21/12/2014

એનકાઉન્ટર : 21-12-2014

૧. 'સત્યમેવ જયતે'ના એક એપિસોડ માટે થયેલા ખર્ચા બાબતે તમે શું વિચારો છો ?
- એ જ કે, એમાંનો એક રૂપીયો ય મારે આલવાનો નથી !
(આલિશા ભરતભાઈ દોશી, અમદાવાદ)

૨. જો તમે સલમાન ખાન હોત તો ?
- તો અત્યાર સુધીમાં આઠ-દસ વાર તો મિનિમમ દાદો-નાનો બની ગયો હોત !
(સમા ઈમ્તિયાઝ, ભુધે)

૩. તમને જીવનમાં તકલીફ પડે તો ઘરવાળા પાસે જાઓ છો કે બહારવાળા સાથે ?
- હજી સુધી તો નોર્મલ છું... આવા કેસમાં જવું જ પડે તો ઘર 'વાળી' કે બહાર 'વાળી' પાસે જઉં... 'વાળાઓ' પાસે નહિ !
(ઉમંગ શાહ, અમદાવાદ)

૪. રાજકારણ કહો કે બિઝનેસ... બધે ગુજરાતીઓ જ ટૉપ પર છે... લેખકમાં પણ તમે... કોઈ ચોક્કસ કારણ ?
- આપણને ગુજરાતીઓને આપણે જ ટૉપ પર છીએ, એવો પ્રચાર કરતા ય આવડે... અને છીએ તો કહેવાનું છે ને !
(ડૉ. નિમેષ આર. પટેલ, રાયસણ- ગાંધીનગર)

૫. લોકો આજે પુસ્તકને બદલે 'ગૂગલ' વધારે વાંચે છે... શું કારણ ?
- 'પુસ્તક' કરતા 'ગૂગલ' વાંચવામાં વધારે સહેલું પડે છે.
(ધર્મેશ ખોખર, અમદાવાદ)

૬. 'બી' ફોર 'બીવી' અને 'બી' ફોર 'બા' ય થાય. સાથે રહેવા માટે મારે કઈ 'બી'ની પસંદગી કરવી ?
- 'પી' ફોર 'પતિ'ય થાય ને 'પી' ફોર 'પુત્ર'ય થાય... એ બન્નેમાંથી જેને તમારા માટે આવો સવાલ ઊભો થયો ન હોય એની સાથે રહો !
(પુનિત દવે, મુંબઈ)

૭. હવે તો મોદીજીના હાથમાં પૂરી સત્તા છે. હજી આપણે પાકિસ્તાનને ક્યાં સુધી સહન કરવું પડશે ?
- સહન કરવાનું હવે પાકિસ્તાનને આવશે... આપણે નહિ !
(દ્વિજ કે. સોની, વડોદરા)

૮. કોંગ્રેસના 'ગાંધી' અને 'આપ'નું 'ઝાડુ', બન્ને છીનવી લેવામાં આવ્યા. હવે કોનો વારો ?
- 'સ્વચ્છતા અભિયાન' ચાલી રહ્યું છે.
(ડૉ. સંજય મેહતા, રાજકોટ)

૯. બધા કહે છે, 'પરણી જા.' તમારો શો અભિપ્રાય છે ?
- બધા માટે પરણવાનું હોય તો માંડી વાળજો.
(ધર્મેશ જોશી, સાવરકુંડલા)

૧૦. તમે 'સ્ટેન્ડ-અપ' કોમેડિયન બન્યા હોત તો ?
- હું 'સ્પીલ-ડાઉન' કોમેડિયન છું.
(વિરાજ આર. કદમ, અમદાવાદ)

૧૧. શું તમે અને તમારા પત્ની સજોડે ડાન્સ કરવા જાઓ છો ખરા ?
- ભારે ચીજો મારાથી નથી ઉચકાતી હવે !
(હેમા શાહ, વડોદરા)

૧૨. ભગવાન પૃથ્વી પર જન્મ લે, તો પહેલો વધ કોનો કરે ?
- મને કોઈને મારવા-બારવા સિવાયનું કામ સોંપો.
(શ્રીમતી કાજલ પુનિત ભટ્ટ, કેવડીયા કોલોની)

૧૩. શું મોદી સરકાર દાઉદ ઈબ્રાહિમને પકડી શકશે કે મનમોહનની માફક ફક્ત વાતો જ કરે રાખશે ?
- મનમોહન... ? વાતો... ??? યૂ મીન, એ બોલતા પણ હતા ?
(પરાગ બી. પંડયા, પોરબંદર)

૧૪. આપ આપની વાઈફને માટે કેટલો સમય ફાળવો છો ?
- દરેક વ્યક્તિએ સમય તો પોતાની વાઈફ સાથે જ ગાળવો જોઈએ... સુઉં કિયો છો ?
(આર.કે. ચૌહાણ, પ્રાંતિજ)

૧૫. દગો આપનારને કેમ ક્યારેય પસ્તાવો નહિ થતો હોય ?
- છુટવાનો આનંદ !
(પ્રશાંત મેહતા, સુરત)

૧૬. પાકિસ્તાન ક્યારે જવું છે ?
- યુદ્ધ માટે બોલાવે તો કાલ સવારની ફલાઈટ પકડુંં... એમને એમ હવાફેર માટે બોલાવો તો, આપણો ચાર્જ બહુ મોંઘો છે !
(તુલસીદાસ કારીઆ, રાજકોટ)

૧૭. વિવાહિત માણસ સુખી કે દુઃખી ?
- વચ્ચે લટક્યા લાગો છો !
(નીલ કોઠારી, અમદાવાદ)

૧૮. શું તમે ઘરમાં પણ આટલા કૂલ રહો છો ?
- પંખો ચાલુ રાખવાનો ને !
(સલોની પટેલ, સુરત)

૧૯. જ્યોતિષીઓ વર્તમાનમાં જીવવાની સલાહ કેમ આપે છે ?
- તમે જીવો છો, ત્યાં સુધી જ એ લોકો જીવતા છે.
(કૌશલ ધામી, ધોરાજી)

૨૦. લોકોને એકબીજા માટે ભેદભાવ હોવાનું કારણ શું ?
- હું ય કોઈ હાથી-બાથીને મારો ભાઈ બનાવતો નથી. ભેદભાવ તો રહેવાનો !
(સાલેહા શેખ, ડૂંગરા : હાંશોટ- સુરત)

૨૧. તમને નથી લાગતું ગુજરાતીઓએ હવે બોર્ડર પર જવું જોઈએ ? પાકિસ્તાન-ચીનની દાદાગીરી વધી ગઈ છે...
- જવાય એ તો, પણ ઓફિસમાંથી ટ્રાવેલ-એલાઉન્સ કેટલું મળે છે, એના ઉપર બધો આધાર છે.
(શાહબાઝ દીવાન, ભરૂચ)

૨૨. શું દરેક સફળ પુરૂષ પાછળ એક સ્ત્રીનો હાથ હોય છે ?
- ક્યારેક પગ પણ હોય છે.
(શશીકાંત દેસાલે, સુરત)

૨૩. હવે લેડી-કન્ડક્ટર તો આવી ગઈ... લેડી-ડ્રાયવર ક્યારે આવશે ?
- બસમાં તમે પ્રવાસ કરવા જાઓ છો કે, માતાજીને શ્રીફળ વધેરવા ?
(પ્રહલાદ રાવલ, રાજપિપળા)

૨૪. દેશનું શાસન કોઈના પણ હાથમાં હોય... પડોસી દેશોને મુંહતોડ જવાબ કેમ નથી અપાતો ?
- એકવાર તો આપી દીધો... નવાઝ શરીફને મોંઢું લટકાવીને ચુપચાપ પાછળથી સરકી જવું પડયું. આ તો હજી શરૂઆત છે.
(મુગ્ધા ઉલ્લાસ વોરા, જૂનાગઢ)

૨૫. 'સ્વચ્છતા અભિયાન'માં તમે હજી જોડાયા નથી ?
- હું તો રાત્રે પથારીમાં ય ઝાડુ રાખીને સુઈ જઉં છું... અડધી રાત્રે ય કોઈ ટીવી-ન્યૂસવાળો બોલાવે, તો ખોટો ટાઈમ ન બગડે.
(રજનીકાંત ઘૂંટલા, મુંબઈ)

૨૬. ગુજરાતી ફિલ્મ ઉપરથી હોલીવૂડમાં ફિલ્મ ક્યારે બનશે ?
- એ તો કાલે બની જાય, પણ એ લોકોને હજી, ''સાજણ તારો ચૂડલો પે'રી તારી બા સાથે મટકી ભરવા જાઉં.'' એટલા લાંબા નામ વાળી ગુજરાતી ટાઈટલનો અનુવાદ શું કરવો, એમાં ધોળીયાઓ ભરાયા છે !
(કેતન ઠોસાણી, સાવરકુંડલા)

19/12/2014

'અનુપમા' ('૬૬)

જેની કોઇ ઉપમા આપી ન શકાય તે અનુપમા
- કુછ દિલને કહા, ઐસી ભી બાતેં હોતી હૈ...
યા દિલ કી સુનો દુનિયાવાલોં, યા મુઝકો...
ધીરે ધીરે મચલ, અય દિલે-બેકરાર.....

ફિલ્મ : 'અનુપમા' ('૬૬)
નિર્માતા : એલ.બી. લછમન
સંગીત : હેમંત કુમાર
ગીતો : કૈફી આઝમી
રનિંગ ટાઇમ : ૧૪૮ મિનિટ્સ - ૧૫ રીલ્સ
થીયેટર : મૉડેલ (અમદાવાદ)
કલાકારો : ધર્મેન્દ્ર, શર્મીલા ટાગોર, દેવેન વર્મા, શશીકલા, તરૂણ બૉઝ, સુરેખા, પંડિત, દુર્ગા ખોટે, ડૅવિડ, દુલારી, નયના, અમર અને બ્રહ્મ ભારદ્વાજ.


ગીતો
૧. ભીગી ભીગી હવા, સન સન સનકે જીયા... - આશા ભોંસલે
૨. ધીરે ધીરે મચલ, અય દિલે બેકરાર, કોઇ... - લતા મંગેશકર
૩. કુછ દિલને કહા, ઐસી ભી બાતેં હોતી હૈ... - લતા મંગેશકર
૪. યા દિલ કી સુનો દુનિયાવાલોં, યા મુઝકો... - હેમંતકુમાર
૫. ક્યું મુઝે ઇતની ખુશી દે દે, કિ ઘબરાતા હૈ દિલ... - આશા ભોંસલે

ગાયક-સંગીતકાર હેમંતકુમારની કરિયરના સાતે આસમાન ખુલ્લા મૂકી દેનાર મસ્તમધુરૂં ગીત, 'યા દિલ કી સુનો દુનિયાવાલોં, યા મુઝકો અભી કુછ કહેને દો...' મૂળ તો ગુરૂદત્તની ફિલ્મ 'સાહિબ, બીબી ઔર ગુલામ' માટે તૈયાર થયું હતું, જેના શબ્દો હતા, 'સાહિલ કી તરફ કશ્તિ લે ચલ, તુફાં કે થપેડે સહેના ક્યા...' ('યા દિલ કી સુનો...'ના ઢાળમાં ગુનગુનાવી જુઓ!) પણ ફિલ્મની લંબાઇ વધી જવાને કારણે ગુરૂદત્તે એ કાઢી નાંખ્યું હતું, પણ હેમંત દા ને ખૂબ ગમી ગયેલી આ ધૂન એમના જહેનમાં, દાદાએ પતરાંની ડાબલીમાં પેઢીઓથી જાળવી રાખેલા સાચા મોતીની જેમ જળવાઇ રહી હતી. ફિર ક્યા...? ઋષિકેશ મુકર્જીની ફિલ્મ 'અનુપમા'માં સાંગોપાંગ ઉતરી ગયું. હેમંત દા જીવ્યા ત્યાં સુધી, એમના દરેક સ્ટેજ-પ્રોગ્રામોમાં આ ગીત તો હોય જ! એમાં ય, ફિલ્મ જોતી વખતે આ ગીતનું પિક્ચરાઇઝેશન જુઓ/સાંભળો તો હેમંત દા ના ગળા ઉપર પચાસ પપ્પીઓ કરી દેવાનો આદર આવે.

જેમણે ફિલ્મ જોઇ ન હોય, એ બધા તો એમ જ માનતા હોય કે, હજી બીજા આઠેક હજાર વર્ષો સુધી ચાલે એવું લતા મંગેશકરનું પ્યારૂ-પ્યારૂં ગીત, 'ધીરે ધીરે મચલ, અય દિલે બેકરાર, કોઇ આતા હૈ...' ફિલ્મમાં શર્મિલા ટાગોરે ગાયું હશે. સૉરી.. ના! સુરેખા પંડિત નામની ફિલ્મોમાં જલ્દી આવીને જલ્દી ફેંકાઇ ગયેલી સાઇડી સુરેખા પંડિત ઉપર આ ગીત ગયું હતું. દેખાવમાં આપણી ભાભી લાગે, એવી સુંદર, એટલે કે ફિલ્મની હીરોઇન લાગે એવી નહિ, પણ આપણા જ ઘરમાં હોય એવી ભપકા-બપકા વગરની છતાં મનોહર લાગે, એવી સુરેખા ઋષિ દા ની અન્ય ફિલ્મો 'આનંદ', 'ગુડ્ડી' કે 'આશીર્વાદ'માં દેખાયેલી હીરોઇન સુમિતા સાન્યાલ જેવી નમણી લાગે... (ઉફ... સુમુને અત્યારે ખોટી યાદ કરાવી દીધી, નહિ? પાછા તમે 'આનંદ'ની સુમુની કોમળ સુંદરતાના સંસ્મરણોમાં ખોવાઇ જવાના...! પાછા આવો... આપણે 'અનુપમા'ને પતાવવાની છે!)

'અનુપમા' આપણી યાદોમાંથી ઝટ કે આવતી કાલે પણ ન પતાવાય એવી સ્વચ્છ અને લાગણીભરી ફિલ્મ હતી. ઋષિ દા ને સિંધી નિર્માતા એલ.બી. લછમન ફાવી ગયા હતા, એટલે આજના કે એ જમાનામાં ય સ્વચ્છ અને સામાજીક ફિલ્મો બનાવવા કોઇ નિર્માતા ખિસ્સામાં હાઠ નાંખે એવો નહોતો, ત્યારે લછમને-ભલે લૉ બજેટની - પોતાની ફિલ્મો ઋષિ દા ને જ બનાવવા આપતા. શરત એટલી કે, એમની ફિલ્મોના નામો 'અન...'થી શરૂ થવા જોઇએ. એટલે, 'અનાડી', 'અનોખી રાત', 'અન્નદાતા'.. અને 'અનુપમા'. પછી એમાંનો 'ન' કાઢી નંખાવ્યો અને દેવ આનંદનું 'અસલી નકલી' બનાવ્યું. ('અનસલી' 'એનક્લી' સારૂં ન લાગે માટે !) પછી તો 'એ' ય ગયો કામથી ને 'બુઢ્ઢા મિલ ગયા' અને 'મૅમદીદી'. (આપણને 'મૅમ-ફેમ'ની સમજ ન પડે, પણ આપણા દાદાજીના વખતમાં અંગ્રેજોના પ્રભાવ હેઠળ ગોરી સ્ત્રીઓને 'મૅડમ' કહેવાનો દસ્તુર હતો. પછી તો દેસી બૈરાઓ માટે ય 'મૅડમ' કહેવાવા લાગ્યું. 'મૅડમ'નું ય અપભ્રંશ (ગૈર્જાર્ચિૌહ) 'મૅમ' થઇ ગયું. તારી ભલી થાય, ચમના... પહેલા તારી વાઇફનું દેસી નામ બદલ... ગોદાવરી' ને પછી એના સફિક્સ કે પ્રીફિક્સમાં 'મૅડમ' લગાય! 'ગોદુ મૅમ' જરા ય સારૂં લાગે?

