19/09/2014

'મિસ્ટર ઇન્ડિયા'('૬૧)

- એક જમાનામાં મુંબઇની ફિલ્મનગરીમાં 'ધી ખાન બ્રધર્સ ઓફ જુહુ' તરીકે ઓળખાતા ફિરોઝ ખાન, સંજય અકબર ખાન અને સમીર ખાન (પાંચમો પણ એક ભાઇ છે, શાહરૂખ ખાન... જુદો !)માં ફિરોઝ આ ફિલ્મમાં તદ્દન નગણ્ય રોલમાં છે, આવું થાય એટલે ફિલ્મવાળાઓ એને 'મેહમાન કલાકાર'નું લેબલ લગાડી દે. ફિરોઝ ખૂબ હેન્ડસમ એક્ટર હતો.

ફિલ્મ : 'મિસ્ટર ઇન્ડિયા'('૬૧)
નિર્માતા-દિગ્દર્શક : જી.પી.સિપ્પી
સંગીતકાર : જી.એસ.કોહલી
ગીતકાર : જાં નિસાર અખ્તર- અંજાન
રનિંગ ટાઇમ : (સેન્સર સર્ટિફિકેટમાં વંચાતો નથી.)
થીયેટર : (અમદાવાદ)
કલાકારો : આઇ.એસ.જોહર (ડબલ રોલમાં), ગીતા બાલી, ફિરોઝ ખાન, કમલજીત, હેલન, હરિ શિવદાસાણી, પ્રવિણ પોલ (રૂબી પોલ), ખટાના, અમૃત રાણા અને રાજેન કપૂર.


ગીત
૧. મત પૂછ મેરા હૈ કૌન વતન ઔર મૈં કહાં કા હૂં... મુહમ્મદ રફી
૨. નજર યે તેરી તીખી ન માર ગોરીયે.... આશા-રફી
૩. કહાં ચલી છમ સે, બચા કે આંખ હમસે.... આશા-રફી
૪. દેખા ન જાયે, સોચા ન જાયે, દેખો કિતના બલમ... ગીતા દત્ત
૫. બાબા લૂ બાબા લૂ... છોડ કે ન જાના આધી રાત કો.... આશા-રફી
૬. ક્યા સોચ રહા મતવાલે, દુનિયા કે ખેલ નિરાલે.... મુહમ્મદ રફી
૭. મૈં માચિસ કી તીલી, ચમકીલી ચમકીલી.... ગીતા દત્ત
૮. હાય હાય હાય... તેરી આંખો મેં જો કમાલ હૈ.... મુહમ્મદ રફી
ગીત નં- ૧ અને ૮ અંજાનના, બાકીના જાન નિસાર અખ્તરના

મજ્જા પડી ગઇ.

આઇ.એસ.જોહરની આ ફિલ્મ જોવાની ધૂમધામ મઝા પડી ગઇ. અમુક વાતો જોહરના ભેજામાં જ આવે. એની કોમેડી ક્લાસિક કદી ન હોય અને એ તો ઉઘાડેછોગ કહેતો કે, હું તો પ્રેક્ષકોને ઉલ્લુ બનાવવા જ ફિલ્મો બનાવું છું. પણ બૌધ્ધિકતાને નામે આપણે ત્યાં સેકડો કોમેડી ફિલ્મો બની છે અને જોઇએ એટલે કોઇ શકરવાર ન મળે, ત્યારે હું તૈયાર છું, જોહર કહીને મને ઉલ્લુ બનાવતો હોય... સામે વળતરરૂપે ખડખડાટ હસાવે તો છે ! ચલો, માની લઇએ કે, વાતમાં કોઇ લૉજીક જ નથી, તો ય આ ટુકડો જુઓ જોહરના ભેજાની ઉપજનો !

