા જન્તર... કિશોર કુમાર
૩. ઉફ ન કરના કિ મુહબ્બત મેરી.. આશા-રફી
૪. બલમા તુમ્હારે નૈન કે ઉઠત... લતા મંગેશકર
૫. હૈ હૈ હૈ... ઇસ દુનિયા કા ઊલટા... કિશોર કુમાર
૬. ફરિયાદ હૈ... પ્યાર કિયા જખ મારી... કિશોર કુમાર
૭. બસ, એક તુમ બીન કલ ન પડે... કિશોર-લતા-આશા
૮. બિન પૈસા હર ખેલ હૈ જૂઠા... કિશોર-લતા-આશા
૯. દિલ ને માંગા પ્યાર... આશા-રફી

આપણા પછીની પેઢીએ તો કૉમેડિયન રાધાકિશનનું નામે ય સાંભળ્યું હોય, એટલે માની ય કેવી રીતે શકે કે, જે ફિલ્મનો હીરો કિશોર કુમાર હોય, એ ફિલ્મની કૉમેડીમાં છવાઇ જાય રાધાકિશન ! ૫૦થી ય નાની ઉંમરે બિલ્ડિંગના કોઇ ૧૫-૧૭મા માળેથી પડતું મૂકીને આત્મહત્યા કરી લેનાર રાધાકિશન વિશે આજે ય કોઇ કશું જાણતું નથી.... બસ, એટલું યાદ છે કે, રાજ કપૂરની ફિલ્મો 'પરવરીશ' કે 'શ્રીમાન સત્યવાદી'માં એ કૉમિક-વિલન હતો. 'લાજવંતિ'માં ય એ યાદ રહી ગયો પણ, વિજય ભટ્ટની ફિલ્મ 'બૈજુ બાવરા'માં તો એ ઉસ્તાદ ઘસીટારામના, 'માન ન માન મૈં તેરા મેહમાન'ના લક્ષણે બની બેઠેલા શાસ્ત્રીય સંગીતકાર તરીકે ય ફિલ્મમાં એણે મારેલી તાનો કે આલાપો પરફેક્ટ હતા-કૉમેડી નહોતા.

રાધાકિશને ઘણી ફિલ્મોમાં તેનો તકીયા કલામ 'રામરામરામ' એના ઝીણકા અવાજમાં બોલે, એમાં દર્શકોને ગમ્મત પડતી. એ જમાનામાં થતા સ્ટેજ-શોમાં મિમિક્રી આર્ટિસ્ટો ભૂલ્યા વગર રાધાકિશનની નકલ કરતા. મારી ધારણા મુજબ તો એ ૫૦થી ય નીચેની ઉંમરે આપઘાત કરી ગૂજરી ગયો હતો. મારવાડી કંજૂસ શેઠના એના કિરદારોમાં બ્લેક તો બ્લેક હ્યૂમર પ્રેક્ષકોને પેટ પકડીને હસાવતું... જેમ કે, આ ફિલ્મમાં ચરીત્ર અભિનેતા અને એના જેવા જ કંજૂસ બનતા શ્યામ કુમાર (જેને દેવ આનંદ ફિલમ 'જ્હૉની મેરા નામ'માં 'સોના ભી જાયેગા ઔર અસ્સી લાખ કા સોના ભી જાયેગા ઔર પૈસા ભી જાયેગા...' કહીને ફાયરપ્લેસ પાસે ધીબેડી નાંખે છે તે શ્યામ કુમાર સુરૈયા સાથે 'તૂ મેરા ચાંદ મૈં તેરી ચાંદની ગીત'માં શ્યામકુમારને કૉમેડિયન બનાવાયો છે.) ને પૂછી જુએ છે, ''યે સબ દૌલત તો તુમ્હેં મેરે મરને કે બાદ હી મિલેંગી...' એના જવાબમાં રાધાકિશન પૂછે છે, ''કબ મરોગે ?''