એ વખતે રેડિયો જ આપણું સર્વસ્વ હતું અને એ લોકોની મુનસફી મુજબ, એમને જે ગમતા કે કમાવી આપતા ગીતો હોય, એ જ રેડિયો પર વાગે. 'ધીરે ધીરે મચલ...' તો અઠવાડીયામાં પંદર વખત વાગતું હતું, પણ 'કુછ દિલને કહા, ઐસી ભી બાતેં હોતી હૈ...' બધું મીઠડું કમ્પૉઝીશન હતું, એ જવલ્લે જ વાગતું, આપણે ઘરે ન હોઇએ ત્યારે! મને યાદ છે, કૅસેટો નવી નવી નીકળી ત્યારે આ ગીત મેળવવા મેં ૩ થી ચાર ટકા ભારતભ્રમણ કરી નાંખ્યું હતું, મતલબ... અમદાવાદમાં ચાર-પાંચ જણાને પૂછી જોયું હતું. પણ હું ય સાલો નસીબનો બળીયો કેવો નીકળ્યો? મુંબઇ ગયો ત્યારે તારદેવના એક સ્ટુડિયોમાં સ્વયં લતા મંગેશકરને મારાથી ફક્ત અઢી ફૂટ દૂરના અંતરે આ ગીતનું રિહર્સલ કરતા સાંભળવા મળ્યા, ઓળખાણ થઇ ને એમના ઉપરની મારી (એ વખતે ચાલતી) લતા મંગેશકરની લેખમાળા એમણે પણ વાંચી છે, એ વાત સ્વયં એમના મુખે સાંભળ્યા પછી કેવો 'અશોક-અશોક' એટલે કે કેવો 'પાગલ-પાગલ' થઇ ગયો હોઇશ! મને લતાજી પાસે લઇ જનાર હૃદયનાથના પુત્ર આદિત્યએ કહ્યું કે, અમારા પરિવારમાં એક વહુ ગુજરાતી છે, એટલે લતાજીને તમારા લેખો એ વાંચી સંભળાવતી હતી... બોલો, આજકાલ આવી વહુઓ થાય છે ક્યાં...? આ તો એક વાત થાય છે!

પણ દમદાર ગીત તો લખાયું હતું, 'યા દિલ કી સુનો દુનિયાવાલો...' કૈફી આઝમી પેલા ઇશ્ક-મુહબ્બત કે પ્યાર-ઉલ્ફતમાં આખી જીંદગી ખેંચી કાઢનાર મજરૂહો, હસરતો કે મહેંદી અલીખાનો જેવા મીટરીયા શાયર નહોતા. બહુ જવલ્લે લખતા અને લખતા ત્યારે ભાવકો ઉપર એમના શબ્દોની કોઇ અસર થતી, ''ક્યા દર્દ કિસી કા લેગા કોઇ, ઈતના તો કિસી મેં દર્દ નહિ, બહેતે હુએ આંસુ ઔર બહે, અબ ઐસી તસલ્લી રહેને દો...'' કૈફી પણ સાહિરની માફક મારા મનગમતા શાયર હતા. (સાચું નામ : સૈયદ અખ્તર હુસેન રિઝવી) 'વક્ત ને કિયા, ક્યા હંસિ સિતમ, તુમ રહે ન તુમ, હમ રહે ન હમ...' કે 'આરઝુ જૂર્મ વફા જુર્મ, તમન્ના હૈ ગૂનાહ, યે વો દુનિયા હૈ જહાં પ્યાર નહિ હો સકતા, કૈસે બાઝાર કા દસ્તૂર તુમ્હેં સમઝાઉં, બીક ગયા જો વો ખરીદાર નહિ હો સકતા...' ....આ કૈફી હતા! આમ તો હેમંત કુમારને કૈફી ખૂબ ગમતા, એટલે 'અનુપમા'માં બન્ને સાથે કામ કરતા કમ્ફર્ટેબલ હતા. બન્નેએ સાથે વધારે કામ કેમ ન કર્યું. નો આઇડાયા ! 'માંગા હુઆ તુમ કુછ દે ન સકે, અબ તુમને દિયા વો, સહેને દો..'

પણ અહીં હેમંત દા ની ય મર્યાદા છતી થઇ છે. સૉફ્ટ ધૂનો સુધી વાત બરોબર છે કે, કોઇ સંગીતકાર એમનો સાની નહિ, પણ જ્યાં પાર્ટી-પિકનીકના ગીતો કમ્પૉઝ કરવાના આવે, ત્યાં કાકા માર ખાઇ જતા. અહીં જ જુઓ. માંડમાંડ આશા ભોંસલેને બે ગીતો ગાવાના આવ્યા, એ પાર્ટી-પિકનીકના નીકળ્યા ને તદ્દન ફાલતુ ધૂનો બની. 'ભીગીભીગી હવા, સન સન સનકે જીયા' કે 'ક્યું મુઝે ઇતની ખુશી દે દે કે, ઘબરાતા હૈ દિલ...?' હેમંત દા ય ગુરૂ તો પાછા કલ્યાણજી આણંદજીના ને? એટલે આવા સો-કૉલ્ડ વૅસ્ટર્ન ગીતો બનાવવામાં ક્યાંક ગીટાર, ઍકૉર્ડિયન ને બૉંગો-કૉંગો પછાડી દીધા, એટલે આજની મજૂરી પૂરી...? ભારતના ૧૨૫ કરોડ ને એક ચાહકો એમને એમ શંકર-જયકિશનને સર્વોત્તમ નથી કહેતા... (આ વધારાનો એક એટલે આપણા 'દવે સાહેબ...'!) એ સૉફટ ગીતો ય એ જ મૅલડીમાં બનાવી શકતા, જેમ પાર્ટી-પિકનિકના ગીતો બનાવવાના હોય! એક જ જૉનરમાં એમની વાર્તા પૂરી થઇ જતી નહોતી.

'અનુપમા' એટલે જેની ઉપમા આપી ન શકાય એવી સ્ત્રી. ફિલ્મના રોલ પ્રમાણે શર્મીલા ટાગોર પરફૅક્ટ બંધ બેસતી હતી. દારા સિંઘના નાના ભાઇ જેવો લાગતો ધર્મેન્દ્ર આ ફિલ્મનો હીરો બન્યો, ત્યારે નજીકના યારદોસ્તોએ ઋષિ દા ને કીધું ય હતું કે, 'અચ્છા અચ્છા... હવે તો તમે માસ્ટર ચંદગીરામને (દારાસિંઘ પછી કુશ્તીમાં ભારત ચૅમ્પિયન બનેલો પહેલવાર) લઇને ય ફિલ્મ બનાવાશો ને ?'' હવે યાદ કરો. ધર્મેન્દ્રએ જ્યારે જ્યારે બિમલ રૉય (બંદિની) કે ઋષિ દા ની ફિલ્મોમાં કામ કર્યું છે, ત્યારે એ ધર્મેન્દ્ર નહિ, કોઇ ઍક્ટર હોય એવું લાગતું હતું હતું. ધરમ ગમે તેમ તો ય બિમલ રૉયનો લાડકો હતો (ફિલ્મ બંદિની). અર્થાત, એક વાત તય થઇ જવા દો, કે હીરો લોગ કુચ્છ નહિ હોતે... ડાયરેકટર એની પાસેથી કેવું કામ કઢાવી શકે છે, એ જુઓ તો ફિલ્મ 'શોલે'માં અમિતાભ બચ્ચનનો રોલ ભારત ભૂષણ અને ધરમનો રોલ પ્રદીપકુમાર પણ કરી શક્યા હોત! સુઉં કિયો છો? (અશોક દવે, કોઇ સિમિલી તો જરા સારી આપો !)

આપણે કેવા ભાગ્યવાન છીએ કે, જે જમાનામાં બિમલ રૉય, મેહબૂબ ખાન, કે.આસીફ કે ઋષિકેશ મુકર્જી ફિલ્મો બનાવતા હતા, ત્યારે ફિલ્મો જોવા માટે આપણે સક્રીય હતા. બિમલ રૉય તો ઋષિ દા ના ગુરૂ પણ થાય, એટલે આ ફિલ્મ એમણે ગુરૂજીને અર્પણ કરી છે. લેખક હોવાનો ધોધમાર માર ત્યારે પડે કે, કોઇ ફિલ્મ જોવાનો હિમાલય સરીખો આનંદ વ્યક્ત કરવો હોય ત્યારે રેતીની ઢગલી જેવા વખાણો નીકળે ! આ ફિલ્મ 'અનુપમા' જોતી વખતે જ હું એટલી હદે લાગણીભીનો થઇ ગયો હતો કે, જાણતો હતો કે, મને ગમી છે, કક્ષાનો રીવ્યૂ નહિ લખી શકું ! આ માણસે જે ફિલ્મો આપી છે, તેમાં આપણા ફૂલ જેવી પ્રશંસાના વળતરમાં એણે આપણને આખો બગીચો આપી દીધો છે. લેખક તરીકેની માનમર્યાદા ભૂલીને પણ લખી દેવાનું મન થાય છે કે, શિક્ષિત અને સારા ઘરના હો, તો આ ફિલ્મની ડીવીડી તાબડતોબ મંગાવીને જોજો. ફિલ્મ જોતી વખતે કેવો મનોહર આનંદ આવે કે, હર્ષના આંસુ ફક્ત હર્ષ વખતે આવે એ જરૂરી નથી... કોઇની પ્રશંસા કરવામાં કાચા પડીએ ત્યારે ય આવે ! ઋષિ દા ની ફિલ્મોમાં એક એક પાત્રનું ચરીત્ર, વર્તન, બોલચાલ... એ બધેબધું આપણા જ પરિવારોનું હોય. ક્યાંય હીરોબીરોગીરી ન હોય. એક દિગ્દર્શક તરીકે દેવ આનંદ આમાં જ માર ખાઇ ગયો કે, એ દિગ્દર્શન કરવા બેસે, એટલે એની ફિલ્મના તમામ પાત્રો પાસે એની જ સ્ટાઇલની ઍક્ટિંગ કરાવે.

ઋષિ દા ની ફિલ્મોમાં કેમેરામેન જયવંત પઠારે, સાઉન્ડ ઇસ્સાભાઇ સુરતવાલા અને રસોડામાં એક મહારાજ આવે જ ! બ્લૅક-ઍન્ડ-વ્હાઇટ ફોટોગ્રાફી આટલી મનોરમ્ય હોય, એ તો આ ફિલ્મ જયવંતના લૅન્સથી જુઓ ત્યારે ખ્યાલ આવે. આપણા બધાનું ગમતું ગીત, 'કુછ દિલ ને કહા, ઐસી ભી બાતે હોતી હૈ...'ના ચિત્રાંકનમાં મહાબળેશ્વરના આઉટડોર લોકેશન્સ રંગીન ફિલ્મોમાં ય આવા સુંદર જોવા નહિ મળે. આપણા મનગમતા બહુ ઓછા ગીતો ફિલ્મના પરદા ઉપર જોવા ગમે. રેડિયોની મસ્તી અલગ હતી. ફ્રેન્કલી કહું, તો શર્મિલા મને ક્યારેય ગમી નથી, પણ કમાલ ઋષિ દા ની છે કે, આ ફિલ્મમાં શર્મીલા જેટલી પરફૅક્ટ અન્ય કોઇ હીરોઇન જ ન લાગે. ધર્મેન્દ્રને હીરોમાંથી 'એક્ટર' બનાવનાર જ ઋષિ દા. પણ આ લખતા લખતા ચાલુ ટીવીએ સમાચાર સાંભળ્યા કે ખૂબ સન્માન્નીય કૉમેડિયન દેવેન વર્માનું અવસાન થયું છે. આ મૂળ ગુજરાતી કલાકારે ઋષિકેશ મુકર્જીની ફિલ્મોમાં શોભે એવી અર્થસભર કૉમેડી કરી છે. શશીકલાને પણ એની છાપથી તદ્દન વિપરીત રોલ અહી મળ્યો છે. એ તો ચોપરાની 'ગુમરાહ' જોઇ હોય તો યાદ આવે કે, કેટલા મારકણાં રૂપની માલકીન શશીકલા હતી. પણ એ રૂપ જ એને છેતરી ગયું. ફિલ્મોથી કંટાળીને રીતસરનો સન્યાસ લેવા શશીકલા જંગલ- જંગલ ને બાવે- બાવે ભટકી... બધાની નજર અને ઇરાદો એના રૂપથી જ અટકતો હતો, એમાં કંટાળીને એ મુંબઇ પાછી આવી ગઇ. ટ્રેડિશનલી તો આ લેખમાળાના બધા લેખોમાં ફિલ્મની વાર્તાના અંશો જણાવવામાં આવે છે, જેથી જોયેલી છતાં ભૂલાયેલી ફિલ્મોનો ઍટ લીસ્ટ અર્ક તો યાદ આવે ! પણ અહી ફિલ્મ વિશે એટલું પૅપરે ય ફોડી નાંખવાની જીગર નથી ચાલતી... તમારો રસભંગ ન થાય માટે ! ભલે '૬૬ની સાલમાં અમદાવાદની મોડેલ ટૉકીઝમાં જોઇ લીધી હોય.. હવે ફરી જુઓ. હુ જેમ 'અશોક-અશોક' થઇ ગયો હતો, એમ તમે પણ 'ઘનશ્યામ- ઘનશ્યામ' કે 'કલગી-કલગી' થઇ જશો... આઇ મીન, 'પાગલ-પાગલ' થઇ જશો. હા. એટલું કહી દેવામાં બહુ વાંધો નથી કે ફિલ્મમાં હીરોનું નામ 'અશોક' હોય છે ને લેખક હોય છે ને કડકો હોય છે. (આટલામાં તો દસ હજાર લેખકોની વાત કહી દીધી કહેવાય !) પણ ગળે ન ઉતરે એવી વાત એ છે કે, આ ફિલ્મના લેખક અશોકને પ્રેમ કરવા માટે ઉમા (શર્મિલા) મળે છે, જ્યારે ગુજરાતના કોઇ લેખકને વાંચીને કોઇ ઉમા કે ફૂમા એના પ્રેમમાં પડતી નથી. બધી અક્કલવાળી હોય છે કે, આ લખલખ કરશે તો નોકરો કરવા ક્યારે જશે ? ફાઇવ-સ્ટાર હોટલ તો દૂરની વાત છે.. રાત સુધી રાહ જોવડાવીને માણેક ચૉક સુધી લાંબી કરીને બસ્સો ગ્રામ વણેલા ગાંઠીયા ખવડાવી દેશે ને, પછી કહેશે, 'મધુ... હવે કહે, મારી આંખોમાં તને શું દેખાય છે ?' મધુડી રીક્ષા કરીને ઘેર આવતી રહે કે નહિ ?

(સીડી સૌજન્ય : હરેશ જોશી- વડોદરા)

(ઇન્કાર, બારહ બજે, દો ઉસ્તાદ, કોરા કાગજ, પ્યાર કિયે જા, બાબુલ કોઇ વાચક પાસે આ ફિલ્મોના લેખની કોપી હોય તો મને ગુજરાત સમાચાર ખાનપુર, અમદાવાદના સરનામે મોકલવા વિનંતી. (અ.દ.))

17/12/2014

એ ઊંટની સંવેદના...!

'શું અશોક દવે તમારા ઊંટ પર બેઠા હતા ?'

એક વીક પહેલાની 'બુધ.બપોરે'માં માંડવી-કચ્છના ઊંટ પર બેસવાની મારી દુર્ઘટના વિશે આ કૉલમમાં લખવામાં આવ્યું હતું. તે પછી કેટલાક ટીવી પત્રકારોએ સદરહુ ઊંટના માલિક મગનજીનો ઈન્ટરવ્યૂ લીધો હતો. ઊંટવાળો 'બુધ.બપોરે' નહોતો વાંચતો, એટલું ભણેલો તો હતો. સવાલ સાંભળીને બીડી બાજુ પર નાંખતા અકળાયેલા મોંઢે એણે સામો સવાલ પૂછયો, 'અચ્છા... મારા ઊંટની બદનામી ઠેઠ અમદાવાદ સુધી થઇ ગઇ છે ? કોણ હતો એ માણસ....??'

મગનજીને ઊંટ અને માણસ વચ્ચેના તફાવતની ખબર હોવી જોઇએ, એટલે મારા માટે આટલો આદરપાત્ર શબ્દ વાપર્યો. આમ મને રૂબરૂ જોયા પછી ઘણાને એ તફાવતનો ઝટ ખ્યાલ નથી પણ આવતો. એટલી કૃપા કે હજી સુધી કોઇ ઊંટને જોઇને, 'આ પેલી 'બુધવારની બપોરે' આ જનાવર લખે છે !' એવું કોઇ બોલ્યું તો નથી.

'શું એ વાત સાચી કે, ઊંટ પર બેઠા પછી અશોક દવે હખણા નહોતા રહ્યા. એમાં ઊંટ છિન્નભિન્ન થઇને ભાગ્યું અને દવેને ગબડાવી દીધા હતા...?' એક મહિલા-પત્રકારે સ્માઇલ સાથે મગનજીને પૂછ્યું.

