23/04/2014

એર હોસ્ટેસ બહેન જેવી ન લાગવી જોઇએ..

અમેરિકા રીક્ષા કરીને નથી જવાતું, પ્લેનમાં જવું પડે છે ને પ્લેનોમાં યૂ નો... સાલા કાગળવાળા ટોઇલેટો હોય છે, જે આપણને ના ફાવે. ભલે, અમદાવાદની રીક્ષાઓમાં હજી સુધી ટોઇલેટની વ્યવસ્થા નથી થઇ શકી... પણ 'વિકાસ' શરૂ જ થયો છે, તો મોડી વહેલી એ ય થઇ જશે. પણ ફ્લાઈટોના એટલા સાંકડા ટોઇલેટમાં આપણા જેવાને તો 'યોગ' કે ઇવન મારામારી કરતા ય ન ફાવે, ત્યાં ૨૦-૨૨ કલાકની મુસાફરીમાં મિનિમમ ૩- ૪- વાર તો જવું પડે ? જગત જાણે છે કે, આ એક એવી મંઝિલ છે, જ્યાં ગયા પછી જ પૂર્ણ શાંતિ અને ચેહરા ઉપર પ્રસન્નતા મળે છે.

અલબત્ત, આ પ્રસન્નતા બહાર નીકળ્યા પછી મળે છે... બહાર ઊભા ઊભા નહિ. ધોળીયાઓ આમાં ય વહેલી સવારે લાઈનમાં ઊભા હોય ને ભા'ય... ભા'ય, એમના ચેહરાઓ ઉપરની તંગદિલી જોઇને દયા આવી જાય કે, એને બદલે એક આંટો આપણે ફરીથી મારી આવીએ, પણ આને જામીન પર છોડાવીએ.

૯/૧૧ ના આતંકવાદી હૂમલા પછી અમેરિકનો તો ઠીક, આપણા દેસીઓ ય ફ્લાઇટમાં આપણી સાથે વાત ન કરે. કેમ જાણે એ બન્ને બિલ્ડિંગો ઉપર વિમાન અથડાવનાર પાઈલોટ હું હોઈશ, એવી નજરથી મારી બાજુમાં બેઠેલો ધોળીયો મને જોતો હતો. મારા નારણપુરામાં કોકના ઘેર ગેસનો બાટલો ફાટયો, ત્યારે મને એવો ડાઉટ નહતો પડયો કે, આની પાછળ અમેરિકાનો જ હાથ કે પગ હશે. ભ'ઇ, માણસે-માણસે સંસ્કારનો ફરક તો પડે ને ?... સુઉં કિયો છો ? ડાયરેકટ અમદાવાદ-રાજકોટની વૉલ્વો બસમાં જતા હોઈએ, તો બાજુવાળાને પૂછીએ પણ ખરા કે, 'આપ રાજકોટ જાઓ છો ?' એટલે એની બાને બદલે પેલો ખીજાઈને કહે, 'ના... આ બસમાં હું શાંગહાઈ જઉં છું.' મને આવા અડપલાં કરવાની હોબી ખરી, એટલે બાજુમાં બેઠેલા ધોળીયાને મેં સ્માઇલ સાથે પૂછ્યું, 'તમે એકલા જ છો ?' ('ભાભી-બાભી નથી આયા... ?' એ મૂળ ઉદ્દેશ તો શું કે, આપણો ટાઈમ જાય ને એની વાઈફને સારી કંપની મળે. આ લલવામાં તો શું કમાવાનું હતું !)

મારો સવાલ સાંભળીને, મેં તો કેમ જાણે એની વાઈફના જન્માક્ષર માગ્યા હોય, એવો અકળાઈને બોલ્યો, 'નો... મારી સાથે આ વિમાનના પાયલોટ્સ છે...'

તારી ભલી થાય ચમના... અમારા જેવા નવલોહીયા યુવાનોને એરહોસ્ટેસોમાં રસ પડે... ને આ ધોળીયો પાયલોટમાં ભરાયો હતો. હું લજ્જાથી લાલલાલ થઇને, એટલી સાંકડી સીટમાં ય એનાથી આઘો ખસી ગયો. ભૂલમાં ય ઢીંચણ ન અડે, એના ધ્યાનો રાખ્યા. નક્કી કર્યું કે, ન્યુયોર્ક આવે ત્યાં સુધી હું જ એને નહિ બોલાવું. આપણને શું કે, કોઈની પર્સનલ વાતોમાં માથું મારવાની ટેવ નહિ.

એક તરફ ઇન્ડિયાની કોઈ પણ ફ્લાઇટની એર-હોસ્ટેસ જુઓ... સાલી, નવરાત્રીમાં આપણા ફ્લેટોમાં ગરબે ઘુમવા આવી હોય તો સામું ય ન જોઇએ. એટલી બટકી કે, એની સામે સીટમાં બેઠા બેઠા જોઇએ, તો અગાસીની પાળ ઉપરથી નીચે કમ્પાઉન્ડમાં જોતા હોઇએ, એવું લાગે. ગોળ ગડી વાળીને પાઉચમાં મૂકી દઇએ, એટલી પતલી... ને રામ જાણે મેક-અપ વગર એના કરતા તો એની બા સારી લાગતી હશે, દયા આવે.

જ્યારે અમારી 'ઍમીરેટ્સ'ની ફ્લાઇટની ઍર-હોસ્ટેસો જુઓ જરા... (સૉરી, આખું વાક્ય ઊડાડી મારો. તમારે કોઈએ જોવાની જરૂર નથી... મેં ધરાઈ ધરાઈને જોઈ લીધી છે.) હાઈટ-બોડી, ભૂરી આંખો. 'કોક'ની બોટલ જેવું ફિગર, આપણને જોઇને ચેહરા ઉપર આવી જતું સ્માઇલ....) ઓહ, કોઈ મને ખભેથી પકડી રાખો. મેં નશે મેં હૂં ! આપણા પુરાણ અને મહાન ઋષિમુનિઓએ કીધું છે કે, આવી બબાલોમાં વાઇફોને સાથે લઇ ન જવાય.

આવા જ કારણોસર મને ગુરૂદેવ રવીન્દ્રનાથ ટાગોરનું કાવ્ય ગમે છે, 'તારી જો હાક સુણી કોઈ ના આવે તો એકલો જાને રે... એકલો જાને રે... હોઓઓઓ !' માટે હું વાઇફને લીધા વગર એકલો અમેરિકા ઉપડયો હતો.

ભોળા માણસોનું આ જગતમાં કોઈ નથી. અમદાવાદમાં મારા તમામ સગા-સંબંધીઓ જેલસ છે. હું આત્માની શાંતિ માટે હિમાલય સાધુ બનવા જતો હતો... જરાક અમથો રસ્તો ફંટાઈ ગયો ને અમેરિકા આવી ગયો. અહીં મને શુધ્ધ જ્ઞાન પ્રાપ્ત થયું, કે આપણે કાંઈ સાધુ-ફાધુ બનવું નથી. ને તો ય, એ બધા ઘેર આઈ આઈને પેલીના દેખતા પૂછે રાખે, 'કેમ એકલા એકલા ?' ભાભીને સાથે કેમ લઇ જતા નથી ?

તારી બીજી વાર ભલી થાય, ચમના... સાલા, એમ કેમ પૂછતો નથી કે, 'કેમ એકલા ? 'તમારી' ભાભીને ય સાથે લઇ જાઓ ને ?' પણ હવે પહેલા જેવા દોસ્તો ને પહેલા જેવી ભાભીઓ ય ક્યાં થાય છે ? એ બધું તો ગયું... !

વચમાં દુબાઈ આવ્યું. અઢી કલાક રોકાવાનું હતું. આપણને એમ કે, આરબોની મેહમાનગતી અદ્ભુત હશે ને મને હારતોરા કરવા એ લોકો ધક્કામુક્કી કરશે. આપણા દેશમાં તો મેહમાન જાન સે પ્યારા હોતા હૈ, ના ? અહીં એવું કશું નહીં. ઉપરથી આપણે તો કોઇનું પાકિટ મારીને પ્લેનમાંથી ઉતર્યા હોઈએ, એમ ફરીથી મારા ખિસ્સા તપાસ્યા. ખિસ્સા સુધી વાંધો નહિ. બ્રાહ્મણના ખિસ્સા તપાસો તો ઉપરથી મહીં કંઇ મૂકવાનું મન થાય. આ લોકોએ તો આખું બોડી તપાસ્યું. મને કોઈ અડે એ ન ગમે (ભાઈઓની વાત થાય છે... !) ગલીપચી થાય. હસવે ચઢી જઉં હું તો ! ધોળીયા સીક્યોરિટીવાળાએ મને પૂછ્યું, 'વૉટ મેઇક્સ યૂ લાફ ?' (તમને હસવું કેમ આવે છે ?) મેં કીધું, 'ખાસ કાંઈ નહિ... આ તો ઇતિહાસનું પુનરાવર્તન છે. ઘેર આવું ત્યારે રોજ વાઈફ આમ તપાસી લે છે.'

બીજા ૧૪-૧૫ કલાકની મુસાફરી પછી ન્યૂયોર્ક આવ્યું. આપણે ઇન્ડિયાની ડોમેસ્ટિક ફ્લાઈટના મુસાફરોની મશ્કરી કરીએ છીએ કે, પ્લેન ઊભું રહે, એમાં આ લોકો ય ઊભા થઇ જાય ને મિનિમમ ૨૦ મિનિટ ખભે થેલા લટકાવીને દરવાજા પાસે ઊભા રહે છે, પણ ધોળીયાઓ ય ઓછા નથી. એ લોકો ય બેસી નહિ રહે. 'વહેલો તે પહેલો' આમાં ન હોય, મારા વીરા... !

ન્યુયોર્ક એરપોર્ટ પર ૬૦ બારીઓ ઇમિગ્રેશનની છે. લાઈન તો લાગે. ખાડીયાવાળી ઘુસવાની ટેવ અહીં બહુ કામ આવી. નજર સામે આપણે ઘુસ મારતા હોઈએ, તો ય એકે ધોળિયો વિરોધ ન કરે મને એમની આ ટેવ ગમી. આનું નામ સંસ્કાર. પણ અઢાર પુરૂષો ભાંગીને એક બનાવેલી એક કાઇળી (બ્લેક) મારી સામે ભડકી. શું બોલતી હતી, એ તો એની માં જાણે, પણ સારૂં નહોતી બોલતી, એવું એના વિકરાળ મોંઢા સામે જોઇને લાગ્યું. એનો એકલો નીચેનો હોઠ કાપીને રોડ ઉપર મૂકો, તો રોડ પર નવો ડામર લગાડયો હોય, એવું લાગે. લગભગ બધી કાઇળીઓ માથે વિગ પહેરે છે. વિગ વગર પણ એની હેર-સ્ટાઇલ જુઓ તો પહેલો સવાલ એ થાય કે, આ લોકો નહાતી કેટલા વર્ષે હશે ? આને એકલીને નવડાવવા માટે છવ્વીસ-માણસોનો સ્ટાફ ઓછો પડે. દરીયા કિનારે કોઈ કાળમીંઢ ભીના ખડકમાંથી કોતરીને બનાવ્યું હોય એવું એ કાઇળીનું શરીર સૌષ્ઠવ જોયા પછી, મનમાં હું ય બગડયો, 'એક વાર અમદાવાદ આય... તને ને તારી બાને... બે ય ને બતાવી દઉં... અહીં એકલો પુરૂષ ભાળીને બીવડાવે છે ? એ બૂમો પાડતી રહી, પણ સ્વામી વિવેકાનંદે કહ્યું છે, 'ધ્યેયપ્રાપ્તિ પહેલા યુધ્ધભૂમિ ન છોડવી.' મેં ન છોડી ને પહેલે નંબરે ફૂલ્લી પાસ થઇ ગયો.'

સિક્સર

રોજ પ્રગટ થતી 'નેટવર્ક' કોલમમાં આંકડા લખવાની એમની અલગ સ્ટાઇલ છે. કોઈ કૌભાંડ હજાર-બજાર અબજો રૂપિયાનું હોય તો એના શીર્ષકમાં આંકડો આવી રીતે લખાશે, 'કોલસા કૌભાંડમાં ચવાઈ ગયેલા રૂ. ૩૪૯૨૩૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦... કોના બાપની દિવાળી ?'

દર વખતે પાનાં ઉપર આટલી જગ્યા ન હોવાથી શક્ય છે, હવે પછી આમ લખાશે, રૂ. ૩૪૯૨૩૦૦૦૦૦૦૦૦૦... વધુ મીંડા આવતા અંકે...'

20/04/2014

ઍનકાઉન્ટર : 20-04-2014


*   શું વાત છે? બ્રાહ્મણો ય કરોડપતિ તરીકે ઓળખાય છે?
–   યુ સેઇડ ઇટ... જ્ઞાન અને સંસ્કારમાં તો પહેલેથી હતા... હવે લક્ષ્મીજી પણ આ સાઇડમાં આવવા માંડ્યા છે, અર્થાત્, હવે લક્ષ્મીજીએ પણ માતા સરસ્વતીને આવકાર દીધો છે.
(છાયા મહેતા, મુંબઈ)

*   પોસ્ટકાર્ડને પડતા મૂકીને ઈ–મેલમાં આવવાનું કારણ?
–   થોડાં વખતમાં, હું તમારા બધાને ઘેર આવીને જવાબ આપી જવાની પ્રથા શરૂ કરીશું.
(જીજ્ઞેશ બૅન્કર, અમદાવાદ)


*    આજના આધુનિક યુગમાં ટૅકનોલોજી શ્રાપ છે કે વરદાન?
–  પોસ્ટકાર્ડને બદલે ઈ–મેઇલથી જવાબ આપવામાં શ્રાપ લાગ્યો કે વરદાન?
(મુગ્ધા ઉલ્લાસ વોરા, જૂનાગઢ)

*   અશોક દવે અને જય વસાવડામાં શું તફાવત છે?
–  એ તો એક્કેય વાર પરણ્યો નથી, બોલો!
(જીગર મેઘપરા, જૂનાગઢ)

*   કેજરીવાલને તમાચા બહુ પડે છે. આપનો અભિપ્રાય?
–   લોકો પાસે દારુ ગોળો હાથવેગો તો ના હોય ને?
(મલખાનસિંહ ચૌહાણ, અમદાવાદ)

*   સૂરજ હંમેશા પૂર્વમાંથી જ કેમ ઊગે છે?
–   એને પશ્ચિમમાંથી ઊગાડવાની વાટાઘાટો ચાલે છે, ગાંધીનગર પશ્ચિમમાં આવ્યું.
(જાગૃતિ ડી., અમદાવાદ)