કિશોર કુમારના ચાહક હોવા છતાં કહેવું પડે કે, આખી ફિલ્મમાં કિશોર એક ક્ષણ માટે પણ હસાવતો નથી ને એમાં એનો વાંકે ય કેટલો, એ તો મેહબૂબ ખાનને પૂછવું પડે !

ફિલ્મમાં તમામ પુરૂષ પાત્રો કંજૂસ અને ભારોભાર કંજૂસ બતાવાયા છે-પૈસાના પ્રેમી અને એટલે જ ફિલ્મનું નામ 'પૈસા હી પૈસા' રાખ્યું છે. એમ તો હીરોઇન માલા સિન્હા અને શકીલા છે. ફિલ્મમાં વાર્તા કે બૌધ્ધિક ચર્ચા ન હોવાથી આ બન્ને હીરોઇનને શેને માટે ફિલ્મમાં લેવામાંં આવી છે, તેની ખબર પડે એમ નથી.

સાલ છપ્પનની હતી અને મેહબૂબ ખાન ફિલ્મ 'મધર ઇન્ડિયા' બહુ લાંબા સમયથી બનાવતા હોવાથી વચમાં મેહબૂબ સ્ટુડિયોના કર્મચારીઓને પગારભથ્થાં ચાલુ રહે, એટલે એક 'ક્વિકી'ના સ્વરૂપે આ ફિલ્મ ઓછા ખર્ચે અને ઝડપઝડપથી બનાવી લેવાઇ હતી. આમે ય, મેહબૂબ ખાનને માલા સિન્હા ગમતી તો બહુ હતી અને ફિલ્મ 'મધર ઈન્ડિયા'માં કુમકુમે કરેલો રાજેન્દ્ર કુમારની પ્રેમિકાનો રોલ માલુને ઑફર થયો હતો, પણ એ જાણીતી હતી કે, ફિલ્મ આખી નરગીસ ઉપર આધારિત છે એટલે એના ભાગે કશું કરવાનું આવશે નહિ, માટે વિનયપૂર્વક માલા સિન્હાએ મેહબૂબ ખાનને ના પાડી દીધી હતી, એ ધોરણે આ ફિલ્મ 'પૈસા હી પૈસા'માં 'મધર ઈન્ડિયા' કરતા ય ઘટીયા રોલ એણે કર્યો હતો.

શકીલા એવી કોઇ ક્લાસ-વન હીરોઇન નહોતી, એટલે એને નહાવા-નિચોવવાનું ખાસ કાંઇ હતુ નહિ, જ્યાં કિશોર કુમાર ખુદ માટે ય કાંઇ કરી બતાવવા જેવું નહોતું ! શકીલા જ્હૉની વૉકરની સગી સાળી થાય અને મેહમુદ એક જમાનામાં એને પત્ની બનાવવા માંગતો હતો-સસ્તા તરીકે એની પાછળ પડી જઇને, ત્યારે શકીલાની ફરિયાદ પરથી રાજ કપૂરે મેહમુદને ફિલ્મ 'પરવરીશ'ના સેટ પર ખખડાવ્યો હતો કે, કમસેકમ એક સ્ત્રીને તો બહેન માનીને ચાલ ! યસ. આ ઠપકા પછી મેહમુદ એકે ય વાર શકીલાની નજીક ફરક્યો નથી.

આ ફિલ્મમાં કિશોર કુમારના સાઇડ- હીરો તરીકે ઝૂલ વેલાણી નામનો સિંધી કલાકાર કામ કરે છે, જે એક જમાનામાં ભારતીય સમાચાર ચિત્ર અથવા અન્ય દસ્તાવેજી ચિત્રોમાં કમેન્ટેટર તરીકે કામ કરતો. આપણે એનો એવાજ બહુવાર સાંભળ્યો હોય પણ એ ખબર ન હોય કે, આ ઝૂલણા ઝૂલા-વેલાણી છે. મધુરા અવાજના માલિક આ કલાકારને આ ફિલ્મમાં 'તોતડા'નો રોલ મળ્યો છે, એ પણ દુદૈવ જ ને ?