'ના. ખોટું નહિ બોલું. એ ભ'ઇએ ઊંટને કોઇ અડપલું નહોતું કર્યું, પણ ખબર નહિ કેમ... એમના બેઠા પછી મારા ઊંટના હાવભાવ બદલાવા માંડયા. ઊંટે મારી સામે આજ સુધી ડોળાં કાઢવાની હિમ્મત નથી કરી, એ દિવસે ગુસ્સામાં એ ઊંધું ફરીને મારી ઉપર પાછળથી ચરક્યું.... 'ચરક્યું' એટલે સમજો છો ને ?'

'તમને લાત મારી... ?'

'એ ઊંટ છે... ગધેડું નહિ ! પૉસિબલ છે, એ ભ'ઇ મારા ઊંટને એવા લાગ્યા હશે.'

'અમારે ત્યાં તો ઘણાને એવા લાગે છે. પણ....!' (મને કચ્છી આવડતી ન હોવાથી, મગનજીના સંવાદોમાં કચ્છી-ટચ આપ્યો નથી. આ ઊંટવાળો એક વારનો 'કચ્છી-ટચ' લાઇફ-ટાઇમ માટે યાદ રહી ગયો છે.)

'મગનજીભાઇ... શું એ દિવસની ઘટનાનું આપ કેમેરા સામે વર્ણન કરી શકો ?.... અને કૅમેરામાં જોઇને બોલતી વખતે તમારો એક હાથ ઊંટની ડોક પર મૂકેલો રાખજો.... ઊંટના ફોટા સારા આવે !'

'ઊંટને મારી બાજુમાં ઊભું રાખવાનું શું કારણ ?' મગનજીએ ઊંટની ડોક ઉપર વાત્સલ્યસભર હાથ ફેરવતા પૂછ્યું.

'અરે ભ'ઇ, જે માણસ ૪૦-વર્ષોથી આખા ગુજરાતને હેરાન કરે છે...હવે કોઇ એનો ય બાપ નીકળ્યો છે...એ જોવાથી દર્શકો ય રાજી થશે. અમારો ટીઆરપી વધી જશે.'

'તે એમાં તો એવું થયેલું કે, સવારથી કોઇ ઘરાક મળતું નહોતું. મારૂં ઊંટ આ માંડવીના દરિયા કિનારે નવરૂં બેઠું હતું. ત્યાં આ ભ'ઇ આવ્યા ને ચાર્જ પૂછ્યો, મેં, 'હશે કોઇ ગરીબ બ્રાહ્મણ-ફામ્મણ', એમ સમજીને પચાસ રૂપીયા કીધા... આપણને એમ કે બોણીમાં કોણ કોઇ ભા'મણને પાછો કાઢે...? એમાં તો એ કોઇ મોટા વેપારી હોય એવી સૌદાબાજીથી બોલ્યા, 'પચ્ચા રૂપિયા...??? ઓ...., મારે ઊંટ ખરીદવું નથી... એના ઉપર બેસવું જ છે...!'

બસ, આ સાંભળીને મારૂં ઊંટ ભડક્યું. એ આમ કદી ઉશ્કેરાતું નથી. રાશિ મુજબ, એના પહેલા સ્થાનમાં મંગળ પડયો છે, એટલે મગજ તો તેજ રહેવાનું ! બસ. જેવા એ ભ'ઇ એની ઉપર બેઠા કે મારા ઊંટે લાંબો ઓડકાર ખાધો, ત્યાં જ મને ખ્યાલ આવી ગયો કે, ઉપર બેઠો છે એ મરવાનો થયો છે.'

'યૂ મીન... નૉર્મલ કૉર્સમાં ઊંટલોકો આવા ઘચરકા આઈ મીન, ઑડકારો નથી ખાતા ?'

'મારૂં ઊંટ તો 'વન્સ ઇન ઍ લાઇફટાઇમ' જ આવો ઘચરકો ખાય છે. એમાં....'

'ઓહ વાઉ.. તમે ઇંગ્લિશ પણ બોલો છો ?'

'મને ક્યાંથી આવડે ? આ તો પેલા લેખક, વાતવાતમાં મારા ઊંટના બરડા ઉપર હાથ ફેરવી ફેરવીને બધાને કહેતા હતા, કે આ હું 'વન્સ ઇન ઍ લાઇફટાઇમ...' પહેલી વાર જ કોઇ ઊંટનો બરડો પંપાળી રહ્યો છું.' એમાં પૉસિબલ છે ઊંટ કાંઇ જુદું સમજ્યું હોય ને જરી રૉમૅન્ટિક થઇ ગયું હોય... એટલે એમને લઇને ભાગ્યું હોય ! એ પોતે પેલું કહેતા હોય છે ને...

આ તો એક વાત થાય છે ! એ તો પાછા આવા ઠંડા દરિયા કિનારે ય કોઇને પંખો ચાલુ કરવાનું કહેતા'તા...'

'પણ.. ઊંટ એમને લઇને ભાગ્યું ક્યાં...?' ટીવીવાળાએ મગનજીનો ક્લૉઝ-અપ બતાવીને પૂછ્યું.

'એ તો ખબર નથી, પણ લેખક પાછા આવ્યા ત્યારે લોહીલુહાણ હતા..'

'... અને ઊંટ ?'

'એ બેભાન થઇ ગયું હતું....'

આ ઘટનાએ દેશભરની ટીવી ચૅનલોને જાગૃત કરી દીધી. 'ક્રાઇમ્સ-નાઉ'ના કરૂણબ ગોસ્વામી, નારાજદીપ હરડેસાંઈ કે ગરજત શર્મા જેવા ટીવી-ઍન્કરોએ મારી ઘટનાને રાષ્ટ્રવ્યાપી સમસ્યા ગણીને પોતપોતાની ચૅનલો ઉપર 'ટૉક-શો' રાખ્યા. આમાં માલધારી યુવા સંગઠન કે 'ઢોર ત્રાસ અંકુશ નિવારણ'ના પ્રમુખો આવે, એ તો સમજ્યા પણ આજકાલની ટીવી-ફૅશન મુજબ, ટીવી પરની તમામ ચૅનલોમાં એક વિશ્વ હિંદુ પરિષદ, એક મુસ્લિમ નેતા, એક દલિત નેતા, એક કૉંગ્રેસી અને એક રીટાયર્ડ જજનો સમાવેશ કરવો જરૂરી છે. બધાએ શરત એટલી પાળવાની કે કોઈએ કોઇને બોલવા નહિ દેવાનો. એક પણ ચૅનલના એક પણ ઍન્કરની એ હેસીયત નથી કે, એકબીજા સામે ઘુરકીયા ને બકવાસ કરતા મૅમ્બરોને રોકી શકે.

કરૂણબ ગોસ્વામી : એક તરફ દેશની સરહદો સળગી રહી છે, ત્યારે કચ્છ જેવા સૅન્સિટીવ વિસ્તારમાં એક લેખકે લેવા-દેવા વગરનું એક ઊંટ છંછેડયું છે. શું આ મુદ્દો માનવાધિકારની રક્ષાનો છે ?

માલધારી નેતા : 'ઊંટાધિકાર'ની રક્ષાનો છે અને---

કરૂણબ : તમે વચમાં નહિ બોલો. આ ચૅનલનો માલિક હું છું. સમજ પડી ? હાં, તો તમે શું કહેતા'તા ?

મા.ને. : હું તો હજી----

કરૂણબ : તમે ઊંટ છો ? ઊંટ હો તો વચ્ચે બોલો. હું કૉંગ્રેસના---

મા.ને. : તમે તો મને બોલવાનું કીધું ? અને... શું હું આપણા વિદ્વાન ભાજપી નેતાશ્રીને પૂછી શકું કે, ઊંટોના મામલામાં કૉંગ્રેસીઓને આ પ્રોગ્રામમાં શું કામ ભાડે રાખ્યા છે...?

કૉંગ્રેસી : અહીં સ્ત્રી-સશક્તિકરણનું અપમાન થઇ રહ્યું છે...

કરૂણબ : મિસ્ટર કૉંગ્રેસી, ઊંટોની વાતમાં સ્ત્રીઓની વાત વચમાં ક્યાં આવી ?

ભાજપ : બંનેની સમસ્યા અને લક્ષણ સરખા છે...

કૉંગ્રેસ : પહેલા તમારી ઊંટડીને જુઓ......માફી માંગવી પડી ને ?

વિહિપ : તમારી ઊંટડીને તો કોઇ જોવા ય માંગતું નથી...

કરૂણબ : હું મુસ્લિમ નેતા ગફૂરભાઈને પૂછીશ કે, અશોક દવેના ઊંટ ઉપર બેસવાથી ઊંટના ઢેકાને કોઇ નુકસાન થયું હતું કે કેમ ?

મુ. નેતા : જનાબ... શું અશોક દવે સા'બને ઊંટોની સમકક્ષ અધિકારો આપવા ન જોઈએ ?

દલિત નેતા : મારે એ જાણવું છે કે, સદરહૂ આરોપી અશોક દવેએ દલિતોના ઉધ્ધાર માટે કોઇ કામ કર્યું છે ?

કરૂણબ : અત્યારે આપણે ઊંટ પર થયેલા અત્યાચારની ચર્ચા કરવાની છે... ઊંટ જેવા લક્ષણો ધરાવતા .....આઇ મીન, 'અન્યનું તો એક વાંકુ, એમના અઢાર છે' વાળા કોઇ શખ્સની નહિ.

કૉંગ્રેસી : ઊંટ ભાગ્યું એમાં મને ભાજપનો હાથ લાગે છે.

ભાજપ : 'કરૂણબ... કરૂણબ... પહેલા કૉંગ્રેસને એ તો પૂછો કે, તમારી પાર્ટીમાં ઊંટો તો ઠીક, વફાદાર કૂતરાઓ ય નહોતા, એમાં કૉંગ્રેસ બધી ચૂંટણીઓ હાર્યું...!

કરૂણબ : સૉરી જૅન્ટલમૅન..... ધ ટાઇમ ઈઝ ઑવર....ઊંટે આપણા લેખકશ્રી અશોક દવેની માફી માંગી લીધી છે...

દલિત નેતા : એકલી માફીથી શું વળે...? ઊંટ રાજીનામું આપે...

કરૂણબ : બાય ધ વે...મેં ઊંટો તો જીંદગીભર જોયા છે.... પણ આ 'અશોક દવે' કોણ છે ?

સિક્સર
- આ ગઇ ૧૪મી નવેમ્બરે દર વર્ષની જેમ 'બાલ-દિન' કેમ ન ઉજવાયો ?
- સૉરી....રાહુલજી બહાર હતા !

14/12/2014

ઍનકાઉન્ટર : 14-12-2014

* તમે ભલભલાને હસાવી શકો છો, પણ તમને કોણ હસાવી શકે છે?
- મને 'મિર્ચી મુર્ગા' સાંભળીને ખૂબ હસવું આવે છે... ધે આર જીનિયસ.
(ઉપેન્દ્ર વાઘેલા, રાજકોટ)

* નેતા અને જનેતામાં ફર્ક શું?
- જનેતાની જનેતા કોણ છે, એ વિજ્ઞાનનો વિષય છે... નેતાની જનેતા કોણ છે, એ ધારણાનો વિષય છે.
(સબ્બિર મલેક, રાલેર-ખંભાત)

* જો અમિતાભ બચ્ચન તમારો પડોસી હોત તો?
- તો જયાભાભી દહીંનું મેળવણ લેવા મારે ઘરે આવતાં હોત!
(મેહૂલ કેવડીયા, ભાવનગર)

* તમે 'બુધવારની બપોરે'ને ૧-થી ૧૦-માં કયો નંબર આપો છો?
- ૧૧-મો... આઈ મીન, બીજો, ત્રીજો,ચોથો... સાતમો નંબર કોને આપીશું?
(આશિષ ચૌધરી, સુરત)

* કોઈ પણ ધાર્મિક ક્રિયા ઘડીયાળના કાંટાની દિશામાં થાય છે, પણ માતાજીના ગરબા ઊલટી દિશામાં કેમ ચાલે છે?
- અચ્છા... તો ગરબામાં તમે ગરબા જોવા જાઓ છો...!
(સુરેન્દ્ર બી. શાહ, વડોદરા)

* સરદાર પટેલ અને સરદાર મનમોહન વચ્ચે શો તફાવત?
- વિશ્વનું સૌથી મોટું સ્ટેચ્યૂ સરદાર પટેલનું બની રહ્યું છે... આ ભ'ઈના કાર્ટુનો બની રહ્યા છે.
(કિશોર રામદેવપુત્રમ, બોટાદ)

* હિંદી-ચીની ભાઈ-ભાઇ... તમે સુઉં કિયો છો?
- એ લોકોવાળો 'ભાઈ' એટલે દુબાઇવાળો 'ભાઇ'!
(નીતિન સાવડીયા, ભાવનગર)

* મારે ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી બનવું છે... કોઈ ઉપાય?
- મારાથી કોઈ ભૂલચૂક...?
(જયદીપ પાદરીયા, સુરત)

* આજના બાળકોને પાઠયપુસ્તકના પાઠો યાદ નથી રહેતા, પણ 'શીલા કી જવાની' કે 'ચીકની ચમેલી' યાદ છે...!
- ક્યા બ્બાત હૈ...? તમને 'ચીકની શીલા' જ યાદ રહી...!!!
(રજનીકાંત ત્રિવેદી, ભાવનગર)

* આજકાલની છોકરીઓ વિશે તમારે શું કહેવું છે?
- હવે આ કામ પપ્પા-મમ્મીને સોંપો... કહી દો કે, વાત બહુ આગળ નીકળી ચૂકી છે...!
(હાર્દિક મંગુકીયા, દાવડા- ભાવનગર)

* સુખી થવાનો રસ્તો કયો?
- બે રસ્તા છે... કાં તો સાધુ થઈ જાઓ ને કાં તો ઘરજમાઇ.
(ગોવિંદ ખટાના, રાજકોટ)

* શ્રાધ્ધ ભાદરવામાં જ કેમ હોય છે?
- કાગડાઓની આખી ન્યાત આ મહિનામાં ફ્રી હોય છે... એ લોકોનું કૂતરાઓથી જરા જુદું હોય!
(વિપુલ કાપડીયા, વાલાવાવ-મહુવા)

* લાખો લોકોનો જીવ જાય એવા અણુ બૉમ્બને બદલે લાખો લોકોના પેટ ભરાય, એવો બૉમ્બ ન શોધાય?
- ભ'ઇ, રૉંગ નંબર...! હું તો મારા કબાટની ચાવી ય શોધી શકતો નથી. અમારા આરોગ્ય-વિભાગની પૂર્તિમાં તપાસ કરાવી જુઓ.
(દિનેશ પરમાર, ફતેપુર-સંખેડા)

* તમે બધાને સવાલ પૂછવાનું કહો છો, પણ તમારે પૂછવો હોય તો કયો પૂછો?
- ''રસોઈને કેટલી વાર છે?''
(ઇશિત કવા, ભરૂચ)

* તમારા જવાબો ઉપરથી એવું લાગે છે કે, તમે તમારી પત્નીને ખૂબ પ્રેમ કરો છો... શું કારણ?
- અમારામાં તો પોતાની વાઇફને પણ પ્રેમ થાય, બોલો!
(ચિંતન વીરમગામા, સુરત)

* 'બોલે તેના બોર વેચાય, પણ ન બોલ્યામાં નવ ગુણ'નો મતલબ?
- ૧૪૬૫... એકનો એક આ સવાલ પૂછનારા તમારો નંબર આ છે.
(કૃષ્ણા બુધ્ધદેવ, જામનગર)

* તમે હાસ્યલેખક ન હોત તો શું હોત?
- મારી ઈચ્છા તો આફ્રિકાના જંગલોની ગોગુમ્બા જાતિના જંગલી રાજા બનવાની હતી... પણ એ લોકોને સારો રાજા ને તમને નબળો હાસ્યલેખક મળી ગયો! હવે તમે ય ભોગવી લો!
(સુરેન્દ્રસિંહ પરમાર, પાલનપુર)

* સમાચારો મુજબ, 'ભાજપે છેડો ફાડયો' એવું લાગે છે. આ છેડો ફાડવો એટલે શું?
- છેડો બીજે સાંધવો.
(મહમદઅલી સોરઠીયા, મુંબઈ)

* જયલલિતાને જેલ અને કરોડો રૂપીયાનો દંડ, પણ આજ સુધી એણે કરેલા દેશના અબજો રૂપીયાનું શું?
- મને ય તમારી જેમ બહુ ગુસ્સો ચઢ્યો છે... મેં એમને ઓફર કરી હતી કે, આપણે બન્ને ભાગીદારીમાં કંઈક કરીએ... પણ, યૂ નો...!
(મધુકર મેહતા, વિસનગર)