*   અફઘાનિસ્તાનમાં ચૂંટણી સારી રીતે પતી.... તો ભારતમાં?
–   ભારતની ચૂંટણી અફઘાનિસ્તાનમાં લઇ જઈને ન કરાય... ‘બા’ ખીજાય!
(રવિ જાજડીયા, પાલિતાણા)

*   મનમોહન મૌન ક્યારે તોડશે?
–   હવે તો એ બોલે તો ય હાંભળે છે કોણ?
(કિર્તી ધામી, ડૉમ્બીવલી)

*   મેચ જીતાડનારને ‘મેન ઓફ ધ મેચ’નો એવોર્ડ મળે છે તો હરાવનાર (યુવરાજસિંહ)ને કયો ઍવોર્ડ મળે?
–   એ બેશક મહાન ક્રિકેટર છે. એ જ માણસે અભૂતપૂર્વ વિજયો અપાવ્યા છે.
(જયેશ કબૂતરવાલા, સુરત)

*   પ્રશાંત ભૂષણને કાશ્મિર આપી દેવું છે. ‘આપ’માં કેટલો વિશ્વાસ મૂકાય?
–   બસ, પ્રશાંત ભૂષણ પાકિસ્તાનને સોંપી દો.
(યશ મહેતા, અમદાવાદ)

*   બીજા ફિલ્મસ્ટાર્સની જેમ ડિમ્પલ કાપડિયાએ ચૂંટણીમાં કેમ ઝૂકાવ્યું નથી?
–   એના પહેલા ગોરધને રાજકારણમાં બહુ માર ખાધો હતો. 
(અજય વ્યાસ, બિલખા)

* ‘ઍનકાઉન્ટર’ જેવી કૉલમ ભારતના અન્ય કોઇ રાજ્યમાં ચાલે છે?
–   કહે છે કે, શ્રેષ્ડ સર્જનનો કોઇ વિકલ્પ હોતો નથી.
(વિજણ છાબડા, મહેસાણા)

*   કચ્છ વિશે આપનું શું માનવું છે?
–   કચ્છનો તો ઝાઝો અનુભવ નથી, પણ કચ્છીઓ મને બહુ ફળ્યા છે... ‘કિ આયોં...?’
(જીજ્ઞેશ ટાંક, મુંદ્રા)

*   ‘શ્રી’ એટલે લક્ષ્મી અને ‘મતિ’ એટલે બુદ્ધિ, તો જેના જીવનમાં શ્રીમતી નથી, તેનું જીવન...?
–   હા, પણ એને  માટે કાંઇ આઠ–દસ વાર પરણવાનું ના હોય!
(અફરોઝબેન મીરાણી, મહુવા)

*   ‘કર્મના સિદ્ધાંત’ વિશે આપનું શું માનવું છે?
–   હું જે માનતો હોંઉ છું, એ મારા ઘરમાં ય કોઈ માનતું નથી, ભ’ઈ!
(રાજેશ દરજી, અમદાવાદ)

*   ભગવાન જમતા તો નથી, છતાં લોકો ભોગ કેમ ધરાવે છે?
–   આપણા દેશમાં બેવકૂફોની કમી નથી.
(ગોપાલ કે ભટ્ટ, વડોદરા)

*   લગ્ન નહિ કરવાની સલાહ કોઇ કેમ માનતું નથી?
–   તમે ક્યાંક ભરાઇ ગયા લાગો છો?
(રવિ આડવાણી, ભાગનગર)

*   મોબાઇલથી જ વૉટ આપવાનું શરૂ થાય એમ નથી?
–   મોબાઇલથી જ હનીમૂન પતતું હોય તો વૉટ પણ અપાશે.
(મનોજ પંચાલ, મુંબઇ)

*   હું પણ બહુમતિ બ્રાહ્મણ છું, તમે બ્રાહ્મણોને લઘુમતિમાં મૂકાવો તો કંઇ વાત બને.
–    પહેલાં પટેલો, લોહાણાઓ, વૈષ્ણવો, સિંધીઓ અને બાકીના બધાનું પતાવીએ, પછી બ્રાહ્મણો ‘બહુમતિ’માં હોવાની લાચારી સાથે સરકાર પાસે વધુ ઓકાવશે.
(વિનોદ ભટ્ટ, અમદાવાદ)

*   મહિલા જેવું આરક્ષણ પુરુષોને ક્યારે?
–    જ્યારે પુરુષો પણ સ્ત્રીઓની સમકક્ષ ઊભા રહી શકશે.
(મહિપત વૈશ, ગીર–સોમનાથ)

*   ચૂંટણી ઉમેદવારની મિનીમમ લાયકાત ગ્રેજ્યુએશનની હોય તો ઘણો ફેર પડે કે નહિ?
–   મારી માહિતી ખોટી ના હોય, તો સમગ્ર વિશ્વમાં ડૉ. મનમોહનસિંહ જેટલી શૈક્ષણિક ડિગ્રીઓ વિશ્વમાં કોઇ પાસે નથી.... કેટલો મોટો ફેર પડ્યો...! આહ..... હજી દુ:ખે છે.
(સંજય ગોહિલ, જામખંભાળિયા)

*   આ તમે સવાલની સાથે ઘરનું એડ્રેસ માંગો છો, તે કોઇ ઈનામ મોકલવાના છો?
–   હું તો મૅક્સિમમ  તમને પૅશન્ટો મોકલી શકું.
(ડૉ. અશ્વિન કાકડીયા, સુરત)

* ચૂંટણીના રીઝલ્ટ્સનું શું લાગે છે?
– હું તો અમેરિકામાં બેઠો છું. મોદી–રાહુલ બધાને કહી દીધું છે, ચૂંટણીઓનું તમે પતાવજો. હું તો કેટલે પહોંચી વળું?
(સુપ્રિયા દવે, અમદાવાદ)

*   આજની સ્થિતિ જોતા આપણો દેશ કઇ દિશામાં જઇ રહ્યો લાગે છે?
–   આ સવાલ કોઇ ટ્રાફિક પોલિસને પૂછો.
(મૌલિક પટેલ, અમદાવાદ)

*   તમારે માટે વધુ સારું કોણ કહેવાય? ગર્લ ફ્રેન્ડ કે વાઈફ?
–   સૅફ્ટીની ગૅરન્ટી મળતી હોય તો બન્ને.
(હિરેન પંખાનીયા, સુરત)

(‘ઍનકાઉન્ટર’ માટે તમારા સવાલો ઈ–મેઇલ પર જ પૂછી શકાશે. વાચકે સવાલની સાથે પોતાનું નામ, સરનામું અને મોબાઈલ નંબર લખવો આવશ્યક છે. સવાલો શક્ય હોય ત્યાં સુધી ગુજરાતીમાં લખીને મોકલવા. સવાલ પૂછવાનું ઈ–મેઇલ આઈડી છે: ashokdave@gujaratsamachar.com )

18/04/2014

'તીન બહુરાનીયાં' ('૬૮)

ફિલ્મ : 'તીન બહુરાનીયાં' ('૬૮)
નિર્માતા : જેમિની સ્ટુડિયો-મદ્રાસ
દિગ્દર્શકો : વાસન-બાલન
સંગીત : કલ્યાણજી-આણંદજી
ગીતકાર : આનંદ બક્ષી
રનિંગ ટાઈમ : ૧૫ રીલ્સ - ૧૬૦ મિનિટ્સ
થીયેટર : કૃષ્ણ (અમદાવાદ)
કલાકારો : પૃથ્વીરાજ કપૂર, શશીકલા, રાજેન્દ્રનાથ, કાંચન, સૌકાર જાનકી, જયંતિ, આગા, રમેશ દેવ, જગદીપ, કન્હૈયાલાલ, નિરંજન શર્મા, લલિતા પવાર, ધૂમાલ, બેબી ફરીદા અને વૈશાલી.

ગીતો
૧. હમરે આંગન બગીયા, બગીયા મેં દો પંછી........લતા, આશા અને ઉષા મંગેશકર
૨. આ સપનોં કી રાની, નાચે ગાયેં હમ તુમ..............આશા ભોંસલે-કિશોર કુમાર
૩. દિલ્હી કે બાઝાર કી બલમા સૈર કરા દે................................આશા ભોંસલે
૪. આમદની અઠ્ઠની ખર્ચા રૂપૈયા, ભૈયા ન પૂછો...............આશા-કમલ-મહેન્દ્ર કપૂર 
૫. મેરી તરફ જરા દેખો કન્હૈયા રાધા સે બન ગઈ રીટા મૈં કન્હૈયા.......આશા ભોંસલે

'તીન બહુરાનીયાં' '૬૮માં આવ્યું, તેની સાથે જ 'તીન દેવીયાં' પણ આવ્યું. પાછળથી એ ત્રણ દેવીઓ છુટક-છુટક, બહુરાનીઓ બની કે નહિ, એ બતાવતું કોઈ ત્રીજું પિક્ચર નહોતું આવ્યું. અફ કોર્સ, એ જ વખતે 'સુહાગ રાત' (રાજશ્રી-જીતેન્દ્ર) બેશક આવ્યું હતું, પણ ત્રણમાંથી કોની સમજવી, એ બેકાર સવાલ છે.

પણ આ બન્ને 'તીનો' વચ્ચે તફાવત કેટલો! 'તીન બહુરાનીયાં'માં એક પણ હીરો નહિ ને એક પણ હીરોઈન નહિ, ને છતાં ચાલ્યુ. 'તીન દેવીયાં'માં આપણો એકલો દેવ આનંદ ત્રણ-ત્રણ હીરોઈનો માટે કાફી હતો. નંદા, કલ્પના અને સિમી ને તો ય ફિલ્મ ઉપડી નહિ.

પહેલા કલ્પના અને હવે નંદાને ગૂમાવી, ત્યારે ખબર પડી કે, નંદાને ચાહનારો વર્ગ કેટલો વિપુલ હતો! નોર્મલી, જૂનો કોઈ સ્ટાર અવસાન પામે છે, ત્યારે 'ગુજરાત સમાચાર'માં જે તે સ્ટારને શ્રદ્ધાંજલિરૂપે મારો અલગ લેખ છપાય છે. વાચકોનું તો તમે જાણો છો જ, કે એમનું નામ ન છપાય તો એમને લેખ કેવો લાગ્યો હતો, એ જણાવવાની બેવકૂફી પણ નહિ કરવાની. આજકાલ એસએમએસ કે ફોન કેટલા મોંઘા છે, હાય રામ...! પણ સ્વ. નંદાને શ્રદ્ધાંજલિ આપતો લેખ ૨૫ માર્ચ, ૨૦૧૪ના છાપામાં લખ્યો, ત્યારે ઓહ માય ગોડ... કેટલા બધા ફોન અને મેસેજીસ આવ્યા! નંદાને લોકો આટલી બધી ચાહતા હશે, એ તો એક આજીવન નંદાભક્ત તરીકે હું કેટલો ખુશ થયો હોઈશ?

ખુશ તો થશે કોમેડિયન રાજેન્દ્રનાથના ચાહકો આ ફિલ્મ જોઈને! આ ફિલ્મમાં કોઈ કન્વેન્શનલ હીરો તો છે જ નહિ, છતાં ફિલ્મ મૂલ્યાંકનની દ્રષ્ટિએ 'તીન બહુરાનીયાં'નો હીરો પૃથ્વીરાજ કપૂર કહેવાય અને સ્વતંત્રતાથી વાત કરવી હોય તો ફિલ્મનો સાચો હીરો આ પોપટલાલ છે. એને ફૂટેજ તો સૌથી વધુ મળ્યું જ છે, પણ રોલ પણ લાલબુંદ ગાલ જેવો ગુલાબી-ગુલાબી મળ્યો છે. મેહમુદ કે જ્હોની વોકરોની વાત કરવામાં રાજેન્દ્રનાથની નોંધ જવલ્લે લેવાઈ છે. એ સ્ક્રીન પર આવે તેની સાથે જ એનું સમગ્ર શરીર ગમે ત્યાંથી ગમે તેવી ધ્રૂજારીઓ કરવા માંડે. એના પગ કદી સખણા રહ્યા નથી. 'બફૂનરી' પ્રકારની કોમેડીની પણ એ લઝ્ઝત છે, નહિ તો ચાર્લી ચેપલિનની સરખામણીમાં લૉરેલ-હાર્ડીનું કોઈ મહત્વ જ ન સમજાયું હોત! 'તીન બહુરાનીયાં'ના એક દ્રષ્યમાં, પૃથ્વીરાજ કપૂરને પોપટલાલ કહે છે, 'પિતાજી, ઘર મેં સબ પુરાની ચીઝોં કો નિકાલકર નઈ લા રહે હૈ' જેના જવાબમાં પિતાજી કહે છે, 'તો પછી આ બુઢ્ઢો બાપ પણ જૂનો થઈ ગયો છે. એને ય બદલીને નવો લઈ આવો!' ત્યારે હાથ ખંખેરતો પોપટલાલ કહે છે, 'વો તો ઈમ્પોસિબલ હૈ, ડેડી... ફિર ભી, હમ કોશિષ કરેંગે!'

બીજા એક દ્રષ્યમાં પોપટપત્ની ખીજાઈ કહે છે, 'બાજુવાળી હીરોઈન માટે સેબ (સફરજન) કેમ લાવ્યા?' જવાબમાં પોપટ કહે છે, 'મૈ સિનેમા સ્ટાર કો સેેબ નહિ તો ક્યા 'સેરિડોન' ખીલાઉંગા...?'

પાછો વ્યવસાયે એ મેડિકલ રીપ્રેઝન્ટેટિવ હોવાને કારણે કોમેડિયન જગદીપને કન્વિન્સ કરવાનો ટ્રાયો કરે છે કે, એની કંપનીમાં બનેલી માથાના દુઃખાવાની ગોળીઓ કેટલી અસરકારક છે? જગો માનતો નથી, એટલે કંટાળેલા પોપટનું માથું દુઃખી જાય છે, ત્યારે જગદીપ પૂછે છે, 'તારી કંપનીની દવા આટલી અસરકારક છે, તો કેમ ખાતો નથી?' જવાબમાં રાજેન્દ્રનાથ કહે છે, 'મૈ ઈતના બેવકૂફભી નહિ હૂ... કિં અપની કંપનીકી બનાઇ હુઇ ગોલીયાં ખાઉં!'

વ્યવસાયો પર સંવાદ લેખક કિશોર સાહૂએ મસ્ત છરી ફેરવી છે. ફિલ્મના અંતમાં ત્રણ બહુરાણીઓ પૈકીની એકના પિતા (નિરંજન શર્મા) ગુસ્સે થઈને એમની પત્નીને કહે છે, 'હું આજે જ કોઈ સારા વકીલને લઈ જઈને મારી દીકરીનો કેસ લડીશ.' ત્યારે પત્ની પૂછે છે, 'અરે, તમે પોતે તો વકીલ છો!' ત્યારે નિરંજન કહે છે, 'બેવકૂફ... હું સારા વકીલની વાત કરું છું.'