હવેનો લેખ જરા ગરમ થઇને પૂરો કરવો પડશે.

ઓકે. એ જમાનાના ફિલ્મ સંગીતને ચાહનારા સહુ કબુલ કરશે કે, સંગીતની ઓરિજીનાલિટીમાં અનિલ બિશ્વાસ અને સી.રામચંદ્રનો કોઇ સાની નહતો. નૌશાદ કે શંકર-જયકિશને પણ તૈયાર બંદિશો ઉપરથી ધૂનો બનાવી છે. નવાઇ નહિ, પણ આઘાત એ વાતનો લાગે કે, અનિલ બિશ્વાસ આમ તો એ જમાનાના સર્વોત્તમ સંગીતકારો પૈકીના હોવા છતાં ચાલ્યા કેમ નહિ ? ફિલ્મોની સંખ્યા ઓછી નહોતી. સ્ટ્રાઇક-રેટની દ્રષ્ટિએ કાકાએ કોઇ કોઇ મોટા મોર માર્યા નહોતા. એમની સફળ કરતા નિષ્ફળ ફિલ્મોની સંખ્યા ઘણી મોટી હતી.

પહેલું અને દેખિતું કારણ તો સરખા હિસ્સે સી.રામચંદ્રને પણ લાગુ પડે કે, જે સંગીતકારને લતા મંગેશકર સિવાય બીજુ કોઇ દેખાય (...કે સંભળાય) જ નહિ, એમના હાલ એકસરખા બુરા થયા છે. અફ કૉર્સ, એમના સંગીતમાં જ્યાં લતા હતી, ત્યાં ચમત્કારો સર્જાયા છે. પણ જ્યાં પુરૂષનો જ અવાજ જોઇતો હોય ત્યાં કાકા તો પહેલેથી મુહમ્મદ રફી સાથે બગાડી બેઠા હતા, મૂકેશ ગમે બહુ પણ બધે ચાલે નહિ. તલત મેહમુદ કાકાને પોતાને બહુ ગમે પણ હરએક ક્લાસના દર્શકો-શ્રોતાઓને ગમવો જોઇએ ને ? આ જ ફિલ્મમાં તમે જાતે જોઇ લો. ભારતના સર્વોત્તમ પૈકીના એક એવા કિશોર કુમાર પાસેથી ય કાકાને કોઇ કામ લેતા ન આવડયું ને સ્વયં લતા મંગેશકરમાં ય અનિલ બિશ્વાસ શંકર-જયકિશન, નૌશાદ કે મદન મોહન જેવા ચમત્કારો નથી કર્યા, જેને સામાન્ય ભાષામાં 'સ્ટ્રાઇક-રેટ' કહે છે. કિશોર જેવા મહાન ગૈક પાસે ત્રણ-ચાર ગીતો ગવડાવવા છતાં આજે ય ગવાતું હોય, એવું એકાદું તો બનાવવું હતું ? મુહમ્મદ રફી તો સલિલ ચૌધરીને ય નહોતા ગમતા છતાં સલિલ દાને જરૂરત લાગી ત્યાં એમની પાસેથી સર્વોત્તમ કામ લઇ આવ્યા.

લતા તો એમને ય અનિલ દા કે અન્ના જેટલી જ ગમતી હતી, પણ એકલી લતાને સહારે જીવન નહિ. 'બાગ મેં કલી ખીલી, બગીયા મેંહકી ઔર હાય રે...' જેવા અનેક ગીતોમાં સલિલ દા એ ભલે લતા જેટલું નહિ, તો ય મહત્વ તો પૂરતા પ્રમાણમાં આપ્યુ. અનિલ દા ની નિષ્ફળતા આ ફિલ્મમાં તો લતામાં ય દેખાઇ આવી. આ ફિલ્મનું લતાનું એકે ય ગીત તમને યાદ રહ્યું છે ? કહેનારા તો એવું કહે છે કે, એમના બીજી વારના ગાયિકા પત્ની મીના કપૂરને ખુશ રાખવાની લ્હાયમાં છેલ્લે જ્યારે પતિ-પત્ની વડોદરા આવ્યા, ત્યારે કાકાએ જાહેરમાં એવો બફાટ કરી નાંખ્યો હતો કે, 'મીના કપૂર તો લતા મંગેશકર કરતા ય સારૂ ગાય છે.'