* બાળકોને સધ્ધર બનાવવા ૨૧-વર્ષની વયે ઘરમાંથી તગેડી મૂકવા જોઈએ?
- એમના બાપનો માલ છે...?
(સ્વપ્નિલ દેસાઈ, ઉમરેઠ)

* અમારે સુરતમાં તમારા જામનગર જેવા ફાફડા ક્યાંય નથી મળતા... બાપુ, કાંઈક કરો ને?
- એકેય એન્ગલથી હું તમને ફાફડા વણનારા કારીગર જેવો લાગું છું?
(દીપક પૂજારા, સુરત)

* અશોકજી, તમારા પછી 'ઍનકાઉન્ટર' કોણ કરશે?
- નરેન્દ્ર મોદી સાથે વાટાઘાટો ચાલે છે...
(કૌશલ છાપીયા, જામનગર)

* તમને નથી લાગતું તમારે રાજકારણમાં હોવું જોઈએ?
- એક-બે જણને તો એવું ય લાગતું હતું કે, હું કાંકરીયામાં હોવો જોઇતો હતો...! બધે તો ક્યાંથી પહોંચી વળું?
(કુલદીપ શુક્લા, સઠ, તારાપુર- આણંદ)

* અબોલ પ્રાણીઓ માણસની ભાષા બોલતા હોત તો?
- 'પ્રાણીમાત્ર ઉપર દયા રાખો'નો એવો મતલબ નહિ કાઢવાનો કે, મનમોહનસિંઘ માટે તમે આવો સવાલ પૂછો!
(નીરજ પટેલ, ડાભલા-વિજાપુર)

* અશોકજી, એક વાતે આપના ઉપર માન થાય છે... મોટા ભાગના સવાલો તદ્દન ફાલતુ હોય છે, છતાં તમારા હરએક જવાબમાં ચમત્કૃતિ ચોક્કસ હોય છે...
- નીચેવાળાની મેહરબાની છે... ગ્રાઉન્ડ-ફલોર પર ધોબી રહે છે... ને એ ય જે આપે, તે ચલાવી લઈએ છીએ.
(શ્રેયા સુબંધુ પરીખ, મુંબઈ)

12/12/2014

'વિક્ટોરીયા નં. ૨૦૩' ('૭૩)

ફિલ્મ : 'વિક્ટોરીયા નં. ૨૦૩' ('૭૩)
નિર્માતા- દિગ્દર્શક : બ્રીજ સદાના
સંગીત : કલ્યાણજી- આણંદજી
ગીતો : લિસ્ટ મુજબ
રનિંગ ટાઇમ : ૧૮ રીલ્સ, ૧૭૩ મિનિટ્સ
થીયેટર : શિવ (અમદાવાદ)
કલાકારો : અશોક કુમાર, પ્રાણ, સાયરા બાનુ, નવિન નિશ્ચલ, રણજીત, અનવર હુસેન, મીનારાય, રેણુ, અનુપ કુમાર, હેલન, જાનકીદાસ, શેટ્ટી, મોહન ચોટી, પ્રતિમા દેવી, લોલિતા ચેટર્જી, મૂલચંદ, સબીના, ચમન પુરી, ઇંદિરા બંસલ, જગદીશ રાજ, રાજન કપૂર, મોહન ચોટી, સૌદાગરસિંહ અને વી. ગોપાલ. 


ગીત
૧. દો બેચારે, બિના સહારે, દેખો પૂછ પૂછ કર હારે કિશોર- મહેન્દ્ર
૨. દેખા મૈને દેખા, એક સપનોં કી રાની કો કિશોર કુમાર
૩. થોડા સા ઠહેરો, કરતી હૂં, તુમસે વાદા લતા મંગેશકર
૪. તુ ન મિલિ તો હમ જોગી બન જાયેંગે, સારી ઉમરીયા કો... કિશોર કુમાર
(ગીત નં. ૧- ૨, વર્મા મલિક ૩- ૪ ઇન્દિવર) 

આ ફિલ્મ જેમણે બનાવી તે નિર્માતા- દિગ્દર્શક બ્રીજ સદાનાની પોતાની જ સ્ટોરી હૃદયદ્રાવક છે. ૨૧ ઓક્ટોબર- ૧૯૯૦ના રોજ મુંબઈમાં હિંદી ફિલ્મોનો એ વખતનો નિષ્ફળ હીરો કમલ સદાના એના ઘેર દોસ્તોને બોલાવી પોતાના હેપી બર્થ-ડેની દારૂની મહેફિલમાં વ્યસ્ત હતો. અચાનક રીવોલ્વરમાંથી ગોળીઓ છૂટવાના અવાજો આવ્યા. ચોંકેલા દોસ્તો સાથે એ ઉપર પપ્પા- મમ્મીના રૂમ તરફ દોડયો ને એક ગોળી સહેજમાં એના ગળા ઉપર ઘસરકો પાડતી નીકળી ગઈ. એક ગોળી કમલના દોસ્ત હેરીને ય વાગી હતી. કમલે જોયું તો ત્રણ લાશો પડી છે. એક મમ્મી સઇદા ખાનની, બીજી એની બહેન નમ્રતાની અને ત્રીજી પપ્પા બ્રીજ સદાનાની. બ્રીજે ઝઘડો થતા સઇદાને ગોળી મારી દઈ પોતે ય એ જ રીવોલ્વરથી આત્મહત્યા કરી લીધી. આ શૂટ-આઉટમાં ત્રણ લાશો પડી. નમ્રતા તો મમ્મીને બચાવવા જતા વચમાં આવી ગઈ હતી.

આ સઇદા ખાનની કોઈ ફિલ્મો તો તમે નહિ જોઈ હોય, પણ ૧૯૬૧-માં આવેલી મનોજકુમાર- સઈદા ખાનની ફિલ્મ 'કાંચ કી ગુડિયા'નું મૂકેશ- આશા ભોંસલેનું ગીત તમને કંઠસ્થ છે, 'સાથ હો તુમ ઔર રાત જવાં, નીંદ કિસે અબ ચૈન કહાં...' એ ગીત એ બન્ને ઉપર ફિલ્માયુ હતું. એમ તો મનોજ સાથે એણે પોતાની પહેલી ફિલ્મ 'હનીમૂન' કરી, એનું ય મૂકેશ- લતાનું ગીત સઇદા ઉપર ગયું હતું, 'મેરે ખ્વાબોં મેં ખયાલોં મેં છુપે એક દિન મિત મેરે, મેરી ગલી આપ ચલે આયેંગે...' મૂકેશ અજાણતામાં એને ફળી ગયો હતો. કારણ કે મોડર્ન ગર્લનું 'યે મૌસમ રંગીન સમા, ઠહેર જરા ઓ જાને જાં...' તો તમને યાદ હોય જ ને ! એ ય વળી સઇદાખાન ઉપર ફિલ્માયુ હતું. ફિરોઝ ખાન સાથે એની જોડી જામું- જામું કરતી હતી ફિલ્મ 'ચાર દરવેશ'થી, પણ કંઈક વાંકુ પડયું હતું ખરૂં એટલે બીજી કોઈ બે- ચાર ફિલ્મો કરીને સઇદા પતી ગઈ.

બ્રીજ સદાનાએ બોક્સ- ઓફિસ ભરી દે એવી ઘણી ફિલ્મો બનાવી હતી. ફિલ્મ દો ભાઈ, યે રાત ફિર ન આયેગી, ઉસ્તાદો કે ઉસ્તાદ, બોમ્બે ૪૦૫ માઇલ્સ, નાઇટ ઇન લંડન, યકીન, પ્રોફેસર પ્યારેલાલ અને આજની ફિલ્મ 'વિક્ટોરીયા નં. ૨૦૩.

આ ફિલ્મે થીયેટરો ઉપર મહિનાઓ સુધી ભીડ તો ભાઈ... કાફી ભેગી કરી હતી એક્ટિંગ- ફેક્ટિંગ કોમેડી- ફોમેડી છોડો... લોકો સાયરા બાનુના ધગધગતા રૂપ પાછળ રાહુલ થઈ... આઇ મીન, પાગલ થઈ ગયા હતા. સાયરાએ પોતાની ઉઘાડી જાંઘો બતાવવામાં કોઈની બીક રાખી નહોતી. મરહુમ શાયર શેખ આદમ આબુવાલાએ તો પોતાની કોલમ 'દિખા, સો લિખા'માં 'દેખ્યું' એવું લખી પણ નાંખ્યું હતું કે, દિલીપ કુમાર જે સાયરાને પોતાના બેડરૂમમાં જોતો હશે, એ પ્રેક્ષકોને પરદા ઉપર જોવા મળી. સાયરાએ આવા મનોહર દ્રષ્યો સુનિલ દત્ત સાથે ફિલ્મ 'નેહલે પે દહેલા'માં પણ આપ્યા હતા. સાયરાને આવા સેક્સી કપડા. પહેરાવવાની (અથવા નહિ પહેરાવાની) ખૂબી એની મોમ નસીબ બાનુ પાસેથી આવી હતી, કારણ કે, ફિલ્મોમાં નસીમ બાનુ સાયરાની 'કોસ્ચ્યુમ ડીઝાઇનર' હોય !

બીજી બાજુ, આ જ ફિલ્મના ફક્ત એક દ્રષ્યમાં ઉઘાડી જાંઘો બતાવવા આવેલી હેલન અને અન્ય હીરોઇનો કે કેબરે- ડાન્સરો વચ્ચે ફર્ક એ હતો કે હેલન પગે કે છાતીના ભાગ ઉપર પતલી નેટ પહેરતી, જેથી 'સેક્સ'માં થોડો ફરક પડે !) બીજી બાજુ, ભારતીય ફિલ્મોની હેલન એક માત્ર અભિનેત્રી- ડાન્સર હતી, જે પગમાં હિલ્સ પહેરીને ડાન્સ કરી શકતી. સલમાનની સાવકી મૉમ બનતા પહેલા હેલને ખૂબ દુઃખો જોયા છે, એના પહેલા (સો કૉલ્ડ પતિ, પી.એન. અરોરાને કારણે...! પણ વો કિસ્સા ફિર કભી... !) હમણા સલમાનખાને ૬૫ કરોડ ખર્ચીને એની સાવકી બહેન અર્પિતાના લગ્ન કરાવ્યા, એ હેલને દત્તક લીધેલી દીકરી છે.

ફિલ્મનો હીરો નવિન નિશ્ચલ પણ આવી જ બીજી કરૂણ કહાણી છે. રેખાની જેમ 'સાવન-ભાદો' નવિનની પણ પહેલી ફિલ્મ હતી. દેખાવડો તો ખૂબ હતો. એક્ટિંગમાં એવું કોઈ શહૂર નહિ, પણ તો ય એ વખતના બીજા ઘણા કરતા ઘણો સારો. એક તબક્કે તો અમિતાભ બચ્ચન વિલન હતો અને નવિન હીરો, ફિલ્મ 'પરવાના' યાદ હોય તો ! નવિન દેવ આનંદની સગી ભાણી એટલે કે શેખર કપૂરની બહેન નીલુ કપૂર સાથે પરણ્યો હતો. (કોઈકે પૂછ્યું હશે, 'નવિનમાં શું છે ?' જવાબમાં 'નવિનમાં કાંઈ નથી...!' કીધું હશે.) એ કેસ ફાઇલ થયો એટલે બીજા લગ્ન એને ગીતાંજલિ સાથે કર્યા, જેણે પંખા ઉપર લટકીને આત્મહત્યા કરી ને બધો દોષ નવિન અને તેના ભાઈ પ્રવિણ નિશ્ચલ ઉપર ઢોળ્યો. એમાં તો એ બચી ગયો, પણ પછી સગા ભાઈ પ્રવિણે નવિનને ઉલ્લુ બનાવીને તદ્દન ખાંગો કરી નાંખ્યો ને દર દરની ઠોકરો ખાતો કરી દીધો. એમાં હાર્ટ-એટેકથી નવિન મૃત્યુ પામ્યો. કામ માંગવા માટે એ જેવી તેવી ટીવી સિરિયલોમાં ય ફરક્યો, પણ એ પહેલાં 'બુઢ્ઢા મિલ ગયા', 'ધૂન્દ', 'પરવાના', 'વો મૈં નહિ', 'ધર્મા', 'હંસતે ઝખ્મ' અને મારી સમજ મુજબ, થોડા મોકામાં બહુ સારો અભિનય એણે છેલ્લે આવેલી ફિલ્મ 'ખોસલા કા ઘોસલા'માં આપ્યો હતો. (ખૂબ સુંદર ફિલ્મ છે.... તમે ચોક્કસ જોઈ લેજો.)

રિશી કપૂર એની ખૂબ પ્રશંસા કરે છે. આર. કે.ની હોળી આ વખતે લોનાવાલાના રાજ- ફાર્મ પર હતી ત્યાં બાય રોડ રણધિર કપૂર અને બીજા એક દોસ્ત 'ગવા' (ગુરમિન્દરસિંઘ) સાથે નવિન કારમાં જતો હતો. એણે અચાનક કારનું એ.સી. બંધ કરવા કહ્યું ને બસ... ઢળી પડયો !

'વિક્ટોરીયા નં.- ૨૦૩'માં હીરો તરીકે એ ફર્સ્ટ ચોઇસ જ હતો. શરૂઆતના સાયરા બાનુવાળા જાદુને લીધે ફિલ્મ ધમધોકાર ચાલી, પણ એ પછી ફિલ્મ ઉપડી અશોકકુમાર અને પ્રાણની ગજબનાક જુગલબંધીએ. બંનેને આ ઉંમરે આશિક મિજાજ બતાવાયા હતા. પ્રાણ તો તાજો તાજો જ વિલનમાંથી આવો કોમેડિયન બન્યો હતો, એટલે પ્રેક્ષકોને ગમ્મત પડી ગઈ. બન્નેનું ગઠિયા- સ્વરૂપ જોવાની દર્શકોને મઝા પડી ગઈ. કોમેડી એવી કોઈ ગ્રેટ નહોતી, પણ આ બન્ને કાફી હતા.

ફિલ્મનો પ્લોટ કંઈક આવો હતો :

શેઠ દુર્ગાદાસ (અનવર હૂસેને) ચોરેલા કિંમતી હીરા એને દગો કરનાર એનો સાથી (જગદીશ રાજ) લઇને ઉડનછુ થઈ જાય છે. ગુંડાને તો મારી નાંખવામાં આવે છે, પણ હીરા ક્યાં ગયા, તેની કોઈને ખબર પડતી નથી. આ ઘટનામાં એક નિર્દોષ વિક્ટોરીયા (ઘોડાગાડી)વાળો (ચમનપુરી) પોલીસના હાથમાં ફસાઈ જાય છે. એની દીકરી રેખા (સાયરાબાનુ) પિતાને નિર્દોષ છોડાવવા કમર કસે છે, જેમાં શેઠ દુર્ગાદાસનો જ દીકરો કુમાર (નવિન નિશ્ચલ)નો સાથ મળે છે. દરમ્યાનમાં ફિલ્મોની ભાષામાં 'દો છટે હુએ બદમાશ' રાજા અને રાણા (અશોકકુમાર અને પ્રાણ)ને હીરા ક્યાં છુપાવ્યા છે, તેની ગંધ આવી જાય છે. આ ચારે ય ભેગા મળી જાય છે. ચોર અને ચોરી પકડી પાડે છે અને બધું જે શી ક્રષ્ણ થઈ જાય છે.

બ્રીજને વાર્તા કહેતા સરસ આવડતી હતી, એટલે એની કોઈ પણ ફિલ્મમાં ઘટનાઓ બદલાયા કરે. ફિલ્મ સ્મૂધલી આગળ ચાલતી જાય. હોય મસાલા ફિલ્મ જ... મનમોહન દેસાઈ છાપની, પણ મનોરંજન ભરપૂર હોય, એટલે દર્શકો બોર ન થાય. પણ દરેક ડાયરેક્ટરની માફક બ્રીજે પણ વાર્તા ઉપર ધ્યાન આપ્યું નથી. પુરૂષના વેષે વિક્ટોરીયા ચલાવતી ગરીબ સાયરા બાનુના ઘરે ખોટા મામા- કાકા બનીને અશોક કુમાર અને પ્રાણ રહેવા આવી જાય છે ને પહેલી જ રાત્રે હીરા શોધવામાં આટલી વિરાટ વિક્ટોરીયાને તોડીફોડી નાખે છે છતાં સાયરા બાનુને કોઈ આશ્ચર્ય, આઘાત કે ગુસ્સો જ આવતા નથી. ને પછીના દ્રષ્યોમાં ગાડી અપ-ટુ-ડેટ નવીનક્કોર પણ થઈ જાય છે.