એક તો કોઈ હીરો-હીરોઈન નહિ ને એમાં ય આઉટરાઈટ કોમેડી ફિલ્મો આપણે ત્યાં ઓછી બની છે ને બની છે, એમાંની ભાગ્યે જ કોઈ ચાલી છે. ફિલ્મ મદ્રાસના જેમિની સ્ટુડિયોની હતી, એટલે જોતા પહેલા જ એ સારી હશે, એની ફિકર અમદાવાદીઓ કરે પણ નહિ. જેમિનીની સામાજિક ફિલ્મો કૃષ્ણ ટોકીઝમાં વધુ આવતી, એમ આ ય આવી. બહુ ચાલી, એમ પણ ન કહેવાય અને ચાલી પણ નઈ, એમે ય ન કહેવાય.

સ્કૂલના રીટાયર્ડ માસ્તર પૃથ્વીરાજ કપૂર એમના ત્રણ દીકરા રાજેન્દ્રનાથ, આગા અને રમેશ દેવ, એમની ત્રણ પત્નીઓ સૌકાર જાનકી, કંચન અને જયંતિ (ત્રણે ય મદ્રાસની) તથા એમના ૭-૮ બાળકો સાથે ખુશનૂમા જીવન જીવે છે. વિધૂર પિતાનો પૂરો આદર થાય છે, પણ એક દિવસ બાજુના બંગલામાં ફિલ્મસ્ટાર શશીકલા રહેવા આવે છે, એમાં ફિલ્મો પાછળ પાગલ આ પરિવાર હિલોળે ચઢે છે. પોતાની આઈડેન્ટિટી ભૂલીને આ પરિવાર ફિલ્મસ્ટારના પડોશી હોવાનું ગર્વ અનુભવીને ઘરની શકલો સૂરત બદલી નાંખે છે. જસ્ટ, પેલીને ઈમ્પ્રેસ કરવા! આર્થિક દ્રષ્ટિએ મિડલ-કલાસ ફેમિલી હોવાને કારણે વૃદ્ધ પિતાનું કોઈ માનતું નથી, જેમની સલાહ હોય છે, 'આમદની અઠ્ઠની, ખર્ચા રૂપૈયા'વાળી જીંદગી બહુ લાંબી ન ચાલે, પણ એમને કોઈ ગણકારતું નથી. ફિલ્મસ્ટાર શશીકલાને ખૂબ જીદ કરીને આ લોકો પોતાને ઘેર બોલાવે છે, એમાં ઉધારે, વ્યાજે કે હપ્તે-હપ્તે નવું રાચરચીલું લાવીને ઘરની રોનક બદલી નાંખે છે. ડોહા સમસમી જાય છે, પણ બનાવટી ખેલ કેટલા દિવસ ચાલે? એ ધોરણે, ત્રણે ભાઈઓના ઘરમાં પૈસાની તૂટ પડવા માંડે છે અને વહુઓ છાનીમાની ઘરના વાસણકૂસણ ગીરવે મૂકે કે વેચી નાંખે છે. એમની જાણ બહાર ડોહા બધું પોતે આ બધું ગીરવી કે વેચાતું લઈ લે છે. દરમ્યાનમાં ત્રણે વહુઓના મનમાં કાકા વહેમ નાંખે છે કે, તમારા ત્રણમાંથી એકનો પતિ શશીકલાના પ્રેમમાં છે. ત્રણેને ત્યાં ટેન્શનો ઊભા થાય છે, પણ છેવટે કાકા જ બધી સમસ્યાઓનો ફેંસલો લાવીને ઘરમાં પાછી સુખશાંતિ અપાવી દે છે.

ફિલ્મમાં પૃથ્વીરાજ કપૂર જેવા લેજન્ડ હોય, પછી નવું તો કાંઈ પૂછવાનું ન હોય. મારા સ્વ. પિતાશ્રી ચંદુભાઈ કહેતા કે, 'પઠાણ' અને 'દિવાર' જેવા નાટકો લઈને પૃથ્વીરાજ અમદાવાદ આવતા અને બગીચા મિલના કમ્પાઉન્ડમાં નાટકો ભજવતા. નાનો રાજ કપૂર અમદાવાદની (એ જમાનામાં) સુનસાન સડકો પર મસ્તીથી નાનકડી બાઈસિકલ ચલાવતો. ફિલ્મ 'મુગલ-એ-આઝમ'માં પોતાના પહાડી અવાજને કારણે મૂલ્કમશહૂર થઈ ગયેલા આ અદાકારનો પાછલી ઉંમરે અવાજ જતો રહ્યો હોવાથી ફિલ્મ 'તીન બહુરાનીયાં'માં આખી ફિલ્મમાં એમના અવાજને ચરીત્ર-અભિનેતા બિપીન ગુપ્તાએ ડબ કર્યો છે. અચ્છા. એ વાત બહુ ઓછા જાણતા હશે કે, હિંદી ફિલ્મોમાં તબસ્સુમ અને (બેબી) નાઝ બહુ જાણિતા ડબિંગ-આર્ટિસ્ટ્સ હતા. મતલબ, આ લોકો તમામ અભિનેત્રીઓનો હૂબહૂ અવાજ કાઢી શકતી હોવાથી, તમે જે ફિલ્મો મીના કુમારી, નૂતન કે આશા પારેખની જોઈ હોય, એમાંની અનેકમાં અવાજ એ લોકનો પોતાનો નહિ, પણ નાઝ જેવી ડબિંગ-આર્ટિસ્ટ્સનો હતો. એ તો તમે જાણો જ છો કે, ફિલ્મનું શૂટિંગ થાય, એ વખતે ફિલ્મી ગીતોની જેમ જ, એ લોકો ફક્ત હોઠ ફફડાવતા હોય. બોલેલા સંવાદોનું રેકોર્ડિંગ તો ફિલ્મ બન્યા પછી પણ જૂદા ડબિંગ સ્ટુડિયોમાં થાય.

આવી જૂની ફિલ્મો જોઈએ, એટલે યાદ ઘણું બધું આવે, જે આપણે ય ભૂલી ગયા હોઈએ. જેમ કે, ફિલ્મમાં ટેલીગ્રામ આવે છે.

આજની પેઢીના તો કોઈને ખબર નહિ હોય કે, ટેલીગ્રામ એટલે શું? એ જમાનામાં લગભગ મોટો વર્ગ મિડલ-કલાસનો હતો, ને ઘેર તાર (ટેલીગ્રામ) આવે, એટલે આખા ફેમિલીને જોરદાર ચોંકી જવાની હોબીઓ હતી. તાર ભાગ્યે જ આવે અને આવે ને ખુલે તે પહેલા ભલભલાની હવા ટાઈટ કરી નાંખે.

શશીકલા મારમમાર સેક્સી અર્થાત વધારે પડતી સુંદર લાગે છે. ફિલ્મમાં પણ એ હીરોઈનનો રોલ કરતી હોવાથી એનું આવું લાગવું લાઝમી પણ હતું. મને યાદ છે, આવી ગ્લેમરસ છોકરીઓ માટે અમારા ખાડીયામાં, 'ફટકો' શબ્દ વપરાતો. કોઈ પૂછે, 'કેવી છે?' તો જવાબમાં, 'ફટકો છે, બોસ' કહેવાતું. અફ કોર્સ, સારા ઘરના લોકો આવો ઘટીયા શબ્દ ન વાપરતા. 'બોસ' શબ્દ પણ અર્થ ન સમજાય ત્યાં સુધી આડેધડ વપરાયે જતો, 'બોસ, ત્યાંથી જરા મારા ચંપલ લઈ આવો ને...!'

આ ફિલ્મમાં જુવાન જગદીપ દેખાવમાં સારો લાગે છે. આ જગદીપ જીવનભર અંધારામાં રહ્યો. કારણ પોતે જાણતો હોય તો ખબર નહિ, બાકી કોઈ ફિલ્મી મેગેઝીનમાં એના માટેનો લેખ કે ઈન્ટરવ્યૂ જવલ્લે જોવા મળે. હમણા એક વિડીયો-ઈન્ટરવ્યૂ હાથ લાગ્યો છે, આખા ઈન્ટરવ્યૂમાં જેટલી વાતો એણે પોતાની માં વિશે કરી છે, એટલી પોતાના વિશે ય નથી કરી. જગદીપના પહેલા લગ્નથી ત્રણ સંતાનો હતા અને બીજાથી બે, જાવેદ જાફરી, નાવેદ જાફરી. તા. ૨૯ માર્ચ, ૧૯૩૯માં દાતીયામાં જન્મેલો જગદીપ ૧૯૫૦માં ૧૧ વર્ષની ઉંમરે પહેલી વાર ફિલ્મ 'મધુબાલા'માં બાળ કલાકાર તરીકે આવ્યો. પછી તો ઠેઠ, ૫૫માં નંદાની સાથે જરા મોટો રોલ પહેલીવાર ફિલ્મ 'ભાભી'માં મળ્યો. ફિલ્મ 'શોલે'માં સુરમા ભોપાલીના એના દમદાર રોલને કારણે દેશભરમાં એ છવાઈ તો ગયો, પણ એ પ્રસિદ્ધિ એનકેશ કરતા ન આવડી. પછી તો જાવેદ-નાવેદની મરજી વિરુદ્ધ ખૂબ નાની ઉંમરની કોઈ છોકરી સાથે એ લગ્ન કરવાનો હતો, પણ છોકરી નસીબ સારું લઈને આવી હશે.

ઘણા પૂછતા હોય છે કે, કલ્યાણજી-આણંદજીનું મહત્વ તમે કેમ ઓછું આંકો છો? ઓકે, ધેટ્સ ફાઈન... મહત્ત્વ આંકવા-બાંકવાનું કામ મારું નથી, પણ ફિલ્મસંગીતના ભાવક તરીકે આ બન્ને કચ્છી ભાઈઓએ બહુ નિરાશ કર્યા છે. અન્ય કોઈ સંગીતકારને ભાગ્યે જ મળે, એટલા મોટા બેનરો એમને મળ્યા છે, નહિ તો મદ્રાસનું 'જેમિની' હાથમાં આવી જાય, પણ પાછળ જોવાનું ક્યાં રહે? દિલીપકુમાર, રાજ કપૂર કે દેવ આનંદ તો ઠીક, શમ્મી કપૂર કે શશી કપૂરથી માંડીને છેલ્લે છેલ્લે તો અમિતાભ બચ્ચન સુધી એમની પહોંચ નીકળી. રાજેશ ખન્નાનો સિતારો ચમકતો હતો, ત્યારે આખી ફિલ્મનું બાકીનું બધુ ધોધમાર વખણાયું... આ બન્નેનું સંગીત કેટલી ફિલ્મોમાં ચાલ્યું? આ તો તમારામાંથી જૂના ફિલ્મી ગીતોના જાણકાર કે માણનાર હોય, એમના લેવલ પૂરતી જ વાત થાય છે કે, તમને ગમતા પહેલા પાંચ મહાન સંગીતકારોના નામોની યાદીમાં એકેયમાં કલ્યાણજી-આણંદજી કેમ નથી આવતા? મુકેશ પૂરતા તેઓ ખૂબ ખીલતા, પણ બાકીનું બધું? એકલા મુકેશ ઉપર આખી કરિયરનું સંગીત નથી ખેચાતું. મુહમ્મદ રફીના પાંચ સારા ગીતો શોધવા પડે.

મદ્રાસનું જેમિની જેવું તોતિંગ બેનર મળી ગયા પછી તો, કમ-સે-કમ એકાદ ગીત પૂરતા ય છવાઈ જવાનું હતું. 'તીન બહુરાનીયાં'નું એકે ય ગીત યાદ છે? મુહમ્મદ રફીને પસંદ નહિ કરનારા અનિલ બિશ્વાસ, સી. રામચંદ્ર અને સલિલ ચૌધરી જેવા સંગીતકારોમાં આમને તો પહેલા મૂકવા પડે! કોઈ સંગીતકાર ટક્યો છે, રફી વગર?

યસ. સ્વચ્છ અને સામાજીક છતાં આનંદમયી કોમેડી ફિલ્મ જોવા માંગતા હો, તો 'તીન બહુરાનીયાં' જોઈ નાંખો, સાધો!

16/04/2014

ભેજ કો ભેજ દો...

ઘરની દિવાલો ઉપર આજ સુધી અનગીનત હિંદી ફિલ્મો બની છે, જેમાં મોટે ભાગે બે ભાઈઓના ઝઘડા અને છુટા પડવા માટે વચ્ચે દિવાલ ઊભી કરવામાં આવે. એક બાજુ દિવાલ ચણાતી જાય ને બીજી બાજુ મુહમ્મદ રફીના કરૂણ કંઠમાં આકાશમાંથી ગીત ગવાતું જાય, ''કલ ચમન થા, આજ એક સહેરા હુઆ, દેખતે હી દેખતે યે ક્યા હુઆ... હોઓઓઓ.'' આપણે તો જાણે કડીયા-મજૂરો હોઈએ અને કાયમ આવી ઈંટ, પથ્થર, સીમેન્ટ, કપચીની ફિલ્મો જોવા જ જતા હોઈશું એમ, દિવાલ પૂરી ચણાય નહિ, ત્યાં સુધી મજૂરો લેલું પકડીને સીમેન્ટ ઉપર લબ્દા મારે જતા હોય, એ જોયે રાખવાના. છેલ્લે બન્ને ભાઈઓ વચ્ચે ઘરની સુંદર ભાભી-એટલે કે હીરોઈન સમાધાન કરે અને તે પણ સાવ સસ્તા ભાવે... હસતા હસતા એક કરૂણ ગીત ગાઈને, જેમાં ભાગલા કેવા વેદનામય હોય છે એ સમજાવીને આખી દિવાલના ભૂક્કા બોલાવડાવી દે.

પણ આજ સુધી કોઈ નિર્માતાએ એક પણ ફિલ્મ, બારે માસ ઘરની દિવાલો પર લાગેલા રહેતા ભેજ ઉપર બનાવી નથી. દિવાલને કારણે પડતા હોય તો શું ભેજના કારણે ભાઈઓ વચ્ચે ભાગલા ન પડે ? કરૂણાનું ખરૂં પ્રતિક દિવાલ નહિ, ભેજ છે, જેને તમે સાહિત્યિક ભાષામાં ''ધાબું'', ''કલંક'' અથવા ''દાગ'' કહી શકો. આમ આટલો મોટો શહેનશાહ, પણ અનારકલીને જીવતી ચણાવી દેવાનો હૂકમ કરનાર જીલ્લે-ઈલાહી અકબરે પણ એ નહોતું વિચાર્યું કે, હું આવડી આને જીવતી તો ચણાવી દઉં છું પણ પછીથી બહારની દિવાલો પર ચોમાસાનો ભેજ લાગશે તો હું પુરાની દિલ્હીના ક્યા કડીયા-સુથારને મોંઢું બતાવીશ ? ખોટી વાત છે મારી ?