ઊફ... આવો બફાટ કરવાની ક્યાં જરૂરત હતી ? આખું વિશ્વ જાણે છે, પણ ન જાણતું હોત તો મીના લતા કરતા ખરેખર વધારે સારૂં ગાતી હોત તો ય, પત્ની માટે આટલી બધી ચાવલાઇ કરવાની ક્યાં જરૂરત હતી ? દયા કિશોર માટે આવી જાય કે, તાર્કિક દ્રષ્ટિએ જોવા જાઓ તો એક્ટર અને સિંગર-બન્ને કામોમાં એ વન-ઑફ-ધ-બૅસ્ટ હોવા છતાં, એની ફિલ્મોની યાદી જુઓ અને એના રોલ યાદ કરવા માંડો. 'ચલતી કા નામ ગાડી', 'પડોસન', 'પ્યાર કિયે જા' જેવી ગણીગાંઠી ફિલ્મોને બાદ કરતા કોઇ દિગ્દર્શક કે સંવાદ લેખક એની પાસે એને છાજે એવું કામ લઇ શક્યો છે ? એકલો કૉમેડિયન કશું કરી ન શકે. પરિણામે, કિશોર દા ને કેવળ વાંદરવેડાં કરવાના આવ્યા. લેખક કે દિગ્દર્શકને બીજું કાંઇ ન સૂઝ્યું એટલે દર ત્રીજી ફિલ્મે એને પાગલનો કિરદાર આપી દેવાયો. નહિ તો બિમલ રૉયની ફિલ્મ 'દો દૂની ચાર'ના કિશોરને યાદ કરો ! કેવી સૅન્સિબલ કૉમેડી કરાવી છે ?

બીજી બાજુ, સંગીતકારોએ કિશોરનું નામ સાંભળીને જ મોટો દાટ વાળ્યો હતો, એમાં શંકર-જયકિશન, મદનમોહન, રવિ... અરે, કોઇ પણ સંગીતકારનું નામ બોલો-સલિલ ચૌધરીને બાદ કરતા કોઇએ કિશોર દા પાસે એમને શોભે એવું કામ નથી કરાવ્યું. નૌશાદને તો કિશોેર દા માટે ઝેર હોય એવું કરી બતાવ્યું. એક તો આખી લાઇફમાં કિશોર પાસે એકે ય ગીત ન ગવડાવ્યૂ અને છેલ્લે છેલ્લે રાજેન્દ્ર કુમાર-હેમા માલિનીની એક ફિલ્મ 'સુનહરા સંસાર'માં રામ જાણે કયા કારણથી એક ગીત કિશોર પાસે ગવડાવ્યું તો ખરૂં, પણ એ ગીતનું ફિલ્મમાં શૂટિંગ તક ન થયું.

એક સચિનદેવ બર્મને પોતાના પહેલા ખોળાના દીકરાની જેમ કિશોરને સાચવ્યો તો ખરો, પણ રૂમાદેવીને છોડીને મધુમાલાને પરણી ગયેલા કિશોર ઉપર ભારે ગુસ્સે થયેલા બર્મન દા એ એનો બૉયકોટ કરી નાંખ્યો અને ફિલ્મો દેવ આનંદની હોવા છતાં એને ન લીધો. ઠીક છે, પછી તો દાદા ય કંટાળ્યા અને કિશોર વિના ચાલે એમ નથી, એવું લાગતા દેવ આનંદની જ 'તીન દેવીયા'થી એને ફરીથી લીધો. પણ રાહુલદેવ બર્મન કિશોરનું હીર પારખી ગયા હતા. સહુ જાણે છે એમ પંચમે કિશોરને એ રીતે પ્રોજેક્ટ કરવા માંડયો કે, ફિલ્મનગરીના બાકીના તમામ પુરૂષ ગાયકો બાકાયદા હોલવાઇ ગયા-મુહમ્મદ રફી સહિત. અલબત્ત, પંચમ પણ આડેધડ ફિલ્મો લેવા માંડયા પછી કિશોર દા પાસે ય ચણામમરા જેવું કામ લેવા માંડયા, એમાં બે ય ડૂબ્યા.