બીજું, એકના એક પોલીસ- ઇન્સ્પેક્ટરનો રોલ કરીને 'ગીનેસ બૂક ઓફ રેકોર્ડસ્'માં સ્થાન પામનાર ચરીત્ર અભિનેતા અને હીરોઇન અનિતા રાજના પિતા જગદિશ રાજ આ ફિલ્મમાં પોલીસ નહિ, ગુંડાનો રોલ કરે છે ને ફિલ્મની સાઇડ હીરોઇન મીના રાય સાથે ચોંટીને સુવા જેવા પ્રેમાલાપો ય કરે છે. આખી વાતનો બોધ એટલો કે ભલે વર્લ્ડ-રેકોર્ડ કર્યો હોય, પણ પોલીસના કાળા ધંધા છોડીને ગુંડો બન્યો તો આ લાભ મળ્યો... હિંદી ફિલ્મોના પોલીસોને તો 'જે શી ક્રસ્ણ' કરવા જેટલું ય કોઈ પારકી સ્ત્રીને અડવા મળતું નથી. સુંઉ કિયો છો ? આવી જ નોંધાવી છે ફિલ્મના આર્ટ-ડાયરેક્ટરે. ફિલ્મના ઇન્ડોર સેટ્સમાં જાહેર માર્ગો બનાવવામાં ભ'ઇએ બહુ નાટકો કર્યા છે. નાના છોકરાને ય ખબર પડી જાય કે, ગલીના આ દ્રષ્યમાં પાછળની બંધ દુકાનોના શટર્સ ચીતરેલા છે. યસ. કલ્યાણજી- આણંદજી રાબેતા મુજબની વેઠ ઉતારે એમાં કોઈની બાએ ખીજાવાનું ન હોય. કોઈ ૭- ૮ ફિલ્મોમાં એ બન્નેએ સારૂં સંગીત આપ્યું છે, ત્યારે બધાને આંચકા લાગ્યા હતા કે, સાલો કયો મોરલો કળા કરી ગયો હશે ? એમાં ય, આ ફિલ્મ 'વિક્ટોરીયા નં. ૨૦૩' જેવી મોડર્ન ફિલ્મ હોય, એટલે ગીતો, બૅકગ્રાઉન્ડ કે ટાઇટલ- મ્યુઝિકમાં ગીટાર ખખડાવે રાખવી અને બોંગો-કોંગો પછાડે રાખો, એટલે આર.ડી. બર્મન જેવું 'વેસ્ટર્ન- મ્યુઝિક' થઈ ગયું ? આ બન્ને ભાઈઓના સંગીતનું સૌથી નબળું પાસું હોય તો એમનું રિધમ-સૅક્શન... અને એ ય એમનો જ સગો ભાઈ બાબલા જેવો પરફેક્ટ પર્કશનિસ્ટ સાથે હોવા છતાં ! નસીબના બળિયા એવા હતા કે, શંકર- જયકિશન- નૌશાદને બાદ કરતા બીજા સંગીતકારોને મોટા ભાગે ફાલતુ હીરો કે નિર્માતાઓની ફિલ્મો જ મળતી (દા.ત. મદન મોહન), છતાં, એ સહુની એકોએક ફિલ્મનું સંગીત હિટ, જ્યારે આ કચ્છીઓએ જલસા જ કરે રાખ્યા છે. દેવ આનંદ, દિલીપકુમાર, અમિતાભ બચ્ચન કે રાજેશ ખન્ના જેવા ધૂરંધરોની આટઆટલી ફિલ્મો મળી હોવા છતાં, એ લોકોની કેટલી ફિલ્મોનું સંગીત વખણાયું ? સંગીત દેશભરમાં વખણાયું ? આખા ભારતમાં સર્વે કરાવો કે, તમારી પસંદગીના પહેલા પાંચ સંગીતકારો કયા કયા... ? ભારત જેટલા દૂર જવાની ક્યાં જરૂર છે ? તમે જ અત્યારે જવાબ આપી દો ને ! વિલન તરીકે રણજીતનો સિતારો બુલંદ થતો હતો ને આ ફિલ્મમાં પણ એને મહત્ત્વનો રોલ અપાયો છે. રેખા અને નવિન નિશ્ચલની જેમ એની પહેલી ફિલ્મ પણ 'સાવન ભાદોં' હતી. ખૂબ સુંદર હાઇટ-બૉડીને કારણે પ્રેમ ચોપરાની માફક એ જોવો ગમતો... સાવ શક્તિ કપૂર જેવો વિકૃત ન લાગે. ખૂબ સારો કોમેડિયન હોવા છતાં આ ફિલ્મની જેમ દરેક ફિલ્મોમાં વેડફાઈ જતો વી. ગોપાલ અહીં ગાંડાના રોલમાં છે. ફિલ્મ 'જ્હોની મેરા નામ'માં આઇ.એસ. જોહરની મૂછો ખેંચી કાઢનાર વી. ગોપાલને ચેતન આનંદે ફિલ્મ 'હસતે ઝખ્મ' આપણને ખૂબ હસાવવાનો રોલ આપ્યો હતો. એક દ્રષ્યમાં તો ઉઘાડા શરીરે પોતાની ફાંદ ઉપર ચાના કપ- રકાબી મૂકીને બેઠો હોય છે. અહીં મોહન ચોટી પણ છે, હીરોલોગ કોમેડી કરતા થઈ ગયા. એમાં હિંદી- ફિલ્મોના મોટા ભાગના રેગ્યુલર કોમેડિયનોનો ખાત્મો બોલી ગયો.

બસ... પેલું સાયરાબાનુંવાળું લખ્યું છે, એ હજી દાઢમાં રહી ગયું હોય તો આ ફિલ્મ જોજો... ને તો ય, શાહરૂખખાનની 'હેપી ન્યુ યર' કરતા તો આ ફિલ્મ સારી લાગશે. જય અંબે.

10/12/2014

અમદાવાદ સની લિયોની જેવું થઇ ગયું...!

ગુજરાતના બીજા શહેરોમાં તો મારે હમણાં જવાનું થયું નથી, પણ મારા અમદાવાદને આજે તમે આવીને જુઓ, તો બિલકુલ સની લિયોની જેવું સૅક્સી લાગે છે. આખા બૉડી ઉપર સુંદરતા જ સુંદરતા. શહેરના હાથ-પગ એટલે કે, રસ્તાઓ ઉપર રૂંવાટી કે ડાઘાડૂઘી તો ૨જવા દો, તમને સનીબેન લિયોનીના ગુલાબી હોઠ જેવી પાનની પિચકારીઓ કોઇપણ પાર્ક કરેલી ગાડી ઉપર જોવા મળશે.

સરખામણી આપણી સની સાથે કરી હોવા છતાં અમારે ત્યાં રસ્તા કરતા 'બમ્પ' વધુ છે. ખાડા-ટેકરા લિયોનીભાભીમાં હોઇ શકે, અમારા અમદાવાદમાં નહિ.

યસ. જે ટેકરાઓ દેખાય છે, તે મોદી સાહેબના 'સ્વચ્છતા-અભિયાન'ના ભાગસ્વરૂપે છે અર્થાત, અમારા નેતાઓએ એક દિવસ કચરો સાફ કરવાનું અભિયાન આદર્યું હતું, એમાં એ લોકો એક બાજુ વાળીને બીજી બાજુ ઢગલો કરતા હતા, એનો છે. ટીવીવાળાઓને નેતાઓના કચરા વાળતા ફોટા પાડવાનો જ આદેશ હતો, ઢગલો કરતા ફોટા નહિ. 

અમે સ્કૂલમાં ભણતા (હા, હું ય સ્કૂલમાં ગયો છું..! આઘાત નહિ લગાડવાનો... બા ખીજાય !) ત્યારે અમદાવાદના જોવા લાયક સ્થળોના પ્રવાસે માસ્તરો લાલ બસમાં લઇ જતા. આજના માસ્તરોને એટલો લાંબો પ્રવાસ ખેડવો પડે એમ નથી. શહેરની કોઇ પણ ગલી કે રસ્તા બતાવી દો, એટલે તમને કચરો ફેંકવાના પિપડાં ચારે કોર જોવા મળશે. પાનમસાલો ખાઇને થૂંકનાર જો તમને કોઇ એક પણ વીરલો મળી આવે, તો આપણા તરફથી તમારો નહિ, એનો ખભો થાબડી આપવાની જવાબદારી આપણી. અમારા શહેરના મૅયર, ભાજપના કૉર્પોરેટરો અને મ્યુનિ.કમિશ્નરનો આખો સ્ટાફ દેશના કચરાકાઢુ વડાપ્રધાનનું નામ રોશન કરી રહ્યાં છે. લાલુપ્રસાદના કહેવા મુજબ, મોદી તો આપણા NRI વડાપ્રધાન છે. એટલે કૃષ્ણની માફક એકવાર ગોકુળ છોડયું, એટલે વૃંદાવન અહીના ગોવાળોના ભરોસે! હવે તેઓ એકવાર અમદાવાદ આવે ને એમના સ્વચ્છતા અભિયાનની પ્રચંડ સફળતા જોઇ જાય તો એમને પોતાને થૂંકવું હોય તો શાંઘહાઇ જઇને થૂંકી આવે, પણ અહીં કચરો ન પાડે. ''એક વાર ગોકૂળ આવો, માતાજીને મોંઢે થાઓ રે... હોઓઓઓ જી રે.'' 

કેટલાક પ્રેમાળ લોકો એવી હવા ઊડાડે છે કે, ગલીઓને નાકે કે જાહેર રસ્તાઓ ઉપર મ્યુનિ. વાળાએ એક વાર પિપડાં તો મૂકી જોયા હતા, પણ દારૂના ધંધાવાળાઓ રાતોરાત એ પિપડાં ચોરી ગયા હતા. (દારૂના હશે, એમ સમજીને !) ક્યા બ્બાત હૈ ! આ હિસાબે કૉર્પોરેટર સાહેબોએ પોતાનું પવિત્ર નામ અમર કરવા શહેરમાં પોતાના નામ સાથે મૂકાવેલા બાંકડા કેમ નથી ચોરાતા, એ સમજાયું. દારૂ પીનારો કદી બેસે નહિ... એ કાં તો રગડે ને કાં તો ફૂટપાથ પર ભમ્મ થઇ જાય. ખાસ તો એ કારણ હશે કે, આપણા ધારાસભ્યો કે કૉર્પોરેટરોને પોતાની પબ્લિસિટીનો સહેજ પણ મહિમા ન હોવાથી કચરાના પિપડાં ઉપર એમનું નામ કોતરાવી ન શકાય... એમની બાઓ ખીજાય ! વળી, મોદી સાહેબ વિદેશોમાં જઇને ફખ્રથી કહી શકશે કે, મારા ગુજરાતમાં પિપડાં ચોરાઇ જતા હોવાથી ગંદકી દૂર કરી શકાતી નથી.

કહે છે કે, આપણા દેશ કરતા ય આપણી ઉપર રાજ કરનારાઓ વધુ મહાન છે. અમેરિકા- ઇંગ્લેન્ડમાં જાહેર જ નહિ, ખાનગી રસ્તાઓ ઉપર પાનની પિચકારી મારી તો જુઓ.. (દવે સાહેબ...બફાઇ રહ્યું છે. ત્યાં પાન-મસાલા ન મળે !) ઓકે, ત્યાં કોઇ ફૂટપાથ કે ઝાડની નીચે કોઇ નાનકડું અરમાન પૂરૂં કરવા ઊભા રહી તો જુઓ...(ભ'ઇ... આમાં તો બફાયું નથી ને ? ત્યાં આવું તો બધાને લાગે ને ?) બસ. એક વાર અખતરો કરી જુઓ... સરકાર તરફથી દંડ એટલો કાતિલ થાય કે, અઠવાડિયા સુધી ઘરમાં ઊભા ઊભા ય પેલું અરમાન પૂરૂં કરવાના હોશ ન રહે!... (હવે કોઇ પંખો ચાલુ કરો !) માટે જ, આપણા રાજકર્તાઓ ત્યાં કરતા વધુ મહાન છે. અહીં તો નેતાઓના મોંઢા સિવાય ફાવે ત્યાં થૂંકી (અને પેલું કરી) શકો. કોઇ તમને પકડે તો સાહેબ... પોતે થૂંક્યા પછી જ પકડે. અને પકડે એનો અર્થ એ નથી કે, તમને જેલમાં પૂરી દે કે, મસ્સમોટો દંડ થાય.. ! પોલીસવાળો તમારી પાસે ૧૨૦નો અડધો મસાલો માંગી લે. સાચી લોકશાહી આનું નામ કે, કાયદા હોવા છતાં પ્રજા પહેલી. રસ્તા-બસ્તાનું જે થવું હોય તે થાય, પ્રજાને કાંઇ થવું ન જોઇએ. 

મજ્જાની વાત તો એ છે કે, મોદીજીની હાકલને પગલે, દેશના મોટા માણસોએ હાથમાં ઝાડુ લઇને દસ-દસ મિનિટ કચરા તો વાળ્યા, પણ એ હૃદયદ્રાવક દ્રષ્યો ઝડપવા ટીવીવાળા પહોંચ્યા ન હોત તો ? આજે આપણો કયો મંત્રી, ધારાસભ્ય કે કૉર્પોરેટર હાથમાં ઝાડુ પકડતો દેખાય છે ? નહિ તો આ કામ એ લોકોએ ચાલુ રાખ્યું હોત... અને બહારના ઑર્ડરો ઉપર પણ પૂરતું ધ્યાન આપવાનું હોત તો, મારી ઇચ્છા સ્મૃતિ ઇરાનીને અમારા ફ્લૅટમાં કચરા-પોતાં કરવા બોલાવવાની હતી, પણ કોઇક કીધું કે, એ તો એક દિવસનો જલસો હતો. કિસ્સા ખતમ, કચરા હજમ...! 

પણ હવે અસલી ચોર પકડાયો. દેશમાં સ્વચ્છતા નહિ આવવા દેવા માટે સૌથી વધુ જવાબદાર આ ટીવી ન્યુસ-ચૅનલોવાળા છે. શું કચરાવાળા... આઇ મીન, સ્વચ્છતાવાળા સમાચાર એક દિવસના જ હતા ? શું ફરીથી તમે અમારા નેતાઓના હાથમાં ઝાડુ પકડાવી ન શકો ? તમે આવો તો બાજી પડે... એકલા-એકલા તો મંત્રીઓ કે મૅયરો શું રમે ? આ તીનપત્તી નથી... ''ઢગલા'' બાજીની ગૅઇમ છે ! 

આમ તો, આ કૉલમમાં કદી રૅફરન્સને બહાને જૉક્સ લખવામાં આવતા નથી, પણ આ જરા બંધ બેસે એવો છે. લેખકે અફ કૉર્સ, પોતાની રીતે એમાં ફેરફારો કર્યા છે. 

મનમોહન વડાપ્રધાન હતા ત્યારની વાત છે. અમેરિકા અને પાકિસ્તાનના પ્રમુખ સાથે મનુભ'ઇ દરિયાની સફરે ઉપડયા હતા. સાચી લોકશાહી કોના દેશમાં છે, એ નક્કી કરવા ત્રણે વચ્ચે શરત લાગી. અમેરિકન પ્રેસિડૅન્ટે પોતાની ઘડીયાળ દરિયામાં ફેંકી દીધી ને તરત જ પોતાના કમાન્ડોઝને હુકમ કર્યો, ''જાઓ...મારી ઘડીયાળ લઇ આવો.'' કાચી સેકન્ડમાં કમાન્ડોઝ કૂદી પડયા ને પાકી સેકન્ડમાં તો દરિયામાંથી ઘડીયાળ લઇ પણ આવ્યા. પ્રેસિડૅન્ટે આ બન્નેની સામે ફખ્રથી જોઇને કીધું, ''જોયું...? આનું હિમ્મત કહેવાય...! મારા એક ઇશારે બધા કમાન્ડોઝ કૂદી પડયા ને ઘડીયાળ લઇ આવ્યા.'' પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાને પોતાની ઘડીયાળ દરિયામાં ફેંકીને પોતાના કમાન્ડોઝને હુકમ કર્યો. ''સુવ્વર કી ઔલાદો... મેરી ઘડી લે આઓ.'' પેલા દસે દસ કમાન્ડોએ ચિઠ્ઠીઓ પાડી કે દરિયામાં કોણ પડે ? પાક. પ્રધાન ચિલ્લાતા રહ્યા, 

''હરામજાદો... ઓર કિતની દેર કરોગે...?'' વીસેક મિનિટની ગણત્રી પછી એકનું નામ નીકળ્યું, એ કૂદ્યો ને ઘડીયાળ લઇ આવ્યો. પાકિસ્તાની વડાપ્રધાન બોલ્યા, ''દેખા...? હિમ્મત ઇસકો કહેતે હૈ... મેરી ગાલીયાં ખાને કે બાદ ભી સિર્ફ ૨૦- મિનિટ મેં ઘડી લાકર દી.'' 