આજે ભારતનું એવું એકે ય ફેમિલી નહિ હોય જે પોતાના ઘરમાં લાગેલા ભેજથી કંટાળીને ઘર છોડીને ભાગી જવાનો વિચાર નહિ કરતું હોય ! લાખો રૂપિયા ખર્ચીને ઘરમાં રંગ-રોગાણ કરાવ્યા હોય ને સાતમે મહિને પેટ મોટું દેખાવા માંડે, એમ ભીંત પર પોપડા દેખાવાના શરૂ થઈ જાય. જેનું ઘર હોય એને તો આ પોપડા પોતાની છાતી પર ફૂટી નીકળ્યા હોય, એવા ઝટકા વાગે... ના વાગે, બે ? ફરક એટલો કે છાતી પર પડેલા પોપડાં તો ખણી ય શકાય, પણ ભીંત પર પડેલા પોપડા ખંજવાળવા જાઓ તો, ગામડાંનું છોકરૂં મેળામાં લઈ જવા બાપના પગમાં ઘુસી જાય, એમ ઉપરવાળું અટકીને રહેલું પોપડું ય ખરી પડે. દરેક પોપડાંની આ એક સાયકલોજી છે કે, નીચે વાળું ખરે, એટલે આજુબાજુવાળું ય આપણને છેતરતું જાય. સવાલ માત્ર પોપડાંનો નથી, સવાલ ભેજના ડાઘાનો પણ છે. આપણે જાણે ભીંત પર ચઢી ચઢીને નહાવા બેસતા હોઈશું, એમ બાથરૂમ સિવાયની ભીંતો ઉપર પણ પાણીના ઉપસી આવેલા ધબ્બા જોવા મળે. ફિલ્મોમાં ચવાઈ ગયેલો એક ડાયલોગ તમે બહુ સાંભળ્યો હશે કે, ''દિવારોં કે ભી કાન હોતે હૈં... !'' તે હશે, પણ આજ સુધી તમે નહિ સાંભળેલો મેં હમણાં જ લખેલો ડાયલોગ વાંચી લો, ''દિવાલોં કે ભલે કાન-નાક હોતે હોંગે, લેકીન દિવારોં કો કભી લાજશરમ નહિ હોતી... !'' સાલું રહેવાનું આપણાં ઘરમાં ને ધબ્બા ય આપણાં જ ઘરમાં પાડવાના ?... બે થપ્પડ મારી દેવાનું ઝનૂન ન ઉપડે આપણને ? આ તો એક વાત થાય છે... !

શા માટે ફિલ્મવાળાઓ બે ભાઈઓના ઝગડા વખતે દિવાલને બદલે ભેજવાળી સ્ટોરીઓ લઈ આવતા નથી ? ફિલ્મ ''નીલકમલ''માં ''તુઝ કો પુકારે મેરા પ્યાર, આજા મૈં તો મીટા હું તેરી ચાહ મેં'' ગાતી વખતે રાજકુમારને પણ દિવાલોમાં જીવતો ચણી દેવામાં આવે છે. શું આ વખતે, હીરોઈન વહિદા રહેમાનને હાથમાં ડિર્સ્ટમ્પરનું ડબલું લઈને આવતી ન બતાવી શકાય, જેથી ''જાની'' રાજકુમારના ગાલ, બરડા, છાતી અને પેટ પરથી ઉખડુ-ઉખડુ કરતા ભેજના પોપડાને રોકી શકે ? ઓડીયન્સમાં ય તાળીઓ પડે કે, ફિલ્મના દિગ્દર્શકને ફક્ત ઈંટ-ચૂનાનું નહિ, ભેજનું ય નૉલેજ છે... !

તમે ફિલ્મ ''દિવાર'' કેમ યાદ નથી કરતા ? એમાં બે ભાઈઓ અમિતાભ અને શશી કપૂર વચ્ચે સિદ્ધાંતોની - ઉસુલોની દિવાલ ઊભી થતી બતાવાઈ છે અને અમિતાભ શશીડાને પૂછે છે, ''મેરે પાસ ધન હૈ, દૌલત હૈ, ઈજ્જત હૈ, ગાડી-બંગલા હૈ... તુમ્હારે પાસ ક્યા હૈ... ?''

આ વખતે, ''મેરે પાસ માં હૈ...'' એવા ફાલતું ડાયલોગ મારવાને બદલે સહેજ પણ ખચકાયા વગર શશીયો ''મેરે ઘર કી દિવાલોં પર ભેજ હૈ...'' તો શું બચ્ચનીયાનું મોંઢું લબૂક ના થઈ ગયું હોત ? થઈ જ જાય કારણ કે, આ જગતમાં 'માં' અને ''ભેજ'', એ બે ચીજો જ એવી છે જે દરેકના ઘરમાં હોય. ''મેરે પાસ માં હૈ...'' એવું કહીને કપૂરીયાએ કોઈ મોટી ધાડ નહોતી મારી. હું રૃા. ૨૦/-ની શરત મારવા તૈયાર છું કે, શશીએ માં ને બદલે ઘરના ભેજની બબાલ કરી હોત તો બચ્ચન પહેલી એસ.ટી. પકડીને ઘર ભેગો થઈ ગયો હોત... સુઉં કિયો છો... ?

ભેજ ઉપર મેં આજ સુધી ઘણું કામ કર્યું છે. કામ એટલે વૈજ્ઞાાનિકો કરે છે, એવું કોઈ સંશોધન-બંશોધન નહિ પણ ઘરમાંથી ભેજને કેવી રીતે હટાવવો, એના વિચારો ઉપર હું ઘરના માળીયા કરતા વધારે વખત ચઢી આવ્યો છું. તમને તો ખબર હોય જ કે, બૌદ્ધિકો વિચારો ઉપર ચઢી જતી વખતે પોતાનું લમણું પહેલી આંગળીથી ખંજવાળતા હોય છે ને ઘણા વિચારીને લખે છે. આમાં હેતુ ખંજવાળવાનો નહિ, સારા વિચારો આવવાનો હોય છે. પણ હું તો ભીંતનો દાઝેલો હોવાથી મને એ બીક લાગતી કે, લમણું ખણવા જતાં ક્યાંક પોપડું ખરી પડશે તો ?

સંશોધનો દરમ્યાન ખાસ કોઈ તારણો ન નીકળ્યા પણ એટલી ખબર પડી કે, ભેજની શરૂઆત બાથરૂમની દિવાલો પરથી થાય છે અને મેહમાનો આવે ત્યારે તો, એ લોકો છોકરો જોવા આવ્યા હોય એમ બાથરૂમ વાળો ભેજ તૈયાર-બૈયાર થઈને બહાર નીકળે છે. મેહમાનો ય ડાહ્યા થતાં હોય ને આપણે તો એમ.એફ. હૂસેન પાસે બાથરૂમની દિવાલો પર ભેજના પેઈન્ટિંગ્સ ચીતરાવ્યા હશે, એમ પાછા પૂછે, ''અરે... આટલો બધો ભેજ... ?'' કેમ જાણે એમના ઘરોમાં તો બાથરૂમની દિવાલો પર ભેજને બદલે મૅકડૉનાલ્ડ્સના પિત્ઝા-બર્ગર લટકતા હશે. આપણી હટી ના જાય... ?

ભેજની શરૂઆત બાથરૂમની દિવાલો પરથી થાય છે, એ મહત્વનું તારણ નીકળી ગયા પછીનું કામ અઘરૂં હતું કે, ભેજ દૂર કરવો કે બાથરૂમ ? મારા ઘરમાં તો ત્રણ બાથરૂમો છે, એ હિસાબે બે ઓછા કરી નાંખીએ તો ઘરમાંથી ૬૬.૩૩ ટકા ભેજ કાઢ્યો કહેવાય. સવારે ભલે થોડા દહાડા ઘરમાં દોડાદોડી અને બૂમાબુમ રહે એ તો, પણ ભેજ પર કન્ટ્રોલ તો આવે ! બાથરૂમના ઉપયોગો બદલવાથી કોઈ ફેર પડે ખરો ? અમે લોકો ઘણી વાર નહાતાં પણ હોઈએ છીએ અને નહાતી વખતે અમારી વિચિત્ર આવડતોને લીધે મોટા ભાગનું પાણી દિવાલો પર ઊડે છે. નહાના તો ઉસી કો કહેતે હૈં કિ, દિવાર તો ક્યા ચીઝ હૈ... ઝમીં પર ભી પાની કી એક બુંદ ગીરની નહિ ચાહિયે... !

અંતમાં કે ભેજના આ વસંતમાં, ગુજરાતના તમામ ભેજરીવાલો (ભેજપીડિતો)ને મારૂં સૂચન છે કે, ભેજથી ભાગવાની ભલે ન હોય, પણ ગભરાવાની તો બેશક જરૂરત છે. આ કાંઈ ગર્વ લેવા જેવું ચિતરામણ નથી. છે તો ભલે રહ્યો, એવા ગૂમાનમાં ન રહીએ. એને હટાવી ન શકો તો કાંઈ નહિ, પણ મકાન તો બદલાવી શકો ને ! નવા મકાનમાં હમણાં નહિ આવે ને આવી ગયો હોય... ભેજવાળી એ જ દિવાલ પર હાથ ટેકવી મંદસ્વરોમાં લલકારે જાઓ,
'તેરે સંગ જીના, તેરે સંગ મરના, રબ રૂઠે યા જગ છુટે હમકો ક્યા કરના...'

સિક્સર
- તે... અમેરિકામાં કોને ત્યાં ઉતરવા?
- છે એક આપણો દોસ્ત... ગવર્મેન્ટમાં જૉબ કરે છે !
- શું નામ છે, ભ'ઈનું ?
- બરાક ઓબામા.

13/04/2014

ઍનકાઉન્ટર : 13-04-2014

* કેટરીના કૈફ સાથે આપને કેમનું છે?
- એક આદર્શ હિંદુ પુરૂષ એક જીવનમાં કેવળ એક જ સ્ત્રીનો થઇને રહે છે. ...હવે એ જોવાનું રહ્યું કે, 'એ' શું માને છે!
(દિનેશ હિરાણી, તારાપુર-આણંદ)

* નેતાઓ ચિત્રવિચિત્ર પાઘડીઓ પહેરીને જાહેરસભાઓ કરે છે. કારણ?
- 'મત કહો કે સર પે ટોપી હૈ, કહો સર પે હમારે તાજ હૈ.'
(રમાગૌરી એમ. ભટ્ટ, ધોળકા)

* ગુટખા બંધ થયા, પણ સિગારેટ-તમાકુ ઉપર પ્રતિબંધ કેમ નહિ?
- ચુંટણી-ફંડો ઓકાવવામાં સફળતા ન મળે, તો ઉત્પાદકોને આવી સજા ભોગવવી પડે!
(ઉસ્માન એમ. વોરા, વિરમગામ)

* ગાંધીજીની નકલ કરી કરીને નામ કમાયેલા અન્ના હજારે ગાંધીવાદનું કલંક?
- મીડિયા અક્કલ વગરના કામો કરે છે. અન્નાની જેમ કેજરીવાલને પહેલા હીરો બનાવી દીધો.... ને હવે એને ઉઘાડો પાડે છે.
(ધીમંતરાય નાયક, બારડોલી)

* તમારી દ્રષ્ટિએ રાહુલ ગાંધી વડાપ્રધાન બનવા માટે યોગ્ય છે ?
- બાળકને હાલમાં તો પ્રાથમિક શિક્ષણ વિભાગમાં મૂક્યું છે. મોટું થાય પછી બધી વાત.
(જસ્મિન જે. પટેલ, ખેરગામ-ચીખલી)

* એક વાર પ્રેમમાં પડીને લગ્ન બીજા સાથે કરી લેનારને શું કહેશો?
- નવોઢા.
(વિમલેશ જાની, ડાભલા-વિજાપુર)

* તમારૂં નામ 'અશોક' રાખવાનું કારણ?
- સંસારનું આ જ એક સર્વોત્તમ નામ પડયું હતું... વાપરી નાંખ્યું!
(કેતન ખખ્ખર, ગોંડલ)

* શું આપ ભાજપના શુભેચ્છક છો?
- બધા ચોર છે. બસ, આપણને ઓછું નુકસાન પહોંચાડે, એવી વ્યક્તિને રાજ અપાય.
(ભાવુભા ઝાલા, ભાવનગર)

* નેતાઓ માટે નિવૃત્તિ વય મર્યાદા કેમ નહિ?
- 'સમરથ કો નહિ દોષ ગુસાંઇ...'
(રજનીકાંત ભૂંડિયા, દ્વારકા)

* બુધ્ધિશાળી માણસો મૂર્ખ વાતો પર પણ કેમ ધ્યાન આપતા હોય છે?
- બસ... આપણું તો એવું જ!
(પુલીન શાહ, સુરેન્દ્રનગર)

* મારે ગણિતમાં ૧૦૦માંથી ૯૯ માર્ક્સ આવ્યા, તો ય બા ખીજાયા... આપના પુત્રનું કેવું છે?
- એને ગણિતમાં ત્રણ વર્ષના થઇને ટોટલ ૯૯ માર્ક્સ આવ્યા હતા.
(કિરણ આર્યન, અમદાવાદ)

* પોલીસને પ્રજાનો દોસ્ત કહેવામાં આવે છે. તો પ્રધાનોને?
- પોલીસને તો માણસ પણ કહેવામાં આવે છે.
(કનુ જે. પટેલ, સંધાણા)

* તેલંગાણા પછી ગુજરાતમાં કચ્છને અલગ રાજ્યનો દરજ્જો ક્યારે?
- હાલમાં મેં અમદાવાદના 'નારણપુરા' માટે અલગ રાજ્યની માંગણી કરેલી છે.... લાઇનમાં આવો. આમે ય, આપણે દેશને તોડવા જ બેઠા છીએ તો... એક ઓર સહિ!
(વિસનજી ઠક્કર, થાણા-મહારાષ્ટ્ર)

* તમને અમેરિકા ફાવી ગયું?
- હવે તો ઓબામાને ય ફાવી ગયું છે.
(રેખા શાહ, અમદાવાદ)

* ઉનાળો આવ્યો. હવે તો પંખાને બદલે એસી ચાલુ કરાવો...!
- ગુજરાતી છીએ. પંખો આપણા ઘરનો ને એસી બાજુવાળાના ઘરનું ચાલુ કરાવીને ત્યાં બેસાય!
(પ્રવિણા જૅનીસ, આણંદ)