પૈસા તો મેહબૂબ ખાનના ય ફિલ્મમાં ડૂબ્યા હતા. ફિલ્મ બૉક્સ-ઓફિસ પર બહુ વિનાશક રીતે પિટાઇ ગઇ પણ તરત ને તરત 'મધર ઈન્ડિયા' આવી રહ્યું હતું એટલે ખાન સાહેબને આ ફિલ્મના પિટાવાની કોઇ પીડા થઇ નહિ.

અલબત્ત, કૉમેડીના ચાહકો માટે એક નિરીક્ષણ કહેવું પડશે કે, હસવું જ હોય તો ભલે કિશોર કુમાર માટે નહિ, પણ રાધાકિશન માટે ય આ ફિલ્મ જોવા સરીખી તો ખરી !

27/04/2016

ગુલઝારનો ઇન્ટરવ્યૂ

ઈન્ટરવ્યૂ ગુલઝારનો લેવાનો હતો એટલે જતા પહેલા પગને બદલે બન્ને હાથોથી ચાલી જોયું. કાન વડે સિસોટી વગાડી જોઈ અને છેવટે હિંદી-ઉર્દુ શબ્દકોષને ફાડી, એના ઝીણા ઝીણા ટુકડા કરીને પાછા ભેગા કર્યા. જે વંચાયું, એમાંથી ઊભા કરેલા સવાલો આ મહાન કવિ-લેખકને પૂછવાનું નક્કી કર્યું.
સવાલ : નમસ્કાર ગુલઝાર સા'બ.
ગુલઝાર : આદાબ, અશોક.
સવાલ : સર-જી, બસ્સો બોંતેર ગુણ્યા તોંતેર કર્યા પછી એમાં સુરજની કિરણોમાંથી બનાવેલું ફર્નિચર નીલા આસમાનના માસીનુ દીકરૂં થાય ખરૂં ?
ગુલઝાર : એવા બે દીકરા થાય-જુડવા. એકની નસનસમાં દરિયો છલકતો હોય ને ત્રીજાએ કિતાબની વચ્ચે સફેદ કડક આર કરેલો ઝભ્ભો સૂકવવા મૂક્યો હોય.
સવાલ : ત્રીજા ---- યૂ મીન, ત્રીજો ક્યાંથી આવ્યો ? જુડવામાં બે ની પૅર ન હોય ? બીજો ક્યાં ગયો
ગુલઝાર : છાશના દ્રાવણમાં જાફરાની કિમામ હલાવીને ખાવાથી કેટલાક રસ્તા સુસ્ત થઇ જશે ને બાકીના મલાઇની હવેલીમાં ગૂમ થઇ જશે.
સવાલ : ક્યા ખૂબ, ગુલઝાર સા'બ... ક્યા ખૂબ ? મલાઇની હવેલીની મહીં જવું કેવી રીતે ? લપસી ના પડાય?
ગુલઝાર : આમાં કાન કજરાળા કરીને જવું પડે. 
સવાલ : સોરી ટુ ઇન્ટરપ્ટ... પણ તમે કાળા કાળા નૈનાને કજરાળા કીધા છે, તો કાજલ તો આંખમાં જ લગાડવાનું હોય ને ? કોઈ કપાળ ઉપર કે ગળાની પાછળ તો ન લગાડે ને ? કોઈના કાનમાંથી મહેંકતી ખુશ્બુ જોઈ ? અને આપ ખુશ્બૂની આગળ વિશેષણ 'મહેંકતી' લગાડો છો, તો સર-જી... ખુશ્બૂ એટલે જ મહેંકતી ના હોય ? ક્યાંય ગંધ મારતી 'ખુશ્બુ' જોઇ ? આપ તો કાનને ય કજરાળા કહો છો !
ગુલઝાર : કાન કો કાન હી રહેનો દો કોઈ નામ ન દો. 