મનમોહનસિંઘે પોતાની ઘડીયાળ દરિયામાં ફેંકીને પોતાના કમાન્ડોઝ સામે બે હાથ જોડીને વગર સ્માઇલે ઊભા રહ્યા. બધા જ કમાન્ડો રાહ જોઇને ઊભા હતા કે, સેઠ કંઇક બોલે તો આગળ વધીએ. અમેરિકા- પાકિસ્તાનના સુપ્રિમો જોતા રહ્યા કે, આ કેમ બોલતા કાંઇ નથી ? પેલા લોકો ટટ્ટાર ઊભા હતા, એ વાંકા વળવા માંડયા. છેવટે આઠેક કલાક પછી મનમોહને કમાન્ડોને વિનંતીના સૂરમાં પૂછી જોયું, ''કૃપયા, આપમેં સે કોઇ મેરી ઘડી લા દેગા ?'' કોઇએ સાંભળ્યું નહિ. બીજી વાર, ચોથી વાર અડતાલીસમી વાર એમણે ફરી પૂછી જોયું. કોઇ કૂદ્યું નહિ ને બધા ત્યાં જ ઊભા રહ્યા. 

''જોયું ? હિમ્મત આને કહેવાય... દેશના વડાપ્રધાન હુકમ આપે છે, તો ય કોઇ સાંભળતું નથી.'' મનમોહને સ્માઇલ સાથે કહી દીધું. 

બસ. મોદી સાહેબ અમદાવાદના મૅયર, પોલીસ અને મ્યુનિ. કમિશ્નર અને ભાજપના મંત્રીઓ-કાર્યકરોને આવો જ હુકમ કરી રહ્યા છે.... ''સ્વચ્છતા જાળવો અને જળવાવો.'' જવાબમાં કોઇ હલતું નથી... હિમ્મત આનું નામ કહેવાય... પેલો તો જોક હતો ! 

સાચી લોકશાહી આનું નામ. 

સિક્સર 

બધા ગુજરાતીઓ ભરાઇ ગયા છે...ઠંડી પડતી નથી ને 'બ્રધર' અમેરિકાથી પ્યૉર વૂલનનું સ્વૅટર લાવ્યા છે, એ પહેરાતું નથી.

07/12/2014

એન્કાઉન્ટર : 07-12-2014

* દરેક દિવસ તમારી જિંદગીનો છેલ્લો દિવસ છે, એમ માનીને જીવે જાવ, તો એક દિવસ તમે સાચા પડવાના... સુઉં કિયો છો ?
- (વિધિનીકેવી વિચિત્રતા... ? આ સવાલ પૂછનાર અને 'એન્કાઉન્ટર'ના કાયમી ચાહક, જેમનું નામ તમને પણ ખબર છે, તે જૈન શ્રેષ્ઠી શ્રી. રમેશ સુતરીયા- ટ્રોવા, મુંબઈ)નું અવસાન થયું છે. અને છેલ્લો સવાલ પણ કેવો પૂછ્યો... ફરી વાંચી લો. શું જવાબ આપું ? બસ, ભગવાન શ્રી મહાવીર તેઓના આત્માને શાંતિ આપે.)

* ભારત મંગળના ગ્રહ સુધી પહોંચી ગયું છે.. સુઉં કિયો છો ?
- પાકિસ્તાનને કુંડળીમાં પહેલેથી મંગળ નડે છે.
(અનંત ત્રિવેદી, ગોરકડા- બોટાદ)

* શું મોદી સાહેબ બરાક ઓબામાને ભારતના વિસા માટે લાઇનમાં ઊભા રાખી શકશે ખરા ?
- આપણી લાઇન મોટી કરવાની હોય.. (વિસાની) બીજાની કાપવાની ન હોય.
(કૌશલ પટેલ, ગોઝારીયા- મહેસાણા)

* મોદીજી અમેરિકા કરતા ભારતમાં વધુ સારું બોલી શકે છે...તમે શું માનો છો ?
- મારે ઊલટું છે... અહીં વાઇફનું ધ્યાન નહીં રાખવાનું ?
(ડૉ. તુલસી પંડયા, અમદાવાદ)

* મારે એક છોકરીને પ્રપોઝ કરવું છે... કેવી રીતે કરવું ?
- પૂછી જુઓ... રાખડી બાંધી આપીશ ? 'હા' કહેશે તો તમે બચી જશો ને ના કહેશે તો એ બચી જશે.
(મયૂર કેવડીયા, સુરત)

* આટલા વર્ષો પ્રધાનમંત્રી રહ્યા પછી ય ડો. મનમોહનસિંઘે શું કર્યું ?
- ખાયા પિયા સબ કુછ ઔર ગિલાસ તોડા બારહ આના !
(જીતેન્દ્ર કેલા, મોરબી)

* હું અમિતાભ બચ્ચન અને તમારી મોટી ફેન છું. બન્નેને એકવાર મળવાની ખૂબ ઇચ્છા છે. શરૂઆત તમારાથી કરી શકું ?
- શરૂઆત તો સારી કરો..!
(રેણુ દેવનાણી, અમદાવાદ)

* સલમાન ખાન શોપિંગ મોલમાં ટી-શર્ટ ખરીદવા જાય તો એને ટ્રાયલ રૂમમાં જવાની જરૂર પડે ખરી ?
- એ એકલો મહીં જાય એવો નથી.
(મધુકર માંકડ, જામનગર)

* તમે 'કૌન બનેગા મહા કરોડપતિ'માં ભાગ લો... તમે ચોક્કસ મહા કરોડપતિ બની જશો ?
- તમારા મ્હોમાં રૂપીયો ને નારીયેળ...!
(મોહમદઅલી એસ. કચ્છી, વેરાવળ)

* કાથી સળગી જાય, પણ વળ ન મૂકે... કોંગ્રેસનું પણ એવું જ ને ?
- ''કોંગ્રેસ... ?'' શું આ કોઈ વિધવા બેનનું નામ છે ?
(વિજય સોનાણી, સુરત)

* 'પતિ પરમેશ્વર', તો પત્ની ?
- એવુું ના બોલીએ....ગોરધન ઇશ્વર થઈ જાય તો પત્નીને વિધવા કહેવાય.
(ધવલ સોની, ગોધરા)

* અન્ય છાપાઓ કરતા 'ગુજરાત સમાચાર' ક્યાં જુદુ પડે છે ?
- ઓહ... દેશમાં બીજા છાપાં ય નીકળે છે...?
(અર્જુન પટેલ, કોલીયાવાડા- સાબરકાંઠા)

* મોટી એબીસીડી કરતા નાની કેટલી નાની છે ?
- આણંદના કોઈ સારા દરજી પાસે માપ-બાપ લેવડાવી લો.
(કિશન પટેલ, આણંદ)

* અશોકજી, તમારા જીવનમાં 'પ્રેમસંબંધો' કેટલા ?
- બસ...જબ સે હોશ સંભાલા હૈ....
(શોએબ હુસેન ગઢીયા, રાજકોટ)

* શું લાગણી હોય ત્યાં ગુસ્સાને સ્થાન હોય ?
- મને સિંહોથી માંડીને વાંદરાઓ ઉપર પણ ખૂબ લાગણી છે, પણ એમની ઉપર ગુસ્સો કરી શકતો નથી.
(સંદીપ ચાંપાનેરા, ગીર સોમનાથ)

* કેસરનો ભાવ એક ગ્રામના રૂ. ૧૫૦/- છે... ને પાનમસાલાવાળાઓ દાણા દાણા ઉપર કેસર હોવાનો દાવો કરે છે...!
- એ લોકો કેસરને બદલે હિંગ- જીરાનો દાવો કરે તો ય ખાનારાઓને ક્યાં પડી છે ?
(રૂપેશ દલાલ, સુરત)

* આપનું નામ 'અશોક દવે' છે... 'અશોક દેવ' કેમ નહિ ?
- 'દેવ' થવાનું હજી બાકી છે.
(નૌમાન કિરેશી, પાટણ)

* ઇ.સ. ૨૦૨૦નું ભારત કેવું હશે ?
- આજના જેવું જ. ...વિશ્વનું સર્વોત્તમ.
(નીરવ શાહ, ન્યુજર્સી- અમેરિકા)

* મોટા ભાગના ઝઘડાનું કારણ સ્ત્રી જ કેમ હોય છે ?
- એવું નથી. મને તો બધીઓએ 'ભાઈ' બનાવ્યો છે.
(પંક્તિ શાહ, અમદાવાદ)

* તમારી એવી કઇ ઇચ્છા છે. જે હજી સુધી પૂરી નથી થઈ ?
- મારે ઊંટ પર બેસવું છે.
(મૃત્યુંજયસિંહ પઢિયાર, દાંતા- બનાસકાંઠા)

* તમે નાયરોબી ક્યારે આવશો ?
- નાયરોબીને મેં બબ્બે વાર મને જમાઈ બનાવવાનો મોકો આપ્યો છે...ત્રીજી વાર તો કોઇ ડોસી ય તૈયાર નહિ થાય !
(શીતલ શાહ, નાયરોબી- કૅન્યા)

* ક્યાં સુધી પાકિસ્તાન શસ્ત્રવિરામનો ભંગ કરતું રહેશે ? શું હવે આપણે સામો હુમલો ન કરવો જોઈએ ?
- 'સુનાર કી સૌ, લોહાર કી એક...' અર્થાત્, સોની સો વખત ટીચે રાખે ને લુહારના એક ઘામાં બધું પતી જાય.
(રવિ સોની, લીમડીયા- મહિસાગર)

* 'સ્ત્રીની બુદ્ધિ પગની પાનીએ'... સુઉં કિયો છો ?
- હું નહિ, તમારા બા શું કહે છે, એ જરા પૂછી જુઓ.
(દિનેશ વાઘેલા, અણખી- જંબુસર)

* હમણાં બધાં ગઠબંધનો તૂટે છે... તમારે કેમનું છે ?
- હમણાં દસેક મિનિટ પહેલાં તો બધું બરાબર હતું....!
(કિશન ઠાકોર, રાજકોટ)

* જો તમે સાયન્સ- ટીચર હોત તો ?
- નોન-સેન્સ ટીચર હોત !
(દેવાંગ કારગઠીયા, રાજુલા)

* તમારે ચંબલની ખીણમાં કોઈ કનેક્શન ખરું ?
- હા. ત્યાં આપણે સાયકલની એક દુકાન હતી.
(ગુલ બાદત, અંકલેશ્વર)

05/12/2014

ફર્ઝ ('૬૭)

ફિલ્મ : ફર્ઝ ('૬૭)
નિર્માતા : સુંદરલાલ નાહટા- ધૂન્ડી (મદ્રાસ)
દિગ્દર્શક : રવિ નગાઇચ
સંગીતકાર : લક્ષ્મીકાંત- પ્યારેલાલ
ગીતકાર : આનંદ બખ્શી
રનિંગ ટાઇમ : ૧૭૫ મિનિટ્સ-૧૭ રીલ્સ
થીયેટર : લાઇટ હાઉસ

કલાકારો : જીતેન્દ્ર, બબિતા, સજ્જન, ડેવિડ, આગા, મુકરી, મોહન ચોટી, અરૂણા ઇરાની, મનોહર દીપક, રાજમાલા, સૅમ્સન, પ્રકાશ થાપા, પ્રેમકુમાર, કંચન


ગીત
૧. મસ્ત બહારો કા મૈં આશિક મેં જો ચાહે યાર કરૂં................મુહમ્મદ રફી
૨. બાર બાર દિન યે આયે, બાર બાર દિલ યે ગાયે................  રફી - કોરસ
૩. તુમસે ઓ હસિના કભી મુહબ્બત ન મૈને કરની થી સુમન................- રફી
૪. દેખો દેખો જી, સોચો જી, કુછ સમજોજી, બાગોં મેં................  લતા મંગેશકર
૫. આ... યહાં દેખનેવાલા, સુનનેવાલા કોઈ નહિ હૈ................  આશા ભોંસલે
૬. હમ તો તેરે આશિક હૈ, સદીયોં પુરાને, ચાહે તુ માને................  લતા- મુકેશ

નકલ કરવામાં તો આપણા ભાઈઓને કોણ પહોંચી વળે એમ આજે ય છે ? ૧૯૬૨-થી (ડૉ.નો) શરૂ થયેલી જેમ્સ બોન્ડની ઇંગ્લિશ ફિલ્મનો પ્રભાવ દુનિયાની બીજી કોઈ ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રી ઉપર પડયો કે ન પડયો, આપણી મુંબઈ- નગરીની ફિલ્મોવાળા તો ભ'ઇ ન્યાલ થઈ ગયા જેમ્સ બોન્ડ ઉપરથી ચોરી કરીને બનાવેલી ફિલ્મો બનાવીને ! અસલી જેમ્સ બોન્ડનો કોડ નંબર ૦૦૭ હતો, તો આપણા જીતુભ'ઇને ઍજન્ટ ૧૧૬ બનાવી દેવાયા... ને એમાં ય, એનું ફિલ્મમાં નામ, 'ગોપાલકૃષ્ણ પાન્ડે.' ભારતના દર્શકોએ પેટો ભરી ભરીને આ પહેલી જેમ્સ બોન્ડ (!) ફિલમ ભરપેટ માણી અને ઠેર ઠેર રજત કે સુવર્ણ જયંતિઓ થઈ. એ જમાના પૂરતું એમાં કાંઈ ખોટું ય નહોતું. વર્ષોથી લોકો રાજેન્દ્રકુમાર છાપની પેમલા- પેમલીની રોતડી ફિલ્મો જોઈને કંટાળ્યા હતા, તે એટલે સુધી કે નડિયાદનો કોઈ રાજુ સીધેસીધો મહેમદાવાદની મંગળા સાથે પરણી જાય તો કોઈ મજો નહતો આવતો... મા-બાપો તરત હા પાડી દે, વિલન વચમાં પથરાં નાંખે કે સાંજના સમયે હીરોઇન ચોધાર આંસુએ માથે ઓઢીને મંદિરમાં કરુણ ગીત ન ગાય ત્યાં સુધી લગ્ન કરવાનો કોઈ ટેસડો જ ન પડે.

બસ. કંટાળેલા પ્રેક્ષકોને 'ફર્ઝ' ટાઇપની શરૂ થયેલી ફિલ્મોએ તરવરાટમાં લાવી દીધા. અમદાવાદના બહુ ફાલતુ થીયેટર લાઇટ હાઉસ જેવામાં ય ફિલ્મ 'ફર્ઝે' ૫૨ અઠવાડિયા પૂરા કર્યા, એ જ અરસામાં લાઇટ હાઉસથી માંડ અડધા કિ.મી. દૂર રૂપમ ટોકિઝમાં મનોજકુમારની ફિલ્મ 'ઉપકાર' બાવન વિક્સ- પુરા કરવાની તૈયારીમાં હતી. પણ લાઇટ હાઉસની પાછળ અડીને પડેલી પ્રકાશ ટોકિઝમાં આ જ જીતુભ'ઇની ઘણી સારી ફિલ્મ 'ગુન્હાઓં કા દેવતા'માં કાગડા ઊડતા હતા. હજી હમણાં પંદરેક દિવસ પહેલા જીતુએ પોતાને ગમેલી પોતાની સર્વોત્તમ ફિલ્મ 'ફર્ઝ' નહિ, 'ગુન્હાઓ કા દેવતા'ને ગણાવી છે. એ બહુ ચાલી નહિ, એ જુદી વાત છે.