* ફિલ્મ કલાકારો ટીવી પર આવીને ઈંગ્લિશમાં જ કેમ બોલતા હોય છે?
- એ લોકો તો ઉધરસ પણ ઈંગ્લિશમાં ખાય છે... હિંદી બોલવાથી હૉલીવૂડમાં નામ ખરાબ થાય.
(એ.એમ. શાહ, અમદાવાદ)

* સારો વર મેળવવા કુંવારી કન્યા વ્રત રાખે છે, પણ સારો દીકરો મેળવવા માતાએ કયું વ્રત રાખવું જોઇએ?
- માતાએ પોતાની સાસુને પૂછી લેવું જોઇએ...
(મુગ્ધા ઉલ્લાસ વોરા, જૂનાગઢ)

* મનમોહન કહેતા, 'પૈસા ઝાડ ઉપર નથી ઊગતા.'.... એટલે?
- કોલસાની ખાણમાં ઊગે છે.
(જયંત હાથી, થાણા-મહારાષ્ટ્ર)

* શ્રધ્ધાંજલિમાં થયેલા વખાણો જેવું જીવન ખરેખર મરનાર જીવ્યો હોય છે ખરો?
- કેમ, લોકો મજાકો ય ન કરે?
(સુરેશ એન. બલુ, સુરત)

* આજનો માણસ રૂપીયા કમાવામાં પરચૂરણ બનીને વેરાઇ ગયો છે. સુઉં કિયો છો?
- ભલે વેરાતો... એમ કાંઇ કમાવાનું બંધ થોડું કરાય છે?
(રમેશ આર. સુતરીયા-ટ્રોવા, મુંબઇ)

* શુભ ધંધાઓમાં નજીવી બરકત છે પણ મલીન ધંધાઓમાં કમાણી જ કમાણી છે. આમ કેમ?
- વેપારીઓ બુધ્ધિમાન છે. બન્ને ધંધા ભેગા કરે છે.
(જયેન્દ્ર આર. શાહ, અમદાવાદ)

* કેન્દ્રીય મંત્રી જયસ્વાલે કહ્યું હતું, 'પત્ની જૂની થઇ જાય તો મજા નથી આવતી.' શું પત્ની મજા લેવાની ચીજ છે?
- શક્ય છે, આવું એમણે આત્મકથાસ્વરૂપે કીધું હોય, પણ એમની પત્ની વિશે બીજાઓનો મત એ ન પણ જાણતા હોય!
(ઝૂબૈદા પૂનાવાલા, કડી)

* અશોકજી, આજ સુધી આપને મળેલી બહુમૂલ્ય ભેટ કઇ?
- આપવાના હો, તો વાત કરો... ખોટી મેથી ના મારો!
(જીતેન્દ્ર જી. કેલા, મોરબી)

* વેસ્ટ ઇન્ડીઝના ક્રિસ ગૅઇલ જેવો ક્રિકેટર ઇન્ડિયાને ક્યારે મળશે?
- એ તો એની બા ઇન્ડિયા આવે તો ખબર પડે!
(વલ્લરી જાની, હિમતનગર)

* સપ્તપદી વખતે લીધેલા વચનો નિભાવવામાં કેમ નથી આવતા?
- તમારૂં દુઃખ સમજી શકું છું.
(નૈષધ દેરાશ્રી, જામનગર)

* ભારત સરકાર જેને ઍવૉર્ડ્સ આપે છે, તે ફિલ્મોને ઑડિયન્સ મળતું નથી. એકલી સરકાર સમજે, એને ઍવૉર્ડ?
- સરકાર 'સમજે છે', એવું માનવાની તમારી જાહોજલાલી ગમી ગઇ!
(સાધના નાણાવટી, જામનગર)

11/04/2014

છોટી સી મુલાકાત

ફિલ્મ : 'છોટી સી મુલાકાત' ('૬૭)
નિર્માતા : ઉત્તમ કુમાર
દિગ્દર્શક : આલો સરકાર
સંગીત : શંકર-જયકિશન
ગીતકારો : શૈલેન્દ્ર-હસરત
રનિંગ ટાઈમ : ૧૭ રીલ્સ : ૧૭૫ મિનિટ્સ
થીયેટર : રૂપમ (અમદાવાદ)
કલાકારો : ઉત્તમ કુમાર, વૈજ્યંતિમાલા, શશીકલા, રાજેન્દ્રનાથ, વીણા, તરુણ બૉઝ, બદ્રીપ્રસાદ, બૅબી પિન્કી (યોગીતા બાલી), સુલોચના ચેટર્જી, પ્રતિમા દેવી, પરવિણ પૌલ અને ભલ્લા.



ગીતો

૧. ન મુખડા મોડ કે જાઓ, બહારોં કે દિન હૈ - મુહમ્મદ રફી
૨. મત જા, મત જા, મત જા, મેરે બચપન નાદાં - આશા ભોંસલે
૩. છોટી સી મુલાકાત પ્યાર બન ગઈ, પ્યાર બનકે - આશા-રફી
૪. અય ચાંદ કી ઝેબાઈ, તુ ઝૂલ જા બાહોં મેં - મુહમ્મદ રફી
૫. કલ નહિ પાયે, જીયા, મોરે પિયા - લતા મંગેશકર
૬. તુઝે દેખા, તુઝે ચાહા, તુઝે પૂજા મૈંને - સુમન કલ્યાણપુર-રફી
૭. જીવન કે દોરાહે પર ખડે સોચતે હૈં હમ, જાયેં તો - લતા મંગેશકર

બંગાળી ફિલ્મોનો શહેનશાહ ઉત્તમ કુમાર પહેલી વાર હિન્દી ફિલ્મનો હીરો-કમ-પ્રોડયુસર થઈને મુંબઈ આવ્યો ને જે હીરો બંગાળભરમાં દેવતાની માફક પૂજાય છે... યસ, ઈવન આજે પણ... એના મૃત્યુના ૩૫-૩૫ વર્ષો પછી ય એટલો જ પૂજાય છે. આજની ફિલ્મ 'છોટી સી મુલાકાત'નો એ નિર્માતા હતો અને હીરો પણ... બન્નેમાં નિષ્ફળ ગયો ને આખા ભારતમાં એની આ ફિલ્મ પિટાઈ ગઈ. મારો તો એ લાડકો હોવા છતાં, કબુલ કરી નાખું છું કે, એની આ પોતાની ફિલ્મમાં પણ એની એક્ટિંગમાં કોઈ ઢંગધડા નહોતા. ફિલ્મ તો સમજ્યા કે, એ જમાનામાં મોટાભાગની કન્ડમ આવતી હતી, પણ આ ફિલ્મ વૈજ્યંતિમાલા ઉપર કુરબાન છે.

એક તો એ સાઉથની હતી અને સાઉથની હિન્દી ફિલ્મોમાં આવેલી તમામ હીરોઈનો 'બકસમ' બ્યૂટીઝ હતી. ઈંગ્લિશમાં 'બક્સમ'નો અર્થ થાય છે, ભરાવદાર અંગઉપાંગો ધરાવતી સ્ત્રી... ખાસ કરી ને...યૂ નો વૉટ...! યાદ કરો, પદ્મિની, રાગિણી, બી.સરોજાદેવી, હેમા માલિની, રેખા, ભાનુપ્રિયા... 'કહાં તક નામ ગીનવાયે, સભીને હમ કો લૂટા હૈ!'

આ ફિલ્મસ્ટાર્સ ઉપર ફખ્ર પણ થાય કે, એક વૈજુનો દાખલો જોઈ લો. ૧૩મી ઓગસ્ટ, ૧૯૩૬માં જન્મીને એ ફિલ્મોમાં ૧૬-૧૭ વર્ષની ઉંમરે આવી (ફિલ્મ 'બહાર'-૧૯૫૧), ત્યારથી આજે ઈ.સ. ૨૦૧૪ની સાલ સુધીમાં એણે પોતાનું દેહલાલિત્ય જાળવી રાખ્યું છે. તમામ ફિલ્મ સ્ટાર્સને શરીર જાળવી રાખવા માટે કેટકેટલા શોખ જતા કરવા પડતા હશે? વૈજ્યંતિમાલાનું સૌંદર્ય કેવળ એના ચેહરામાં નહિ, એના પૂર્ણ શરીરમાં હતું. ખભા ય જરૂર પૂરતા તંદુરસ્ત, બાકીની મોટા ભાગની હીરોઈનો ખપાટીયા લટકાવીને ફરતી હોય એવી લાગે. પોતાની કરિયરમાં એકાદા અપવાદને બાદ કરતા વૈજુએ ફક્ત હીરોઈન-ઑરિઍન્ટેડ રોલ્સ કર્યા છે અથવા તો ફિલ્મમાં હીરોઈનનું પણ હીરો જેટલું જ મહત્વ હોય. એના મનીનાં કેટકેટલી સફળ ફિલ્મો નોંધાયેલી છે, પણ એણે ઠુકરાવેલી ફિલ્મો ય તોતિંગ હતી. દિલીપ કુમાર સાથેની 'નયા દૌર' અને 'રામ ઔર શ્યામ'. રાજ કપૂર સાથેની 'સપનોં કા સૌદાગર', ગુલઝારની ફિલ્મ 'આંધી' એના ઠૂકરાવવાથી હેમા માલિનીને બીજી વાર ફાયદો થયો ફિલ્મ 'ક્રાંતિ'માં વહિદા રહેમાનને સમાવવા માટે, એક સમયના પ્રેમી દિલીપ કુમારે 'રામ ઔર શ્યામ'માંથી કઢાવી હતી, એ પછી એ દિલીપ સાથે બોલતી પણ નહોતી અને આખી ફિલ્મ 'સંઘર્ષ' (સાઈન થઈ ગયા પછી ફિલ્મ પૂરી કર્યા વિના છૂટકો ન હોવાથી) આ બન્ને કલાકારોએ પૂરા શૂટિંગ દરમ્યાન એક વખત પણ વાતચીત કરી નથી. યસ, પ્રેમ-દ્રષ્યો ભજવવાના હોય, ત્યારે શૂટિંગ પૂરતો જ પ્રેમ...હઓ!

રાજ કપૂર સાથેના પ્રેમ સંબંધને કારણે તો રાજ પત્ની ક્રિષ્ણાએ ઘર છોડીને બધા બાળકોને લઈને મુંબઈની 'હૉટેલ નટરાજ'મા રહેવા જવું પડયું હતું, સાડા ચાર મહિના સુધી! એ તો પાપા પૃથ્વીરાજની બે આંખની શરમ નડી, એમાં એ પાછા આવ્યા.

વૈજુનું એક ઓર લફરું રાજેન્દ્ર કુમાર સાથે ય ખરું. પણ રાજેન્દ્ર વૈજુની સાથોસાથ સાયરા બાનુ સાથે ય કાળજું ઠરી જાય, એવા ગરમાગરમ પ્રેમમાં હતો, ેેએમાં બે ય થી લટક્યો ને રાજેન્દ્ર પત્ની મામા શુકલાનો પરિવાર બચી ગયો.

છેવટે રાજ-વૈજુ-દાસ્તાનના ટપાલી રહી ચૂકેલા ડૉ. ચમનલાલ બાલી સાથે વૈજુએ લગ્ન કરી લઈને હિન્દી ફિલ્મોના અનેક હીરાઓની વાઈફોને મનની શાંતિ આપી. નહિ તો આમ તો... વૈજુ ચુસ્ત વૈષ્ણવ ધર્મ આજે પણ પાળે છે. જીવનભર એ પૂર્ણપણે શાકાહારી રહી છે.

કોંગ્રેસ તરફથી લોકસભા અને રાજ્યસભામાં જઈ આવેલી વૈજ્યંતિમાલાએ છેવટે કોંગ્રેસથી કંટાળીને સોનિયા ગાંધીને પત્ર લખ્યો, 'સ્વ. રાજીવ ગાંધીના અવસાન પછી કોંગ્રેસ કથળી ગઈ છે અને મૂલ્ય આધારિત રાજનીતિ રહી નથી. મારું રાજીનામું સ્વીકારશો.' કેમ જાણે ભાજપમાં બહુ મોટી મૂલ્યો આધારિત રાજનીતિ બચી હોય, એમ વૈજુ ૧૯૯૯માં ભાજપમાં જોડાઈ. પણ એ બધું ભૂલી જઈને, એ એક ઍક્ટ્રેસ કેવી ઉમદા હતી, એની વાતો કરીએ તો બધા જવાબો ગ્રેટ આવે છે. જેને આપણે ઉત્તમ કહીએ છીએ, એ હૅલન ઓન રેકોર્ડ વૈજ્યંતિમાલાને હિન્દી ફિલ્મોની સર્વોત્તમ ડાન્સર કહી ચૂકી છે. હેમા માલિની પણ એની પાસેથી જ શીખી હશે કે, જે ફિલ્મમાં એ હીરોઈન હોય, એમાં એક 'કલાસિકલ' ડાન્સ આપવો જ પડે... સ્ટોરીમાં જરૂરત હોય કે ન હોય! આ ફિલ્મમાં ય મારીમચડીને વૈજુ પાસે લતા મંગેશકરના કંઠે 'કલ નહિ પાયે જીયા, મોરે પિયા...' નૃત્ય ગીતમાં મનમોહક નૃત્ય કરાવવામાં આવ્યું છે. આ ગીતમાં તો સંગીતકાર શંકર જેટલી જ કમાલ લતાબાઈએ કરી બતાવી છે. કેવી અઘરી અઘરી તાનો મારી છે આ ગીતમાં! અને ગોપીકૃષ્ણની કોરિયોગ્રાફીમાં એક વાત કોમન હોય કે, એમણે દિગ્દર્શિત કરેલા નૃત્યોમાં સ્પીડ ઘણી હોય. ઑડિનરી હીરોઈનોનું એમની પાસે કામ પણ નહિ! કલાસિકલ સિવાયના ગીતોના નૃત્યો દિગ્દર્શક પી. એલ. રાજે બનાવ્યા છે.દાદુ સંગીતકારો શંકર-જયકિશનને ખભા થાબડીને એક વધારીને દાદ તો એ આપવી પડે કે લતા મંગેશકરના એકચક્રી શાસન (અને દાદાગીરીના આલમ)માં અન્ય કોઈ સંગીતકાર સુમન કલ્યાણપુરને લેવાની હિંમત કરી શકતો નહતો, ત્યારે આ લોકોએ જરૂર પડે ત્યારે છુટથી સુમનને લીધી છે. સચિનદેવ બર્મનની જેમ બાકીના સંગીતકારોએ સુમનને 'ગરજ સરો ને સુમન મરો'ની પ્રણાલિ મુજબ ગરજ પડે ત્યારે જ લીધી હતી. 'દિલ એક મંદિર', 'રાજકુમાર', 'જાનવર', 'બદતમીઝ' 'બ્રહ્મચારી', 'જહાં પ્યાર મિલે', 'એપ્રિલ ફૂલ', 'સચ્ચાઈ' કે 'સાંઝ ઔર સવેરા'ની જેમ, આ ફિલ્મમાં પણ સુમનને મુહમ્મદ રફી સાથેનું કૂમળું યુગલ ગીત. 'તુઝે દેખા, તુઝે ચાહા, તુઝે પૂજા મૈંને...' ગવડાવ્યું છે.