સવાલ : સર-જી, મારા માસીના ઘર પાસે એક બહેન તણખલામાંથી બનાવેલા માળા વેચે છે-
ગુલઝાર : માળા... ? યુ મીન, હરિસ્મરણની માળા ? મ્યુનિ. જઇને કાયદેસરનો સાત-બારનો ઉતારો મંગાવી લીધો છે ?
સવાલ : જરૂર નથી. સદરહુ માળા એ બહેન લોખંડની હવેલીમાં સાચવીને રાખે છે.
ગુલઝાર : લોખંડની હવેલી----? આ પહેલી વાર સાંભળ્યું.
સવાલ : હવેલી તો પથ્થરની જ હોય, એવું અમે પહેલાં સાંભળી ચૂકેલા, સર-જી.
ગુલઝાર : ઓહ...ઈઝ ધૅટ સો... ?
સવાલ : યસ. ઇટ ઇઝ સો.. ! જો નગરપાલિકા દ્વારા બનાવાયેલા રસ્તા રેશમના હોય અને પાછા શરમાતા પણ હોય, તો હવેલીઓ લોખંડની તો શું... ઑર્ડર આપો તો સર-જી... શબ્દોની હવેલીઓ પણ બનાવી આપીશું... મહી તો અક્ષરોએ જ રહેવાનું છે ને ?
ગુલઝાર : એમાં દિવાલોની હસ્તરેખા ફૂટપટ્ટીથી માપી જોવાની હોય, તો જ છત, જમીન કે દિવાલ વગરનું અસમાન રોજના આઠ રૂપિયાના ભાડાથી મળે !
સવાલ : અસમાન... કે આસમાન ?
ગુલઝાર : આપ મેરા જઝબા નહિ સમઝે ! હસ્તરેખાયેં ઇન્સાનોં કી હોતી હૈ... ઇંટ-પથ્થર-દિવાલોં કી તો ચૂનારેખા હોતી હે...
સવાલ : એ ચુના તો ૧૨૦-ના પાનમાં ના આવે ?... કિમામ ડાલકે !
ગુલઝાર : ---ઓહ, હજી એ આવ્યો નહિ ?
સવાલ : કોણ.. તમારો ધૂળજી ?
ગુલઝાર : અરે ના બાબા... ગઇ કાલનો પૂરનમાશીનો ચંદ્ર ડામરની કોઈ સડક પર સુઈ ગયો છે ને હજી ઘેર આવ્યો નથી... નાગડાંપૂગડાં પગે ભટકવા નીકળ્યો હતો.
સવાલ : યૂ મીન... આ બધા સૂરજ-ચંદ્ર તારાઓ તમારા સગામાં થાય ?
ગુલઝાર : આ તો પરપોટા ઉપર પરપોટાથી પરપોટાનું નામ લખવા જેવું સહેલું કામ છે... ઓહ, આ ધુમાડો કેમ કાઢો છો ?
સવાલ : સર-જી ધુમાડાથી ધુમાડા ઉપર ધુમાડાનું નામલખી આપો ને ! મારા ડોહા સિગારેટો બહુ પીએ છે. લખજો કે, Smoking is injurious to health.
ગુલઝાર : પીને કી ઈનકો વજેહ મિલ ગઇ હૈ... નહિ તો-
સવાલ : બીડીના સળગતા ઠૂંઠાની જ્યોતને પણ આયુષ્યમર્યાદા હોય છે... એમનું જીવન તો બસ... કોઈ બે-ચાર ફૂંકોમાં પૂરૂં ! પણ હળગતી બીડીને 'ચરાગ' થોડું કહેવાય છે ?