આ ફિલ્મ હિટ જશે, એવી અપેક્ષા અને ઉતારનારા કે જોનારાઓમાંથી કોઈએ ક્યારેય રાખી નહોતી ને છતાં દશે દિશાઓમાં આ ફિલ્મ 'ફર્ઝ'નો જયજયકાર થવા લાગ્યો. એટલે 'લક' લૂંટી લેવાના ધખારામાં એ પછી આવેલી બે ફિલ્મો 'કિંમત' અને 'રક્ષા'માં જાસૂસ હીરોના નામ ગોપાલકૃષ્ણ પાન્ડે રાખવામાં આવ્યું હતું. જે આ નામ 'ફર્ઝ'માં જીતેન્દ્રનું હતું. મૂળ તો આ ફિલ્મના હીરો તરીકે ફિરોઝખાન નક્કી થઈ ગયો હતો, પણ બીજી ફિલ્મોમાં વ્યસ્ત હોવાના કારણે ચાન્સ જીતુભ'ઇને મળી ગયો. જીતુ પહેલેથી જ કરોડપતિ બાપનો દીકરો હતો અને કોઈપણ ભોગે એને હીરો બનવું હતું. વ્હી. શાંતારામે એને 'ગીત ગાયા પથ્થરો ને'માં ગીત જેવો નહિ, પથ્થર જેવો રોલ આપ્યો, પણ સાદી સેન્ડવીચે ય હોટલ તાજમહાલમાંથી આવી રહી હતી, એ ધોરણે એ ફિલ્મ જીતુ માટે લેન્ડમાર્ક બની ગઈ. પણ પેલી આગલી વાત હાથમાંથી છટકી રહી છે, 'ગુન્હાઓ કા દેવતા'વાળી... જીતુને એ ફિલ્મ મળી જાય તો બેડો પાર થઈ જાય. હીરોઇન રાજશ્રી અને સંગીતકારો શંકર- જયકિશન હતા, એટલે હીરો તરીકે ફેઇલ પણ જઉં, તો ય ફિલ્મ તો ચાલવાની.. આપણું નામ થવાનું ! જીતુ ય બિઝનેસમેનનો દીકરો હતો (અસલી નામ 'રવિ કપૂર') કોઈ પણ ભોગે નિર્માતા દેવી શર્માની આ ફિલ્મ હાથમાંથી જવા દેવા માંગતો નહતો. પણ નસીબના હાથમાં ય દસની નોટ પકડાવવી પડે એમ હતું. દેવી શર્માનું બજેટ ખૂટી પડયું. શંકર- જયકિશનની ચારે કોર બોલબાલા હતી ને પોતાનો ચાર્જ એક રૂપિયો ય ઓછો કરવા માંગતા નહોતા. જીતુભ'ઇ તરત પહોંચી ગયા શંકરના કૈલાસધામમાં ! અર્થ એવો નહિ કે, જીતુભ'ઇ 'કૈલાસવાસી' થઈ ગયા, પણ એ બન્ને સંગીતકારોને જીતુએ પોતાને આ ફિલ્મમાં કામ કરવાની પૂરી રકમ હાથમાં પકડાવી દીધી... 'ખૂટે તો બીજા માંગજો' કહીને !

ફિર ક્યા ? બાત બન ગઈ ! ફિલ્મ શરૂ થઈ અને ઠીક ઠીક ચાલી ય ખરી. જીતુને હીરો તરીકે સફળતા ખૂબ સારી મળી. ફિલ્મનું સંગીત તો બહુ ન જામ્યું, ને રાજશ્રી જેવી (એ જમાના પ્રમાણે) સેક્સી ગણાતી હીરોઇન કરતા ય ફિલ્મ લોકોને ગમી, બે જણના કારણે... જીતેન્દ્ર અને મેહમુદ ! આ ફિલ્મની મેહમુદની કૉમેડી હું યાદ કરૂં છું તો અત્યારે ય ખડખડાટ હસવું આવે છે. કમનસીબે, એની સીડી મળતી નથી, એટલે રાહ જોઈને બેઠો છું.

આ ફિલ્મના નિર્માતા દેવી શર્માને તમે વધારે ઓળખો એની ફિલ્મ 'ગંગા કી લહેરેં'થી. 'આન'વાળા મેહબૂબખાન અને 'રામાયણ' ટી.વી. સીરિયલવાળા રામાનંદ સાગરની જેમ એ પણ ડાન્સર- અભિનેત્રી કુમકુમમાં બરોબર ભેરવાયા હતા. એ તો કુમકુમનો વળી ઉદાર સ્વભાવ કે, આંગણે આવેલા કોઈ માંગણને નિરાશ ન કરે.

'જાની' રાજકુમારની નકલમાં અક્કલ નહિ વાપરનારાઓમાં બે હીરલાઓ મુખ્ય હતા, જીતેન્દ્ર અને વિશ્વજીત. બન્ને રાજકુમારની અદાઓથી મોહિત થઈને પોતાની બધી ફિલ્મોમાં સફેદ ચુસ્ત પેન્ટ નીચે સફેદ બુટમોજાં પહેરવા માંડયા, પણ એમાં ય વિશ્વજીતે તો હદ પણ કરી નાંખી... દુનિયાને એમ જણાવીને કે, આવી સ્ટાઇલ શરૂ કરનાર એ હતો... ! તારી ભલી થાય ચમના... રાજકુમાર તો ગળે મફલરે ય વીંટાળતો હતો, એ તારી કમર ઉપર બાંધે તો ય કોઈના ગળે ના ઉતરે... !

હિંદી ફિલ્મોમાં એક માત્ર બબિતા એવી હીરોઇન હતી, જેણે પોતાની હરએક ફિલ્મમાં એક્ટિંગ બતાવવી જ પડી નથી. ફિલ્મે ફિલ્મે બસ, હસે રાખવાનું. આખી કરિયરમાં એની જેટલી કોઈ ફિલ્મો આવી, એમાંથી એની ઉપર ગૌરવ થાય એવી તો એકે ય ફિલ્મ નહિ. એ પાછી, કરિશ્મા અને કરીના કપૂરની બા થાય... બા એટલે મૉમ, યૂ નો ! 'મેરે મહેબુબ'વાળી સાધનાની એ ફર્સ્ટ કઝિન (એટલે સગા કાકાની દિકરી) થાય. એ દેખાવડી ખૂબ હતી, એની ના નહિ... કમ-સે-કમ, કરીના કપૂર મારે જેવાને દીઠ્ઠે ગમતી નથી, એવી સાવ ફાલતુ બબિતા નહિ !

અરૂણા ઇરાની હજી નવી નવી સાઇડ હીરોઇન બની હતી, એટલે જીતુ સાથે ખુલ્લા મેદાનમાં 'મસ્ત બહારો કા મેં આશિક, મૈં જો ચાહે યાર કરૂં...' જેવા આનંદ બખ્શીના વાહિયાત ગીત ઉપર ભાઈ જીતુ સાથે ઉછળકૂદનું ગીત ગાવા સિવાય એને કાંઈ કરવાનું નહોતું, પણ એ પહેલેથી જ સુંદર હતી એટલે એક ગીત તો એક ગીત પૂરતા લોકો એને જોવા ખાસ ફિલ્મ જોવા જતા, એ હજી યાદ છે. આગા તો ઠીક અધરવાઇઝ, હંમેશા ખૂણામાં જ રહેલા મૂળ અમરાવતી- મહારાષ્ટ્રના મોહન ચોટીને સારો રોલ મળ્યો હતો. એ જમાનામાં આપણી ઉંમર પ્રમાણે એને અપાયેલો તકીયા- કલામ 'વન્ડર પે થન્ડર' અમારા જેવા સ્કૂલીયા- ચાહકોમાં બહુ ચાલ્યો હતો. કોમેડી તો મુકરી ય મજાની કરે છે આ ફિલ્મમાં. મજાની એટલે કોઇ ક્લાસિક નહિ, પણ આપણને ફિલ્મ 'શરાબી'ના 'મૂછે હો તો નથ્થુલાલ જૈસી'ની જેમ એ ગમે ખરો ! ફિલ્મ 'મધર ઇન્ડિયા'ના નરગિસના ખભે હળવાળા ખૂબ જાણીતા પોસ્ટરની ય અહીં જીતુભ'ઇ પાસે નકલ કરાવી છે. એક હાથ આસમાનમાં ને બીજો પાછળ.

ફિલ્મના દિગ્દર્શક રવિ નગાઇચ મૂળ તો કેમેરાના જાદુગર હતા. મદ્રાસની ફિલ્મોમાં એમની બોલબાલા હતી. નંદા- રાજેશ ખન્નાવાળી 'ધ ટ્રેન'માં ય કેમેરા એમનો ચાલ્યો હતો. એમનું ફ્રેમિંગ કંઈક નવું હતું. પછી બહુ ચાલ્યા નહિ, એ જુદી વાત છે.

ફિલ્મની વાર્તા કંઇક આવી હતી.

સીક્રેટ ઍજન્ટ ૧૧૬ ગોપાલને એનો બોસ ડૅવિડ કામ સોપે છે, એના જેવા જ બીજા સીક્રેટ એજન્ટ અમરનાથ (પ્રકાશ થાપા)ના માફીયાઓએ કરેલા ખૂનની તપાસ કરવાનું. હવે, દુનિયાભરના બોન્ડોની કુંડળીમાં શુક્ર કંઈક વધારે પડતો પાવરફૂલ હોવાથી આપણો દેસી બોન્ડ પણ સબ્જી લેવા મોકલ્યો હોય તો સબ્જીવાળી સાથે ય પ્રેમમાં પડતો આવે. પેલી 'તપાસ'વાળું કામ વચમાં સમય મળે તો કરતો રહે. અહીં એને એવો સમય મળે છે. સીક્રેટ સર્વિસના હત્યા થયેલા પ્રકાશ થાપાની બહેન (કંચના- જેને તમે 'તીન બહુરાનીયાં'ની એક બહુરાની તરીકે જોઈ છે.)ને ફિલ્મનો વિલન અને માફિયા દામોદર (સજ્જન), જે પાછો હીરોઇન બબિતાનો બાપ બને છે..! પછી તો આવો જ ઘાણ ઉતરે ને?) ઉશ્કેરતો આવે છે કે, તારી પાછળ ગુંડાઓ પડી ગયા છે. એ જ લોકોએ તારા ભાઈનું ખૂન કર્યું છે. જીતેન્દ્ર બિચારો પોતાની ફરજના ભાગરૂપે આ કમલા (કંચન)ને મળવા જાય છે, ને કંચુની સ્કૂલમાં એવું ભણાવ્યું હોય છે કે, કોઈની પાસે કામ કઢાવવું હોય તો એને ઘેર બોલાવીને ખૂબ સેક્સી ડાન્સ કરવો ને ટાઇમ બચતો હોય તો એક ગીત પણ ગાવું એટલે જીતુને લલચાવવા 'આ યહાં દેખનેવાલા, સુનનેવાલા કોઈ નહિ હૈ.' ગીત ગાય છે. ગીતના શબ્દો ઉપરથી આપણા ઉપર એવી છાપ પડે છે કે, આ બહેન બહેરા- મૂંગાની શાળાના સંચાલિકા હશે. પણ ગીત પૂરું થયા પછી માસુમ જીતેન્દ્ર પેલીને સમજાવે છે કે, હું તો સારો માણસ છું ને તારા ભાઈના કાતિલને શોધવામાં મદદ કરવા આવ્યો છું, પણ એમ કાંઈ પેલી માને ? નથી માનતી એટલે મૂડમાં આવવા જીતુ બબિતાને બાગમાં લઈ જઈને એક ગીત ગાય છે, 'હમ તો તેરે આશિક હૈ, સદીયોં પુરાને, ચાહે તુ માને, ચાહે ન માને...' આપણી બબુ વળી ભોળી એટલે તરત માની જાય છે કે, સો- બસ્સો વર્ષ પહેલાનો મારો આશિક આ જ હશે, પણ આટલા ઘરડા આશિકની એક વાત બબલી નથી માનતી કે, 'તારા ફાધર જ માફિયા ડોન છે.' બન્ને વચ્ચે લોચા પડે છે.

દરમ્યાનમાં આપણને એ ખબર પડે છે કે, સજ્જન નામ ધરાવવા છતાં કાળા કામો કરતો આ સજ્જન પણ કોઈ મોટા ડોનના હાથનું રમકડું છે. પણ એમ કાંઈ જીતુ કોઈને છોડે ? ત્રણ કલાકમાં તો ફિલ્મ પૂરી કરવાની હોય, એટલે ટાઇમનો પાક્કો જીતુ ત્રીજો કલાક પૂરો થાય એ પહેલાં વિલનોને પૂરા કરી નાખે છે, જેની સજારૂપે બબિતાને પરણવું પડે છે.

જીતેન્દ્રના પિતા અમરનાથ કપૂરને અમૃતસરમાં જ્વેલરીનો બિઝનેસ હતો, એમાં એક દિવસ વ્હી. શાંતારામ પાસે એ જ્વેલરી બતાવવા ગયો, એમાં ફિલ્મ 'નવરંગ'માં એને એક દરબારીનો રોલ મળી ગયો. બીજી ફિલ્મ 'સેહરા'માં જીતુને પ્રમોશન મળ્યું અને હીરોઇન સંધ્યાના ડુપ્લિકેટ તરીકે સ્ત્રીના કપડા પહેરીને ઊંટ પર બેસીને ભાગવાનું હતું. વ્હી શાંતારામમાં બિઝનૅસની આવડત ખરી, એટલે એમણે એમની નવી ફિલ્મ 'ગીત ગાયા પથ્થરો'ને માં પેલા ઊંટને બદલે જીતેન્દ્રને હીરો બનાવ્યો ને તો ય ફિલ્મ ખૂબ સફળ થઈ. બહેન હેમા માલિનીએ એની અધિકૃત બાયોગ્રાફીમાં સ્પષ્ટ કબૂલ કર્યું છે કે, એ અને જીતુ સહેજમાં પરણતા પરણતા રહી ગયા હતા. આમાં કોણ બચી ગયું, એ એણે લખ્યું નથી.

'તુમ સે ઓ હસિના મુહબ્બત ન મૈને કરની થી..'ગીતમાં રફીની સાથે સુમન છે. લક્ષ્મીકાંત- પ્યારેલાલ અને મુહમ્મદ રફી તો સગા ભાઈઓ સમાન હતા. પણ લક્ષ્મી- પ્યારેએ સુમન કલ્યાણપુરને લીધી હોય, એ ઘટના મોટી નહિ, ઘણી મોટી કહેવાય. બન્ને સંગીતકારો પૂર્ણપણે લતા મંગેશકરના વફાદાર હતા. આનંદ બક્ષીએ રાબેતા મુજબ આ ફિલ્મના તમામ ગીતો લખવામાં પોતાના બાલમંદિરના ધો.-૪ને યાદ કર્યું હશે કારણ કે એ સ્ટાન્ડર્ડથી તો આગળ જઈ શક્યા નહિ. જીતેન્દ્રએ આ નૃત્યગીતમાં વિશ્વના મહાન જાદુગર શ્રી કે. લાલ (જુનિયર) જાદુગરની મદદ લીધી હોવી જોઈએ કારણ કે, ચાલુ ગીતે એનો આખો શૂટ અને શૂઝ બન્ને પલભરમાં બદલાઈ જાય છે. આવી કલા તો હસુભાઈ જ કરી શકે. આ ગીત પછીના એક દ્રષ્યમાં સુંદર મજાની કોમેડી જોવા મળી. હોટેલમાં જીતેન્દ્રને મારવા આવેલા ગુંડાઓની ધોલાઈ ત્યાંના ગ્રાહકો કરે છે, એમાં ફ્રીજના આકારની એક મહિલા ગુંડાને મારતા મારતા થાકી ન જાય, એ માટે એનો ગોરધન હાથમાં પંખો લઈને પેલીને પવન નાંખે રાખે છે...! લોરેલ- હાર્ડીથી શરૂ થયેલી અને ટોની કર્ટિસ- જેક લૅમનની ફિલ્મ 'ધ ગ્રેટ રેસ'થી મશહૂર થયેલી કૅક અને ક્રીમની ફેંકાફેંકી પછી તો લગભગ બધી હિંદી ફિલ્મોમાં રીપિટ થવા માંડી હતી.