યસ. જ્યારે જ્યારે ફિલ્મ નિર્માતાઓએ સાહિત્યકારો પાસેથી વાર્તા લઈને ફિલ્મો બનાવી છે, ત્યારે ઓડિયન્સનો કચ્ચરઘાણ વાળી નાંખ્યો છે. અમે લોકો ફિલ્મોમાં ન જ ચાલીએ, એ સત્ય મારા પહેલા કોઈએ સ્વીકાર્યું નથી, એમાં મારો કોઈ વાંક? આ ફિલ્મની વાર્તા બંગાળના મશહૂર લેખિકા આશાપૂર્ણાદેવીની નવલકથા 'અગ્નિપરીક્ષા' પરથી બનાવાઈ ને બંગાળી દિગ્દર્શક આલો સરકારે ફિલ્મનો કચ્ચરઘાણ વાળી નાંખ્યો. નાનપણમાં લગ્ન કરી ચૂકેલા બાળકોને મોટા થયા પછી પણ એ લગ્ન સ્વીકારવું પડે, એ લેખિકાનો સેન્ટ્રલ-આઈડિયો ખોટો નહતો, પણ પછી શું? વાર્તાનો કલબલાટ કંઈક આવો હતો : અશોક અને રૂપા (ઉત્તમ કુમાર અને વૈજ્યંતિમાલા)ના લગ્ન કિશોરાવસ્થામાં થઈ જાય છે, ગામડે મોટી હવેલીમાં રહેતા દાદા અને દાદીમાંના (બદ્રીપ્રસાદ અને પ્રતિમાદેવી) હઠાગ્રહથી. રૂપાના મધર-ફાધર (વીણા અને તરૂણ બોઝ) આ સ્વીકારતા નથી. વચમાં સોનિયા (શશીકલા) અશોકને પામવા અને સેમ કૂપર ઉર્ફે શ્યામ કપૂર (પોપટલાલ રાજેન્દ્રનાથ) ધમપછાડા કરે રાખે છે. રૂપા અશોકના પ્રેમમાં તો પડી જાય છે, પણ સમાજના ખૌફથી ડરીને... મતલબ, એક બ્યાહતા ઔરત થઈને બીજા લગ્ન કેવી રીતે કરી શકે, એ ખૌફથી અશોકને છોડીને ગામડે અસલી ગોરધન રજ્જુ પાસે જતી રહે છે. આ રજ્જુ જ અશોક હોય છે, એની ખાત્રી થતા ફિલ્મને પૂરી થયેલી જાહેર કરવામાં આવે છે.

હિંદી ફિલ્મોના ૫૦ અને ૬૦ના દાયકાઓ હીરો છેડછાડ કરીને હીરોઈનની પાછળ પડે, એ બતાવવું કોમન થઈ ગયું હતું. આજની તો શું, ઈવન આપણી પેઢીના લોકોને ય માનવામાં ન આવે કે, કોઈ સારા ઘરની છોકરીને રસ્તે જતા છેડખાની કરો, પછી એ પ્રેમમાં પડે ખરી? (અહીં સારા ઘરની છોકરીઓની વાત થાય છે...!) સાલી એ જમાનાની તમામ મસાલા ફિલ્મોમાં આ રીતનો પ્રારંભ કોમન હોય. વાસ્તવિક જીવનમાં આપણી પ્રેમિકાને ક્યા ખલનાયકોએ દોરડે બાંધી અને પાછા આપણે છોડાવવા ય ગયા! ઊંચા પહાડની ટોચ પકડીને ટોચ પકડીને લટકતી હીરોઈનને ક્યે દહાડે આપણે બચાવવા ગયા? અને માની લો કે, અજાણતામાં આપણાથી એ પાપ થઈ પણ ગયું હોય તો બચીને ઉપર આવેલી કઈ છોકરીની બાપની તાકાત છે આપણને 'હંભળાવવાની' કે, 'બદતમીઝ... ક્યું બચાયા મુઝે...?'

સાલી, અમે તને બચાવવા નહોતા મર્યા... અમને ય પાછળથી કોકે ધક્કો માર્યો હતો, એમાં ભરાઈ ગયા ને તારો હાથ અજાણતામાં પકડાઈ ગયો, બહેન!'

ખૈર, આ ફિલ્મમાં ખડક પર લટકતી વૈજુને ઉત્તમ કુમાર બચાવે છે ને કેમ જાણે લિફટમાં ઉપર આવી હોય, એમ ઉત્તમને બદતમીઝ કહીને ખખડાવી મારે છે. તારી ભલી થાય ચમની, તારી બાએ તને આવા સંસ્કારો આલ્યા છે કે, જે બચાવે, એની જ પથારી ફેરવી નાંખવાની?

અને ઉત્તમ કુમારની જગ્યાએ આપણે હોઈએ ને આવું 'બદતમીઝ' કહી જાય તો સહન કરી લઈએ ખરા? એની સાથે લગ્ન કરી લઈએ, પણ સહન તો હરગીઝ ન કરીએ...! સુઉં કિયો છો?

ઉત્તમ કુમાર વિશે તો 'અમાનુષ' અને 'આનંદ આશ્રમ'માં આપણે થોકબંધ લખી ચૂક્યા છીએ, શશીકલા ય બહુ વાર આવી ગઈ, પણ રાજેન્દ્રનાથ વિશે જાણવાની ફર્માઈશો અનેક વાચકો કરતા રહ્યા છે. તો એને વિશે જાણવા જેવી વાત એ છે કે, એના વિશે જાણવા જેવું કંઈ છે જ નહિ. બહુ અતડો, માની ન શકાય એટલો ગંભીર અને શૂટિંગ વખતે હીરો-હીરોઈન કે કોઈ કલાકાર સાથે દસ મિનિટ વાતો કરવા ય એ બેસતો નહતો. હસાવાવાની વાત તો બહુ દૂરની છે. આશા પારેખ અને ઍક્ટ્રેસ શમ્મીના કહેવા મુજબ, અમને ય નવાઈ લાગતી કે, પરદા પર આપણને ધોધમાર હસાવતો આ કલાકાર શૂટિંગ સિવાય આખી લાઈફમાં એકે ય વખત કોઈની સાથે હસ્યો-બોલ્યો નથી. યસ. એક માત્ર શમ્મી કપૂર એનો જીગરી દોસ્ત હતો.

આ ફિલ્મમાં વૈજ્યંતિમાલાની દાદી બનતી બંગાળી કલાકાર પ્રતિમાદેવી (ત્યાંનો ઉચ્ચાર, 'પ્રોતિમાદેવી') યાદ હોય તો 'જ્વેલથીફ'માં દેવ આનંદની માં બને છે. આ પ્રતિમાદેવી જુવાનીમાં સુંદર કરતા સેક્સી વધારે હશે, કારણ કે માજીના નામે ય અનેક લફરાં એ જમાનામાં ચર્ચાતા હતા. પૃથ્વીરાજ કપૂરનું નામ મોખરે હતું.

કલકત્તામાં જન્મીને નાગપુરમાં ભણેલા તરૂણ બોઝને તમે 'ગુમનામ'માં દાઢીવાલા અસલી ખૂની તરીકે જોયો છે. 'અનુપમા'માં એનું કામ વખણાયું હતું. ફિલ્મોમાં કામ કરવા મળે એટલે એણે ટપાલ ખાતામાં નોકરી કરી લીધી પણ નસીબ ચાલ્યું અને મરતા સુધીમાં ૪૨ ફિલ્મોમાં કામ કરી ગયો. અશોક કુમાર-રાજ કુમાર-ફિરોઝખાનની ફિલ્મ 'ઊંચે લોગ'માં ફિરોઝખાનના ખૂની તરીકે એના અભિનયની દાદામોનીએ પણ પ્રશંસા કરી હતી. કોકે કીધું હતું કે, સંજીવ કુમાર આ ફિલ્મ 'છોટી સી મુલાકાત'માં ક્યારે આવે છે ને જતો રહે છે, તેની ખબર પડતી નથી અને એવું જ થયું. મેં ધ્યાનથી (આવી ફિલ્મ પણ) જોઈ પણ હરિ જરીવાલા ક્યાંય દેખાણા નહિ. પણ નાની વૈજ્યંતિમાલાના રોલમાં યોગીતા બાલી એકદમ ઓળખાઈ જાય છે. ફિલ્મના ટાઈટલ્સમાં એનું નામ બેબી પિન્કી રાખ્યું છે. યોગીતા બાલી ગીતા બાલીના બનેવી જસવંત બાલીની દીકરી થાય. જસવંત પણ થોડી ફિલ્મોમાં હીરો તરીકે આવીને હોલવાઈ ગયો હતો. કિશોર કુમારની ત્રીજી પત્ની તરીકે હોલવાતા પહેલાં યોગીતાએ છુટાછેડા માટે જંગી રકમ માંગી અને મળી પણ હતી. પણ છૂટી થઈને એ મિથુન ચક્રવતીને પરણી, એ કિશોર દાને ન ગમ્યું. એમાં હલવઈ ગયો મિથુન. કિશોર દાએ એને પ્લૅબૅક જ ન આપ્યું, એમાં સીધો ફાયદો શૈલેન્દ્રસિંઘને થયો. મિથુનના એ જમાનાના બધા ગીતો આ 'બૉબી સિંગરે' ગાયા હતા.

સાલ સડસઠની શરૂ થઈ ચૂકી હતી, મતલબ એ જમાનાના આપણા ફેવરિટ તમામ સંગીતકારોના અંતનો આરંભ થઈ ચૂક્યો હતો.

શંકર-જયકિશન પણ એમાંથી બાકાત નહોતા. ડાયહાર્ડ ચાહકોની વાત જુદી છે, બાકી આ ફિલ્મનું એક પણ ગીત એમની પ્રતિષ્ઠાને છાજે એવું તો નહોતું જ... અને એ પછી આવેલી ફિલ્મોમાં તો આ બન્ને લૅજન્ડરી સંગીતકારો તો બીજા કરતા ય વહેલા પૂરા થઈ ગયા, એ કેટલું દુઃખદ છે...?

09/04/2014

બૂટ હૈ કે ફાટતા નહિ

- અઅઅ...જરા બૂટ બતાવો ને...!
- સર... મેં પહેરેલા છે.
- તમારા નહિ... નવા જૂતાં... મારા માટે બતાવો.
- એકદમ ટોપ-કલાસ બતાવું, સર. ક્યા કામ માટે વાપરવાના છે? આઈ મીન, સ્ટેજ પર ફેંકવા માટે જોઈએ, તો નવો માલ હમણાં જ આવ્યો છે.
- પહેરવા માટે જોઈએ છે.
- યૂ મીન... કોઈને આખો હાર પહેરાવવાનો છે?... જૂતાંનો?
- ઈડિયટ...મારે પગમાં પહેરવા માટે જોઈએ છે.
- બન્ને પગ માટે જોઈશે ને, સર?
- નૉન સૅન્સ... હાથમાં પહેરવાના જૂતાં ય રાખો છો?
- નો સર. આપ ખોટી દુકાને આવી ગયા... બીજું શું બતાવું, સર?
- તમારા શેઠને બોલાવો.
- સર. અમારા બધાનો શેઠ તો ઉપરવાળો છે. કંઈ કામ હતું?
- ઉફ્ફો...! તમે-મને-મારા-બે પગમાં-પહેરવાના-જૂતાં-બતાવો.
- સોરી સર. હમારી દુકાનમાં વર્ષોથી બે પગમાં પહેરવાના જૂતાં જ મળે છે.
- ધેટ્સ ફાઈન...! આનો શું ભાવ છે?
- સર... એ તો ખાલી ખોખું છે... બૂટની સાથે ફ્રી આવે.
- ઈડિયટ... હું આ શૂઝની વાત કરું છું.
- એ તમને સર... બસ, રૂ. ૮,૦૧૦/-માં પડશે.
- હું આખી દુકાનનો ભાવ નથી પૂછતો... બૂટની જોડીનો ભાવ પૂછું છું... અને ૮ હજાર તો સમજ્યા, પણ ઉપરના આ રૂ. ૧૦/- શેના છે?
- મેં આપને એક જ જોડીનો ભાવ કીધો, સર. દસ રૂપિયા આપના પગના ગણ્યા છે.
- સાલો ઘનચક્કર છે... અને આ?
- એ તો બ્રાન્ડેડ આઈટમ છે. ફક્ત રૂ. ૨૪,૦૦૦/- ક્ષમા કરજો સર. આપે રૂ. ૩૦૦/- પહેલા ચૂકવી દેવા પડશે.
- એ શેના વળી...?
- આ શૂઝ નો આપે ભાવ પૂછ્યો એના! બહુ મૂલ્યવાન પાદુકા છે આ તો. રાજા-મહારાજાઓ જ પહેરતા. આ શૂઝનો કોઈ ઐરો-ગૈરો-નથ્થુ ખેરો ભાવ ન પૂછી જાય, માટે આપના જેવા કદરદાનોને જ એ બતાવીએ છીએ.
- પણ... આ પહેરવાના કે બજારમાં નીકળતી વખતે બગલમાં રાખીને ફરવાનું?
- સાચું કહું, સર... છે તો કિંમતી... અને જેને ને તેને તો પોસાય એવા જ નથી... આજકાલ તો ફક્ત લારી-ગલ્લાવાળાઓ જ માલ લઈ જાય છે...સર, આપને શેનો ગલ્લો છે?
- નાનસૅન્સ... સાવ સ્ટુપિડ ભટકાયો છે...! ઓકે. આ સ્વેડ છે, એનો શું ભાવ છે?
- સર. એ વેચવાના નથી. અમારા શેઠના છે.
- ઓકે. અને આ બ્લૅક છે એ બતાવો તો...
- જુઓ સાહેબ... પહેરી જુઓ. મસ્ત લાગે છે.
- ડંખશે ખરા...?
- કોને?
- આઈ મીન, હું પહેરું તો મને જ ડંખે ને...?
- ડૉન્ટ વરી, સર. આ બહુ હાઈ-ક્વોલિટી લૅઘરના શુઝ છે... ડંખશે નહિ.
- આ ચોરાઈ જાય ખરા?
- સૉરી સર. આપના અંગત વ્યવસાય વિશે મારાથી કાંઈ ન બોલાય...
- ગઘેડા, મારો ધંધો બૂટ ચોરવાનો નથી... હું તો ેેએમ પૂછું છેેું કે, બહાર ક્યાંક મૂક્યા હોય તો આ બૂટ ચોરાઈ જાય ખરા?
- સર, એનો આધાર આપના પગમાંથી બૂ કેટલી મારે છે, એના ઉપર છે... બૂટ-ચોરોના ય કોઈ ઉસુલ હોય છે... જેવા તેવા ગંધાતા ચોરેલા શૂઝ તો એ લોકો અમારી પાસે પાછા વેચવા ય નથી આવતા...!
- અને આ બ્રાઉનનો શું ભાવ છે?
- એ તમને અઢી હજારમાં પડશે. એમાં સ્કીમ છે. બેને બદલે તમને ત્રણ નંગ મળશે.
- પણ મારે તો બે જ પગ છે...
- એ તો જેવા જેના નસીબ ! આજકાલ નવું ચામડું સૂંઘીને કૂતરાઓ ગમે તે એક બૂટ ઉપાડી જાય છે, એટલે બાકીનું એક ફેંકી દેવું પડે છે... એવું ન થાય માટે અમે વધારાનું એક જૂતું ફ્રીમાં આપીએ છીએ.
- પણ તમે જે ફ્રીમાં આપો છો, એ જમણા પગનું છે... કૂતરું ડાબા પગનું જૂતું ઉપાડી ગયું તો...?
- હમારી કંપનીની એક સ્કીમ છે. આપનું એક જૂતું કૂતરું ખેંચી જાય તો કૂતરાની રસીની એક બૉતલ આપને ફ્રીમાં મળશે.
- ઈડિયટ. રસી તો કૂતરા માટે હોય!
- હું ય એ જ કહું છું.
- આમાં ડિસકાઉન્ટ કેટલું મળશે?
- રૂપીયો ય નહિ.
- પણ દુકાનની બહાર તો બોર્ડ માર્યું છે, 'સેલ'.
- એ તો અમારો થોડો સ્ટાફ વેચવાનો છે... સસ્તામાં કાઢવાનો છે.
- એક કામ કરો. આ ગમી ગયા. આ પેક કરી આપો.
- સૉરી સર... પઁક તો તમારે જાતે કરવા પડશે. કંપની આવા બૂટમાં હાથ ના નાંખે.
- ઈડિયટ... તો પછી તમને શેના માટે બેસાડયા છે?
- હું તો સર... લેડીઝ-ચપ્પલ વિભાગમાં છું. એમને પગ પકડીને પકડીને પહેરાવવા પડે છે, એમાં પછી બધે પહોંચી વળાતું નથી. સર, લૅડીઝમાં બતાવું? બહુ મજબૂત માલ આયો છે... આમે ય, તમારે તો પાંચ નંબરના ચપ્પલ આઈ રહેશે.
- લૅડીઝ જુતાંને મારે શું કરવા છે?
- વાઈફને ગિફ્ટ અપાય ને?
- ઓકે. હવે છેલ્લે મને એ કહે કે, આમાં કોઈ વૉરન્ટી-બૉરન્ટી ખરી?
- સાહેબ, આજ સુધી લૅડીઝમાં ગેરન્ટી-વોરન્ટી કોઈ આપી શક્યું છે?
- તું કેમ આટલો સ્ટુપિડ છે? અરે, હું મારા બૂટ માટેની વૉરન્ટીની વાત કરું છું.
- એ તો સર... અત્યારે અહીં જ પહેરી લો, તો દુકાનના ગેટ સુધી અમારી ફૂલ ગૅરન્ટી... પછી કાંઈ નહિ!
- મતલબ? દસ હજારના શૂઝ લઉં છું ને કોઈ ગેરન્ટી નહિ?
- મતલબ સાફ છે, સર. બહાર નીકળ્યા પછી તમે એને કેવી રીતે વાપરો છો, એના ઉપર એના ટકવાનો આધાર છે.
- એટલે શું?
- હવે... અહીંથી આ શૂઝ લઈ જશો, એટલે પહેરવાના તો ખરા કે નહિ?
- અફ કૉર્સ...
- ના પહેરાય. દસ હજારના શૂઝ પહેરવા માટે ન લેવાય... એ તો ડ્રોઇંગ-રૂમના શો-કેસમાં મૂકી રાખવાના હોય ! મેહમાનો ઉપર જરા પો પડે ! યાર દોસ્તોને તમે દસ હજારના શૂઝ પહેરો છો, એ કહેવા માટે લેવાના હોય. આવા શૂઝ ફૂટબોલ રમવામાં વાપરી ન નંખાય.
- હે ભગવાન...