ગુલઝાર : યે સબ રૂહાની બાતેં હૈ. આત્માનુ મિલન આત્મા સાથે જ થાય, વો કન્સૅપ્ટ ગલત હૈ... ઘણીવાર આત્માઓનુ મિલન કૉફી-શૉપમાં ય થાય, લોકલ-ટ્રેન કે લટકતે પટ્ટોં સે ભી હોતા હૈ. આપ ઉનકો સિતારોં કી જંઝીરો સે બાંધ નહિ સકતે...
સવાલ : ભોગ લાગ્યા છે અમારા તે અમે એવું બધું બાંધવા-છોડવા જઇએ ! ઓકે સર-જી, એટલું કહી દો કે, બીજા બધા જન્મે ત્યારે આકાશમાં ચંદ્ર, મંગળ, સૂર્ય કે રાહુ કેતુ ફરતા હોય છે... આપ જન્મ્યા ત્યારે એ બધા પાટીદાર આંદોલનમાં હો-હો કરવા ગયા'તા ?
ગુલઝાર : અનામત કોઈ બોલ નથી, અવાજ નથી... નૂરની એક બૂંદ છે, જે સદીઓથી ચાલી આવે છે.
સવાલ : યૂ મીન... તમે અનામતો ઉઘરાવી ઉઘરાવીને શાયર બનેલા ? આપે પણ પોલીસની લાઠીઓ ખાધેલી ?
ગુલઝાર : ગાલીબ સા'બને ફરમાયા હૈ, 'ચડ્ડી પહેન કે ફૂલ ખીલા હૈ...
સવાલ : ગુસ્તાખી મુઆફ, હુજુર... મેરે ખયાલ સે ગાલિબ સા'બને ઐસા તો કભી કુછ ફરમાયા હી નહિ !
ગુલઝાર : યે ઉસ ઝમાને કે ગાલિબને નહિ... આજ કે ગાલિબ સા'બને ફર્માયા હૈ... 
સવાલ : ગાલિબ સા'બને તો, 'દિલ ઢૂંઢતા હૈ, ફિર વો હી ફૂર્સત કે રાત દિન...' જૈસા કુછ લિખા થા ના
ગુલઝાર : હાં, તો મૈંને કિસી ગુફ્તગુ મેં કહે ભી દિયા હે કિ, ઇતના વો ગાલિબ સા'બને લિખા થા... બાકી મૈંને પૂરા કિયા હૈ...
સવાલ : સર-જી આખિર મેં એક સવાલ-
ગુલઝાર : યે આપ પૂછેંગે યા મુઝે પુછના હૈ ?
સવાલ : સર, યે તો આપ કે નયે ગાને કા મીસરા હો ગયા... વાહ, 'યે આપ પૂછેંગે યા મુઝે પુછના હૈ'
ગુલઝાર : અરે ભ'ઇ સવાલ પૂછો...
સવાલ : નહિ સર-જી, અમે તો તમારો આભાર માનીએ છીએ કે, મગજમાં ન ઉતરે એવી શબ્દરમતો છતાં એક માત્ર તમે જ, હિંદી ફિલ્મોમાં છપાયેલા કાટલાં જેવા, 'હૂસ્ન-ઈશ્ક, મુહબ્બત, બેવફા, સિતમ, જાને-જીગર, કાતિલ અને એકના એક શબ્દોમાંથી તમે અમને છોડાવ્યા છે. થૅન્ક્સ.'

સિક્સર
- હું તો ઇચ્છું છું, આ પાટીદાર આંદોલન બીજા બસ્સો વર્ષ ચાલે...!
- કેમ ?
- જરાક અમથું કાંઈ થાય છે ને ગુજરાત સરકાર ઇન્ટરનેટ બંધ કરી દે છે... એટલો ટાઈમ આ તમારા વૉટ્સઍપ કે ફૅસબુકથી છૂટકારો તો ખરો !