આ ફિલ્મની દોમદોમ સફળતામાં મેજર શૅર લક્ષ્મી- પ્યારેના બેનમૂન સંગીતનો પણ છે. એક એક ગીત વાંચી જુઓ... જમાવટ કરી દીધી હતી એ વર્ષોમા ! શમ્મી કપૂરને કારણે પોતાની ગાયકીમાં 'તોફાન' પણ ઉમેરનાર મુહમ્મદ રફી જીતેન્દ્રને પરફેક્ટ માફક આવી ગયા હતા ને 'મસ્ત બહારો કા મૈ આશિક...' બ્રાન્ડના ગીતો પછી તો જીતુની આવનારી લગભગ બધી ફિલ્મોમાં લેવાયા. બર્મન દાદાની જેમ લક્ષ્મી-પ્યારે પણ દરેક અંતરા પછી અલગ ધૂન આપતા હતા. આ ફિલ્મનું બર્થ-ડે સોંગ, 'બારબાર દિન યે આયે...' આજની કોઈ પણ બર્થ-ડે પાર્ટીમાં અચૂક ગવાય છે. આ ફિલ્મમાં ૧૦૦૦-થી વધુ તમિલ ફિલ્મોમાં કામ કોમેડિયન તરીકે કામ કરી ચૂકેલા નાગેશ (આખું નામ, 'નાગેશ્વરન સેઇયૂર ક્રુષ્ણા ગુન્ડુરાવ')ની ''મેરા કમરા કિધર હૈ ?'' એ શરાબીની સિચ્યુએશન ખૂબ હસાવનારી છે. નાગેશે કબૂલ કર્યું હતું કે, એ હોલીવુડના હીરો- કોમેડિયન જેરી લૂઈસના પડછાયામાં જ કૉમેડી કરે છે. ફિલ્મ 'ગોલ્ડ ફિંગર'માં પોલાદની કેપ ઉપર બોન્ડ ઉપર ફેંકતા ઑડજોબનું દ્રષ્ય અહીં બેઠું લેવાયું છે. ખૂબ શક્તિશાળી ગુંડાને જીતેન્દ્ર હાથોથી મારી શકે એમ નથી, તેથી વીજળીના સ્વિચ-બોર્ડ પાસે લઈ જઈને ગુંડા પાસે એની ઉપર પ્રહાર કરાવે છે, ને પેલો પતી જાય છે. ફિલ્મનો અસલી 'બોસ' સાઉથનો રાજનાલા કાલેશ્વર રાવ 'સુપ્રિમો'ના રોલમાં છે, જ્યારે મશહુર ડાન્સર મધુમતિનો પતિ મનોહર દીપક મૂળ તો 'ડાન્સ માસ્ટર'છે, પણ અહીં સુપ્રિમોના ગુંડા તરીકે છે.

'ફર્ઝ'ને એક લેન્ડમાર્ક ફિલ્મ તરીકે જરૂર લેવાય. એના પછી જ દેશમાં બોન્ડ છાપ ફિલ્મોનો યુગ શરૂ થયો... ને આજ સુધી ચાલુ છે.

03/12/2014

અન્યનું તો એક વાંકુ....

ઊંટ મારૂં ફેવરિટ પ્રાણી છે. કોઈ એના વિશે ઘસાતું બોલે, તે મારાથી સહન નહિ થાય. ઊંટોના વખાણ થતા હોય તો કોઈ મારા વખાણ કરતું હોય, એવો રાજી થઉં છું. ઊંટોથી પ્રભાવિત થવાનું કારણ એ લોકોના હાઈટ-બોડી. જીરાફો એમના કરતા ય વધુ લાંબા હોય છે, પણ ઊંચા નથી હોતા. વ્યક્તિગત ધોરણે, હું ઊંચાઈનો માણસ છું... લંબાઈનો નહિ ! ઊંટલોકો શાંત પ્રાણી હોવાને કારણે પણ મને મારા દર્શન ઊંટમાં થાય છે. આજ સુધી કોઈ ઊંટે કોઈને બચકું ભર્યું હોય એવું સાંભળ્યું ? ગુસ્સે થઉં, તો ગાળો બહુ બોલું, પણ બચકું ન ભરૂં. આ ઊંચા માણસનું લક્ષણ છે. આપણો એ સ્વભાવ જ નહિ (... ગાળો બોલતા બોલતા બચકું ભરવાનો !)

રવિવારની મારી કોલમ 'એન્કાઉન્ટર'માં કોકે મારા જીવનની આખરી અભિલાષા વિશે પૂછ્યું હતું, તો મેં પ્રસન્ન મોંઢે જવાબ આપ્યો હતો, 'બસ... મરતા પહેલા એક વખત ઊંટ ઉપર બેસવાની ઇચ્છા છે.' છેલ્લા ૧૧-૧૧ વર્ષોથી આ સપનું પાળી રહ્યો છું. જવાબમાં કેટલાક વાચકોએ તાબડતોબ-કાલે ને કાલે ઊંટની વ્યવસ્થા કરી આપવાની ઓફરો કરી હતી, તો કેટલાકે ગુસ્સે થઇને મારા ઉપર ફિટકાર વરસાવ્યો હતો કે, 'છોડી દો... છોડી દો, પ્રાણીઓ ઉપર અત્યાચાર છોડી દો... !' (ખરેખર તો, મારા બેઠા પછી લોકોએ આ સલાહ સંબંધકર્તા ઊંટને આપવી જોઇએ... સુઉં કિયો છો ?)

અનેક રાતો મેં દિવાસ્વપ્નોમાં મારી કાયાને ઊંટ ઉપર બેઠેલી નિહાળી છે. કેમ જાણે બેઠા પછી હું ઊંટની પીઠ થપથપાવતો ન હોઉં ? છતાં કેટલાક લોકો એવું માને છે કે, શહેનશાહી તો ઘોડા ઉપર બેસવામાં હોય, ઊંટ-ગધેડા ઉપર નહિ ! પણ મારા વિચારો સામાન્ય પ્રવાહોથી અલગ છે. બેસવા માટેના ભાડુતી ઘોડા તો માઉન્ટ આબુમાં જોઇએ એટલા મળે છે, પણ ઊંટ પર બેસવા માટે કચ્છ-ફચ્છ જવું પડે. અમદાવાદમાં રીક્ષાની માફક ઊંટ કરી લેવાતું નથી. અને ઘોડા ઉપર બેઠા પછી જીવનમાં સાબિત શું કરવાનું ? જે કોઈ ફોટા પડાવીએ, એ તો ઘોડાના સારા આવવાના છે, જ્યારે કમ-સે-કમ ઊંટો કરતા તો આપણે વધારે હેન્ડસમ લાગીએ ? ઊંટો અને મારી ચામડીનો કલર એક જ છે. મારા હોઠ ઊંટ જેવા લબડતા નથી. મારા બરડામાંથી ઢેકો નીકળતો નથી. આપણી ડોક લાંબી ખરી, પણ એટલો સંતોષ કે દાઢી કરતી વખતે ગળા ઉપર નીચે સુધી રેઝર ફેરવવું પડે છે, એમાં ઊંટની સરખાણીમાં આપણે બહુ લાંબુ ખેંચવું પડતું નથી. વળી ચાલતી વખતે મારા પગ રાંટા પડતા નથી. મતલબ, ન્યાયિક સરખામણી કરવા જાઓ તો એક એક અંગમાં મેદાન હું મારી જવાનો. કમ-સે-કમ, આપણે એની ઉપર બેઠા હોઈએ, તો ફોટા જોનારને એ પૂછવું ન પડે કે, 'આ બન્નેમાંથી ઊંટ કયું ?' આ તો એક વાત થાય છે.

શોખિનો ઘરમાં કૂતરાં પાળે છે, પણ ઊંટો કોઈ નથી પાળતું, એનો મને ખેદ છે. જો કે, ભારતભરના મકાનોની છત દસ-દસ ફૂટની માંડ હોવાથી, ધારો તો ય ઘરમાં ઊંટ પાળી શકાતું નથી. ગળામાં બૅલ્ટ ભરાવી (ઊંટના ગળામાં) એને મોર્નિંગ-વોકમાં લઇ ન જવાય. લાડમાં એને બિસ્કીટ ખવડાવવું હોય તો ય પહોંચી ન શકો. પાળેલા ડોગીને રોજ સવારે નવડાવવું પડે, એમ ઊંટને ચોળી ચોળીને એક વાર નવડાવવાનો વિચાર તો કરી જુઓ. એને પી-પી કરાવવા કે બીજી કોઈ સારા ઘરની ઊંટડી સાથે 'મેટિંગ' કરાવવા બહાર લઇ જવું પડે, એમાં તો 'જીસકી ન જાત કા પતા હૈ, ન પાત કા...' એવી કોઈ ઊંટડી ભટકાઈ ગઇ તો ઊંટ તો પછી, પહેલા આપણા ઉપર કેવા સંસ્કાર પડે ? 'મેટિંગ'નો મતલબ તમે જાણતા હો, તો ખબર હશે કે, બહાર નીકળ્યા પછી (જેમ પાળેલા કૂતરાને લઇ જ જવા પડે છે એમ) આપણા ઊંટ સાથે પ્રેમ-સંબંધ બંધાવવા ઊંટડી ગોતવા ક્યાં ક્યાં ભટકવું પડે ? ને એમાં, કંઇક જુદું સમજીને ઊંટડી 'આપણી પાછળ'દોડી, તો હું નથી માનતો, આપણે એનાથી વધુ ફાસ્ટ દોડી શકીએ !

પણ જીવનમાં મારે એક વખત તો ઊંટ પર બેસવું જ હતું. માંડવી-કચ્છના દરીયા કિનારે આવા ભાડુતી ઊંટવાળા બેસે છે. યોગ્ય ચાર્જ લઇને આપણને બેસવા દે છે. કહે છે કે, ઉપર બેઠા પછી આપણે ઊંટને કોઈ અડપલું નહિ કરવાનું... હખણા રહેવાનું ! આપણે એનાથી બીવાનું... એ આપણાથી બીએ, એ ન ચાલે. હું છેલ્લા ૧૧ વર્ષથી ખાસ ઊંટ પર બેસવા માંડવી જઉં છું, પણ હજી સુધી હિમ્મત નથી ચાલી. આપણા જેવા ભોળા માણસો બહુ બહુ તો ટ્રાય મારી જોઇએ... પેલું બેસવા દે તો ઠીક છે, નહિ તો આટલા ક્ષુલ્લક કારણોસર કોઇની સાથે કાંઈ સંબંધો બગાડાય છે ?

અમે હોઈશું કોઈ ૮-૧૦ પરિવારો. મારા સિવાય કોઇને ઊંટોમાં રસ નહિ. બધાને દરિયો વહાલો હતો. અલ્યા, દરિયે તો આજે નહિ તો કાલે પડવાનું જ છે... મગર ઐસે ઊંટ બારબાર નહિ મિલતે ! લેકીન મૈં ભી આખિર એક ઇન્સાન હું... ડર તો લાગે ને ? ઊંટવાળા ભાઈ સાથે ભાવ-બાવ ઠરાવી લીધો... (એની ઉપર બેસવાનો નહિ... ઊંટ પર બેસવાનો ! સ્પષ્ટતા પૂરી)

પણ દરીયાની રેતી પર બેઠેલા ઊંટને જોઇને થોડી બીક તો લાગી. 'આની ઉપર ના બેસાય... એ તો ઊંટીયું છે... ગબડાવી દે તો એટલી હાઈટથી નીચે પડવાનો મને અનુભવ જ નથી.' મેં સાઈડમાંથી જોઈ લીધું કે, ઊંટ મારાથી સહેજ પણ ગભરાતું નહોતું. એમ રાજી ય નહોતું થતું. હકીકતમાં એણે મારા આવવાની નોંધ તક લીધી નહોતી. હું ભાષણો કરવા જઉં છું ત્યાં મને જોઇને લોકો કેવા માનપાન આપે છે, જ્યારે આ જનાવર ૧૨૦નો મસાલો ચાવતું હોય, એમ ચાવે જતું હતું. મારી ઉપસ્થિતિની કોઈ કિંમત નહિ. ઊંટ લોકોની બાઓએ સારા સંસ્કાર ન આપ્યા હોય.

'શાયેબ...તમે તારે બેસી જાઓ... ઊંટ કાંઈ નંઇ કરે. બીતા નહિ.. !' પેલાએ મને ધીરજ આપી.

'બીતા નહિ... ?' તારી ભલી થાય, ચમના. આ સલાહ તારે ઊંટને આપવાની હોય, મને નહિ. હજી એ મને ઓળખતું નથી કે હું કોણ છું ?... હું એનાથી બીવું... ? અરે, મારાથી ચાર-પાંચ ફૂટ જ સામે વાઘ-સિંહને બેઠેલા જોયા છે, પણ ઊંટ અને મારી વચ્ચે તો લોખંડની જાળી પણ નથી, તો હું ડરીશ ?

જો કે, બીક તો લાગતી હતી. આમાં શું હોય છે કે, જાનવરો ઉપર કદી ભરોસો ન કરાય. એમનું ક્યારે છટકે, એની ખબર ન પડે. મને બાંવડેથી પકડીને ઊંટવાળા મગનજીએ મને ઉપર બેસાડયો. ઊંટે પેટમાં કોઈ ઘચરકો ખાધો હશે, એની અસર સીધી મને એની પીઠ પર દેખાઈ... આઈ મીન, અનુભવાઈ. ડરનો આ પ્રથમ તબક્કો હતો ને હું જાણતો હતો કે આવા તો અનેક તબક્કાઓ આવશે. રણે ચઢેલો રાજપૂત અને ઊંટે ચઢેલો બ્રાહ્મણ કદી દુશ્મનોના ઘચરકાઓથીગભરાતો નથી. મગનજીએ 'હિડ...' કીધું, એમાં તો ગૅસ ઉપર શેકવા મૂકેલો પાપડ વાંકોચૂકો વળીને ટટ્ટાર થાય એમ બેઠેલું ઊંટ ઊભું થતાં હું આગળ-પાછળ-ઊંચે-નીચે વાંકો વળીને ધક્કા સાથે ટકી ગયો. ઊંટો ડ્રાઈવ કરવામાં આર.ટી.ઓ.વાળા લાયસન્સ માંગતા નથી એટલે પાસ થવા માટે ઊંટે નહિ પણ આપણે શું કરવાનું હોય છે, તેની ખબર નહિ એમાં, મારાથી પગની એડી વડે ઊંટના પેટ ઉપર એક લાત મરાઈ ગઈ... !

બસ... પછીની કથા હૃદયદ્રાવક જ નહિ, ખભાદ્રાવક કે છાતીદ્રાવક પણ છે. ઊંટ કંઇક જૂદું સમજ્યું હશે ને એને એના મનનો માણીગર મળી ગયો સમજીને પૂરજોશમાં ભાગ્યું. કહે છે કે ઊંટ પર હસ્તમેળાપ કરવા બેઠા હો, એમ ટટ્ટાર બેસવાનું હોતું નથી. એ ચાલે એમ આપણે ય કમર અને કૂલાં આગળ-પાછળ હલાવતા રહેવું પડે, જેથી બેલેન્સ જળવાય. પણ મેં કેમ જાણે એને કોઈ નોન-વેજ જોક ન કીધો હોય, એમ છંછેડાઈને એ ઉછળતું-ઉછળતું ભાગ્યું... અહીં મારો જીવ જતો હતો ને ગભરામણ છૂટતી હતી... સમજો ને, મારો આખરી વક્ત આવી ગયો હતો, છતાં આ દ્રશ્ય જોઇને મારી વાઈફે અમારા ગુ્રપવાળાઓને કહી દીધું, 'જોવો ને, ભા'આ...ય! અસોક ઊંટ ઉપરે ય હખણા રિયે છે... ? નક્કી કાંઈ અડપલું કયરૂં હસે... !'
હાથ ઉપર છ ટાંકા, પગે ફેકચર, એક તૂટેલો દાંત, ગરદન બન્ને ખભા વચ્ચે વધારે ઊંડી ઉતરી ગઇ અને ડોક્ટરનું ટોટલ બિલ રૂ. ૬૨,૦૦૦/- સાલું જે ખબર કાઢવા આવે, એ સહાનુભૂતિને બદલે ઠપકા આપે, 'તે ઊંટ સાથે શું કરવા ગયા'તા...? જરા વિચાર તો કરીએ કે હું આ શું કરી રહ્યો છું ?' હોસ્પિટલમાં જે મળવા આવે, એ પહેલા ખંધુ હસે ને પછી ડા'યા થાય, 'જરી તો વિચાર કરવો'તો...!'

બાપા...૧૧-૧૧ વર્ષ વિચાર કરે રાખ્યો હતો... એમને એમ ઝંપલાવ્યું નહોતું !

આપણા સોનિયાજી ને રાહુલજીએ પણ ૧૧-૧૧ વર્ષ વિચાર કરે રાખ્યો હતો... ને છતાં ઊંટ પર ચઢવા ગયા...!

હરદ્વાર ગોસ્વામીનો શે'ર કોઈ કામમાં આવે તોઃ
'એક જ ઘા ને કટકા ત્રણ, સમજણ માટે ગુજરાતી ભણ,
એરણ તો અકબંધ જ રહેશે, તૂટી જાશે એક દિવસ ઘણ.'

સિક્સર
જલ્દી ન સમજાય એવી એક સૂક્ષ્મ વન-લાઈનર :
'કહે છે કે, મોબાઈલ અને કમ્પ્યૂટર્સની શોધ સમય બચાવવા થઇ'તી.'