સિક્સર- 

પરદેશ ગયેલો દીકરો પાછો આવે ને ઘરના દીકરાને પાછો ઓરમાન ગણવામાં આવે, એવી હાલત ટાઉન હોલની થઇ છે. અમદાવાદમાં ટાગોર હોલ રીપેર થઈને પાછો આવી ગયો ને જુવાનજોધ ટાઉન હોલ પાછો લોકોને બુઢ્ઢો લાગવા માંડયો!

06/04/2014

ઍનકાઉન્ટર : 06-04-2014

* મારો ગોરધન મારી ખૂબ સેવા કરે છે. પડોસણ પૂછે છે, શેનાથી પૂજેલા છે તો શું કહું?
- એમ કહો ને, તમારા ગોરધનની મજાક કરવાની આદત ગઈ નહિ...!
(શ્રીમતી ઈશ્વરી માંકડ, જામનગર)

* તમારો નાના ભાઈની હાઈટ-બૉડી જણાવશો?
- તમે તમારી જણાવો, પછી એનામાં હું ઍડજસ્ટમૅન્ટ્સ કરાવી લઉં.
(ભારતી નડિયાદી, નડિયાદી)

* મૂર્ખા ડાહ્યા ક્યારે લાગે?
- અત્યારે.
(દિપક આશરા, ગાંધીનગર)

* સવાલ પૂછવામાં અમારે કેટલું વિચારવું પડે છે, એની તમને શું ખબર?
- એ તો જે વિચારીને જવાબો આપતું હોય, એને ખબર!
(અફરોઝબેન મીરાણી, મહુવા)

* વરઘોડાની જેમ વહુઘોડો કેમ નહિ?
- લગ્ન પછી ગોરધને ઘરમાં રોજ 'ઘોડો-ઘોડો' રમવાનું હોય છે.
(અરવિંદ પી. પંડયા, મુંબઈ)

* ઘરજમાઈઓની અટક સાસરાવાળી ન રાખવી જોઈએ?
- ...તો ય, એના માનમરતબામાં કોઈ વધારો નહિ થાય!
(મુગ્ધા ઉલ્લાસ વોરા, જૂનાગઢ)

* શું 'મીસકૉલ'ની શોધ કોઈ અમદાવાદીએ કરી હતી?
- અમદાવાદીઓ 'મિસીસ-કૉલ' સિવાય તમામ કૉલ્સ શોધી શકે છે.
(જયેશ અંતાણી, ભાવનગર)

* દેશને કોણ વધુ ચાહે છે? દંભી બિનસાંપ્રદાયિકો કે સાચા રાષ્ટ્રવાદીઓ?
- તમને કોઈ સાચો રાષ્ટ્રવાદી દેખાય તો મને જણાવજો.
(બિપીન બી. પટેલ, ધ્રાંગધ્રા)

* પ્રજાની પંચાત કરનારાઓને આપનો શો સંદેશ છે?
- લગે રહો.
(ગૌરવ રૂપેશભાઈ ભટ્ટ, અમદાવાદ)

* તમે પંખો ચાલુ કરવાનું કહો છો, પણ અમારે ત્યાં વીજળી અવારનવાર ઊડી જાય છે.
- એ વખતે 'પંખો ચાલુ કરવાનું' તમને નહિ, વીજળી કંપનીવાળાને કીધું હોય!
(જીતેન્દ્ર કેલા, મોરબી)

* દેશમાં નાસ્તિકો કરતા આસ્તિકોની સંખ્યા ઘણી વધુ છે, છતાં દેશમાં ભૂખમરો ને ગરીબી કેમ?
- આસ્તિકોએ ઈશ્વરને શાંતિ આપવાને બદલે ૨૪ કલાક પાછળ પડી પડીને લોહીઓ પીધા છે, માટે!
(જયંતિ એ. પંચાલ, અંકલેશ્વર)

* કોકવાર કોક અઘરા સવાલમાં ભરાઈ જાઓ, ત્યારે વાઈફની મદદ લો છો?
- ભરાઈ જવાય માટે એની મદદ લઉં છું.
(હુસેન હુઝેફા મર્ચન્ટ, મુંબઈ)

* પાકિસ્તાનીઓ આપણા જવાનોને મારી જાય, છતાં નાલાયક નેતાઓ કાંઈ બોલી શકતા નથી. પ્રજાએ જ, 'લાતોં કે ભૂત બાતોં સે નહિ માનતે' સમજીને ન્યાય કરવો ન જોઈએ?
- ધૅટ્સ ફાઈન... તમે નેતાઓની પાછળ લાતો મારવાના મૂડમાં છો... આગે બઢો, હમ તુમ્હારે સાથ હૈ!
(શાહ ભારમલ નગરાજજી, મુંબઈ)

* સ્વયમ 'નમો' તમને 'અૅનકાઉન્ટર'માં સવાલ પૂછે, તો મૂંઝાઈ જાઓ ખરા?
- મારા બદલે એ સવાલો કોંગ્રેસને પૂછી રહ્યા છે ને કોંગ્રેસને તો મૂંઝાતા ય નથી આવડતું.
(જગદીશ રસિકલાલ શાહ, રાજકોટ)

* વિવાહમાં પૂછેલા સવાલોનો જવાબ ઠેઠ વરસી વખતે કેમ મળે છે?
- ઓહ માય ગોડ... અચાનક આ બધું શું થઈ ગયું? તમે તો સાજાનરવા હતા! અત્યારે ક્યાં છો?
(નૈષધ દેરાશ્રી, જામનગર)

* બહુ એકલવાયું લાગે ત્યારે શું કરવું જોઈએ?
- ગંઠોડા નાંખીને ગરમ દૂધ પીવું જોઈએ.
(વૃત્તિ અધ્યારૂ, પાટડી)

* સાહિત્યની કલાસિક કલાકૃતિઓની હત્યા, એટલે સંજય લીલા ભણસાલી... સુઉં કિયો છો?
- સમજ નથી પડતી, જેણે 'ગુઝારીશ' જેવી ઉત્તમ ફિલ્મ બનાવી, એ માણસ 'દેવદાસ' કે 'સરસ્વતીચંદ્ર' જેવી મહાન નવલકથાઓનો કચ્ચરઘાણ કેવી રીતે વાળી શકે?
(પ્રો. બી. એચ. કાપડીયા, વડોદરા)

* અશોક દવે, તમે 'ટ્વિટર' પર કેમ નથી?
- એ તો એણે કરવું પડે, જેની પાસે અભિવ્યક્તિનું માધ્યમ ન હોય! મારે વ્યક્ત થવા માટે ૧૪૦ અક્ષરોની મર્યાદા રાખવી પડતી નથી... ત્રણ ત્રણ કૉલમો છે!
(મધુરિમા સી. પટેલ, વડોદરા)

* ખેતરનો ચાડીયો શું સૂચવે છે?
- હું પણ કોંગ્રેસનો વડાપ્રધાન થઈશ.
(કિશોર વ્યાસ, ઘોઘા)

* સ્ત્રી માટે પિયરપક્ષ અને શ્વસુરપક્ષ સરખા હોય છે, જ્યારે પુરુષ માટે?
- એને તો ઘણા શ્વસુર પક્ષો એક સરખા ગણવા પડે છે.
(સુમંત એસ. પટેલ, સુરત)

* 'ભૂખ વગર ખાવું નહિ ને ભૂખ હોય એટલું ખાવું નહિ'... અર્થાત્?
- જરા ગણી જુઓ... દેશમાં મોટી ફાંદવાળા વધારે છે કે સુદ્રઢ શરીરવાળા?
(રમેશ સુતરીયા, ટ્રોવા, મુંબઈ)

* સવાલ પૂછનારના મોબાઈલ નંબર માંગો છો, જવાબ આપનારના કેમ નહિ?
- હૉટેલમાં જમવા જાઓ છો, ત્યારે વેઈટરને કહો છો ખરા કે, અમને તો પિરસવા દેતા નથી! હું જવાબો આપનાર વેઈટર છું... આપ સન્માન્નીય ગ્રાહક!
(વિશાલ ડી. જોશી, રાણાવાવ)

* જેને 'યુવરાજ' તરીકે સંબોધવામાં આવે છે, તે ક્યા રજવાડાંના છે?
- 'ગાંધી' નગર... આઈ મીન, સોનિયા 'ગાંધીનગર.'
(શિરીષ ઈ. વસાવડા, વેરાવળ)

* ભારતમાં હિંદુઓને સકન્ડ-કલાસ સિટિઝન તરીકે કેમ જોવામાં આવે છે?
- એ લોકો એને યોગ્ય પણ છે. આપણે ત્યાં કોઈ બ્રાહ્મણ છે, વૈષ્ણવ છે, રાજપુત છે, લોહાણા છે... બધા જ છે. એમાંના એકે ય ને પોતે હિંદુ હોવાનો ગર્વ કરતો સાંભળ્યો? આટલું ગૌરવ પણ ન હોય તો ભોગવે!
(અજયસિંહ ચંપાવત, હિંમતનગર)

* અડવાણીને ગાંધીનગરમાંથી ટિકીટ...!
- 'સંસારમાં સૌને ખુશી એક રાતમાં મળતી નથી, જિંદગી છે જિંદગી ખૈરાતમાં મળતી નથી.' આ મૂળ શે'ર વડોદરાના શાયર વિનય ઘાસવાલાનો... એમની ક્ષમાયાચના સાથે તમારા સવાલ મુજબ, આપણો ફેરફાર... 'ભાજપમાં કોઈને નિરાંત એક રાતમાં મળતી નથી, ટિકીટ છે, ટિકીટ ખૈરાતમાં મળતી નથી.'
(પરિન્દા વી. પટેલ, ગાંધીનગર)

04/04/2014

નંદા સ્કૂલ-કોલેજનું પગથીયું પણ ચઢી નહોતી નંદાઓએ મરવું ન જોઇએ

- નંદા શમ્મી કપૂરથી ખૂબ ગભરાતી યે સમા, સમા હૈ યે પ્યાર કા, કિસી કે ઈન્તઝાર કા...
- જન્મ તા. ૮ જાન્યુઆરી, ૧૯૩૯ - નિધન : તા. ૨૫ માર્ચ, ૨૦૧૪

'નંદાએ મરવું જોઇતું નહોતું. ઍટ લીસ્ટ... આપણે બધા જીવીએ છીએ ત્યાં સુધી તો નહિ જ!'

આ ઉદગાર સાહજીક નીકળી પડે, એ લોકોના મોંઢામાંથી જેમણે '૬૦ના દાયકામાં પૂરબહાર ખીલેલી નંદાને ફિલ્મી પરદા પર એક વાર પણ જોઇ હોય! નંદાઓ વારંવાર જન્મ લેતી નથી એ જ્યારે જ્યારે જન્મે, ત્યારે એ સદીમાં આપણે પણ હોવા જોઇએ, એવી કશિશ હરકોઇ નંદાપ્રેમીને થાય ને થતી.

ને આવા ઝનૂની આદર માટે એક કારણ પણ હતું, જે તત્સમયની હીરોઇનો પાસે જવલ્લે જ જોવા મળે. નંદાનો ઊડીને આંખે વળગે એવો સૌથી મોટો પ્રભાવ હતો એની સાદગી અને શ્રૃંગારના મીશ્રણનો. ફિલ્મ 'ભાભી' કે 'છોટી બહેન'માં આપણી બાજુમાં રહેતી સ્કૂલ-ગર્લ જેવી લાગે, તો દેવ આનંદની ફિલ્મ 'હમ દોનોં'માં આપણી સગી ભાભી ય લાગે, તો રાજેશ ખન્ના સાથેની ફિલ્મ 'ધી ટ્રેન' જેવા ગ્લેરમસ રોલમાં, હવે આપણે ન કરવા જોઇએ, એવા વિચારો ય કરાવી મૂકે, એવી શ્રૃંગારી-સુંદર પણ લાગે. પણ બન્ને વિભાગમાં નંદાની નમણાશ બરકરાર. મારી વાતને ટેકો મળે છે, એ વાત પર કે ફિલ્મ 'કાલા બાઝાર'માં એ દેવ આનંદની બહેન બને છે ને ફિલ્મ 'હમ દોનોં'માં એની પત્ની. નંદાનું સામર્થ્ય એ દ્રષ્ટિએ તગડું હતું કે, 'કાલા બાઝાર'માં આપણને ય આપણી બહેન જેવી લાગે અને 'હમ દોનોં'માં આપણને જેવી ગમે છે, એવી હીરોઇન લાગે. 'અલ્લાહ તેરો નામ, ઈશ્વર તેરો નામ...' એ લતાના કંઠે નંદાને પરદા ઉપર ગાતી સાંભળો/જુઓ ત્યારે સૌથી પહેલો તો હિંદુ સંસ્કૃતિનો રૂડોરૂપાળો ચાંદલો એના મસ્તિષ્ક પર જોવા મળે. એ સમયમાં કપાળે મોટા ચાંદલામાં પ્રેક્ષકોને બે હીરોઇનો સાવ ઘરની લાગતી, મીના કુમારી અને નંદા.

નંદાનું રૂપ ઘરરખ્ખું રૂપ હતું. ઊગતા સુરજ જેવો કપાળે મોટો ચાંદલો, રાતાં ફૂલની ભૂકી બનાવીને ઢોળ્યું હોય એવું સેંથામાં સિંદૂર, ભારતીય લજ્જાના પ્રતિકસમું ઓઢેલું માથું, તૂટયા વગરના ઢીંચણ સુધી પહોંચતા લાંબા છતાં સિલ્કી વાળ, જોનારની નજરમાં તીણા ઘુસી જાય, આવા આંખોના ખૂણેથી નીકળતા ખૂણીયા, બારે માસ બંધ રહેતી દુકાન જેવું રહસ્યમય કપાળ અને ખાસ તો, હસતી વખતે બદમાશીપૂર્વક દેખાઇ જતો તૂટેલો એક દાંત નંદાની મશહૂરીનું પરફેક્ટ પીંછું બની ગયું. ફિલ્મનગરી પણ નંદાને નાનપણથી ઘર જેવી લાગતી. એના પિતા વિનાયક દામોદર કર્ણાટકી મહાન સર્જક વ્હી.શાંતારામના ફર્સ્ટ-કઝિન થાય, એ ઉપરાંત વિનાયક પોતે ય ફિલ્મોમાં એક્ટિંગ અને દિગ્દર્શન કરતા. પણ નંદાને નાનપણમાં જ મૂકીને એ દેવ થઇ ગયા, એટલે આર્થિક રીતે નંદાનો પરિવાર ભોંયતળીયે આવી ગયો. લતા મંગેશકર આ વિનાયકની છત્રછાયામાં ઉછરી છે, એટલે નંદા માટે લતાએ ગાયેલા ગીતોમાં ક્યાંક સગપણની સુવાસ આવતી હોય, તો તમે સાચા છો. ગરીબીને કારણે નંદાને તાત્કાલિક ફિલ્મોમાં 'બેબી નંદા' તરીકે પહેલા ફિલ્મ 'મંદિર' ('૪૮) અને પછી ફિલ્મ 'જગ્ગુ' ('૫૨)માં મૂકી દેવાઇ. સ્કૂલે જવાનો તો પ્રશ્ન જ નહતો છતાં ય, એ સાવ નિરક્ષર ન રહે, માટે ઘેર જ માસ્તર ભણાવવા આવતા. નંદાએ સ્કૂલ જોઇ જ નહિ. એનો ભાઇ જયપ્રકાશ કર્ણાટકી મરાઠી ફિલ્મોમાં દિગ્દર્શન કરે છે. એની પત્ની એટલે, એક જમાનાની ફિલ્મી કૅબરે-ડાન્સર જયશ્રી.ટી. (ટી. એટલે 'તળપદે', પણ શ્રેયસવાળી નહિ!)

વય કૂમળી રહી ત્યાં સુધી નંદી 'બેબી નંદા' કહેવાઇ, પણ એક વખત બોગનવેલની જેમ તબક્કે તબક્કે જુવાની શરીર ઉપર ચઢી, એટલે એ હીરોઇન થઇ ગઇ, પણ નૂતન-નરગીસ જેવી ક્લાસ-વન હીરોઇનો સાથેની હરિફાઇમાં નંદાને ક્લાસ-ટુ હીરોઇન ગણવામાં નહોતી આવી. એને હીરોઇન-આધારિત રોલની ફિલ્મો મળતી ગઇ, ખાસ કરીને શશી કપૂર સાથે. શશી કપૂર કરમનો ફૂટલો હતો ને એની સાથે એક પણ-રીપિટ એક પણ હીરોઇન કામ કરવા તૈયાર ન થાય, કારણ કે એની બધી ફિલ્મો ફ્લૉપ જતી, ત્યારે ગૂજરી ગઇ ત્યાં સુધી શશી કપૂરને જ પોતાના સૌથી મનપસંદ હીરો માનતી નંદાએ પોતાની કરિયરના ભોગે પણ શશી કપૂર સાથે ફિલ્મો કરી, એમાં પહેલી જ બે ફિલ્મો 'ચાર દિવારી' ('૬૧) અને 'મેહન્દી લગી મેરે હાથ' (૬૨) સરિયામ નિષ્ફળ ગઈ, એટલે એક સજ્જન વ્યક્તિ તરીકે શશીએ જ નંદાને કહ્યું, ''અબ આપ મુઝે છોડ સકતી હૈ... મેરે કારન આપ કા માર્કેટ ભી ડાઉન જા રહા હૈ.'' તો ય, નંદાએ શશી બાબાનો સાથ ન છોડયો ને 'જુઆરી' ફરી ફલોપ જવા છતાં, એક સરપ્રાઈઝ ફિલ્મ તરીકે 'જબ જબ ફૂલ ખીલે' પણ બન્નેએ સાથે કરી અને સુપરડૂપર હિટ ગઈ. ફિલ્મમાં ઊભા કરેલા હાઉસબોટના સેટ પર નંદાએ ટેરેસ પર રાતના અંધકારમાં ગાયેલું, 'યે સમા, સમા હૈ યે પ્યાર કા, કિસી કે ઈન્તઝાર કા, દિલ ના ચૂરા લે કહીં મેરા, મૌસમ બહાર કા...' આજ પર્યંત ચાહકોને યાદ રહી ગયું છે, ખાસ કરીને એનો લેમન-યલો નાઇટ-ગાઉન અને ગીતના લય મુજબના સરળ નૃત્યથી આજે પણ ટીવી-વિડિયો પર આ ગીત ધરાઈ ગયા વિના જોવાય છે. શશી કપૂર પોતે ય વર્ષોથી મૃત્યુના બિછાને છે. હમણાં કોંગ્રેસી નેતા શશી થરૂર અને સ્વ. સુનંદા પુષ્કરનો કિસ્સો મીડિયામાં ચગ્યો, ત્યારે એક મજાની રમુજ વહેતી થયેલી, ''શશી કપૂર (થરૂર અને (સુ)નંદા (પુષ્કર)''ય એ રમુજે ઠેઠ આજે ગંભીર સ્વરૂપ ધારણ કર્યું ને બન્ને નંદાઓ હયાતી ગૂમાવી બેઠી.

પણ એ જ શશી કપૂરનો ભાઈ શમ્મી કપૂર નંદાને ખૂબ ગમતો, પણ એની સાથે ફિલ્મ કરવાની આવે તો ના પાડી દેતી, એક જ કારણથી કે, હિમાલયસરીખા આદર અને શમ્મીની માચો પર્સનાલિટીને કારણે નંદા શમ્મી સામે આવતા જ શરમાઈ/ગભરાઈ જતી. બન્યું પણ એવું કે, નંદા-શશી કપૂર સાઉથના કોઈ જંગલમાં શૂટિંગ કરતા હતા, તે દરમ્યાન શુટિંગ જોવા ઉમટેલા લોકો નંદાનું રૂપ જોઈને ઝાલ્યા ન રહ્યા ને નંદા-શશીની જીપ સાથે ખેંચતાણ કરવા લાગ્યા. નજીકના જ જંગલમાં શમ્મી કપૂર શુટિંગ કરી રહ્યો હતો, એને ખબર પડતા મારતી જીપે એ ઘટનાસ્થળે દોડી આવ્યો... પ્રભાવ હતો શમ્મીનો કે, એના આવતાની સાથે જ ટોળું ગભરાઈને ગાયબ થવા માંડયું ને થઈ પણ ગયું... ! નંદાએ હાશ તો અનુભવી પણ પેલી ગભરાહટ હતી એના કરતા બે દોરા વધી પણ ગઈ... ! બન્ને કેસમાં પૈસા કેવળ પ્રભાવના હતા. પણ પ્રભાવ જ નંદાને ફિલ્મો અપાવતો. મનોજ કુમાર સાથે તો નંદાએ થોડી-ઘણી ફિલ્મો કરી હતી, પણ મનોજની ઉત્તમ ફિલ્મ 'શોર'માં મિડલ-કલાસની હાઉસવાઈફનો અસરકારક રોલ પણ એના આ લૂક્સને કારણે મળ્યો. ખૂબી તો ત્યાં પ્રગટ થઈ કે, કોઈ કાળે ય નંદા વેમ્પ એટલે કે ખલનાયિકા ન જ લાગે, છતાં રાજેશ ખન્ના સાથે એને ફિલ્મ 'ઈત્તેફાક'માં એને એ રોલ પણ મળ્યો, તો ય કારણ પ્રભાવનું જ નીકળ્યું. બાહરી પર્સનાલિટીને કારણે નંદા અત્યંત સુશીલ અને 'ધી ગર્લ નેકસ્ટ ડૉર' લાગે. ઘણી સ્ત્રીઓ કદી ખોટું કામ તો કરી જ ન શકે, એવો ભ્રમ આપણનેય ઘરની બહાર નીકળ્યા પછી દર ત્રીજી સ્ત્રીને જોઈને થતો હોય, તો દોષ તમારો ય નથી. નંદાનું એવું જ સ્વરૂપ ખન્નાને 'ઈત્તેફાક'માં છેતરી ગયું, એમાં ચોપરાની આ ફિલ્મ ઉત્તમ બની.

વાત કેરેક્ટરની નીકળે, તો આપણા જમાનાની બહુ ઓછી હીરોઈનો ઈમાનદારીથી સાંગોપાંગ બહાર નીકળી શકે. નંદાને પણ નૂતન, સાધના, આશા પારેખ કે તનૂજાની જેમ આખી કરિયરમાં એક પણ કલંક નહિ. ફિલ્મ 'અમર, અકબર, એન્થની'વાળા ગુજરાતી નિર્માતા-દિગ્દર્શક મનમોહન દેસાઈ સાથે તો એ કાયદેસરના લગ્ન કરવાની હતી. ક્યાં, કેમ ને શું નડી ગયું, એની સ્ટોરી તો ગઈ કાલે નંદાને અગ્નિદાહ દેવાયો, એમાં જ ભસ્મીભૂત થઈ ગઈ. ગુજરાતી સ્ત્રીને જ પરણી ચૂકેલા મનમોહનના આ બીજા લગ્ન હોત, પણ અકળ કારણસર મનમોહને પોતાના બિલ્ડિંગની અગાશીએથી ભૂસકો મારીને જીવનલીલા સંકેલી લીધી, એમાં આટલા વર્ષે મોડે મોડે ય નંદાને મળનારું લગ્નસુખ છીનવાઈ ગયું. ફરી એક વાર 'મનમોહન' નામ કોઈને ન ફળ્યું. જીવનભર નંદાની ખાસ બહેનપણી રહેલી વહિદા રહેમાન સાથે એ અનેકવાર પાણીપુરી ખાવા જતી. દેવ આનંદનો જ્યાં આનંદ સ્ટુડિયો પાલી હિલ પર છે, તે ઢાળ ઉતરતા જ એક મોંઘીદાટ પાણીપુરીવાળાની દુકાન છે, ત્યાં આ બન્ને જણીઓ અચૂક આવે. ક્યારેક તો સાથે સાધના અને હેલન પણ હોય... અને એ કેવી કમનસીબી આ શોહરતની કે, આજની પેઢીના એકે ય ને એ ખબર પણ નહોતી કે, આ બાજુમાં ઊભી છે, એ નંદા-વહિદાની જોડી એક જમાનામાં દેવ આનંદ, રાજ કપૂર, દિલીપ કુમાર, રાજેન્દ્ર કુમાર કે શશી કપૂર સાથે અનેક સુપરહિટ ફિલ્મો આપી ગઈ છે. છેલ્લી વાર એ રાજ કપૂરની ફિલ્મ 'પ્રેમ રોગ'માં પદ્મિની કોલ્હાપૂરેની મા ના રોલમાં અને શશી કપૂરના પુત્ર કુણાલને લોન્ચ કરવા બનેલી ફિલ્મ 'આહિસ્તા આહિસ્તા'માં દેખાઈ હતી.

ગ્રેસ કેવી રાખી કે, પ્રેક્ષકો અન્ય હીરોઈનોની માફક એને પડતી મૂકી દે, એ પહેલા સન્માન સાથે નંદાએ નિવૃત્તિ લઈને સાબિત કરી આપ્યું કે, 'જીંદગી ઓર કુછ ભી નહિ, તેરી મેરી કહાની હૈ...'