ફિલ્મની શરૂઆતમાં જ, કરોડપતિ અને ફોરેન-રીટર્ન્ડ બામ્બી (ગીતા બાલી) એના પપ્પા (હરિ શિવદાસાણી) અને પાળેલા ડૉગી (કૂતરા)ને લઇને દરિયા કિનારે સૈર પર નીકળે છે. (એ બેમાંથી કૂતરો કોણ છે, એની પ્રેક્ષકોને તરત ખબર પડી જાય છે કે જે માણસ જેવો દેખાય છે, એ બુધ્ધો બામ્બીનો બાપ છે.) અચાનક એનો ડોગી ગૂમ થઇ જાય છે. પોતાના રખડૂમાંથી પાલતુ બનાવેલા કૂતરાને લઇને ગુલ્લુ પણ ફરવા નીકળ્યો છે, એ હેલ્પ માટે બામ્બીને કહે છે, ''મારો કૂતરો તમારા કૂતરાને શોધી લાવશે.'' અને એ શોધી લાવે પણ છે. ખુશ થઇને બામ્બી ગુલ્લુને પાંચ રૂપીયાનું ઇનામ આપે છે, પણ એ દરમ્યાન બન્ને કૂતરાઓ વચ્ચે દોસ્તી થઇ જાય છે. છુટા પડવા માંગતા નથી, પણ બામ્બી પોતાના અમેરિકાથી લાવેલા કૂતરાને અહીંના દેસી ગંદા કૂતરાની સોબત કરાવવી નથી, એટલે ગુલ્લુની રીકવૅસ્ટ છતાં બામ્બી બન્ને કૂતરાને (સૉરી, એક કૂતરાને અને એક બાપને... અગૅઇન સૉરી, એક કૂતરાને અને બાપને !... સૉરી પૂરૂં !) જુદાં પાડી દે છે.

અહી ગરીબ અને બેકાર ગુલ્લુને એનો બેવકૂફ બાપ (અમૃત રાણા) આવી રખડપટ્ટી બદલ ખખડાવે છે, તો બીજી બાજુ એક વખત દોસ્તી થઇ ગયા પછી અચાનક જાલીમ જમાનો વચમાં ફાચર મારીને એ દોસ્તી છોડાવી નંખાવે છે, એ બામ્બીવાળા કૂતરાથી સહન થતું નથી ને એ માંદો પડી જાય છે. તાત્કાલિક ડૉક્ટરોને બોલાવવા પડે છે, જેઓ નિદાન આપે છે કે, આ કૂતરૂં ગુલ્લુના કૂતરાના પ્રેમમાં પડી ગયું છે. એને બચાવવું હોય તો તાબડતોબ ગુલ્લુના કૂતરાને મંગાવી લો. (ફિલ્મ બનાવનારાઓના ધ્યાનમાં નહિ આવ્યું હોય, પણ બન્ને કૂતરા 'ગે' છે...? જુઓ ને, અંકનું નામ 'ચાર્લી' અને બીજાનું 'જેકી'...! આ તો એક વાત થાય છે !)

નીડલૅસ ટુ સે... બન્ને કૂતરાં મળતા જ પેલું તંદુરસ્ત થઇ જાય છે અને આમ હીરો-હીરોઇન પણ પૂંછડી પટપટાવતા એક બીજાના પ્રેમમાં પડે છે.

મંજૂર કે, વાતમાં બુધ્ધિ- ફૂધ્ધિ કાંઇ ન મળે, છતાં વિઝ્યુઅલી આ સીચ્યુએશન વિચારો તો હસવું તો આવે જ.

ફિલ્મ 'શોલે'વાળા જી.પી.સિપ્પીએ બનાવી હતી. સિપ્પી જરા ઇંગ્લિશ અટક લાગે, પણ છે નહિ... આખું નામ ગોપાલદાસ પરમાનંદ સિપાહીમલાણી'. આ સિંધીભાઇએ 'સિપાહીમલાણી'નું 'સિપ્પી' કરી નાખ્યું. તમારામાંથી સ્કૂલ-લાઇફમાં પેલી મારધાડને સ્ટંટવાળી આઝાદ- ચિત્રાની ટારઝન કે ઝીમ્બોવાળી ફિલ્મો અથવા દેવ આનંદ- દિલીપ કુમારની ફિલ્મ 'ઇન્સાનીયત' જોઇ હશે તો 'ઝીપ્પી'નામનું ચિમ્પાન્ઝી બધાનું બહુ લાડકું બની ગયું હતું. જોહર મજાકમાં તો કોઇને છોડે એવો નહોતો. એ જીપી સિપ્પીને 'ઝીપ્પી સિપ્પી' કહેતો. અહી જોવાની એક ખૂબી માણવા જેવી છે. સહુ કોઇ જાણે છે કે, ફિલ્મ 'શોલે'થી વધુ સફળ ફિલ્મ ભારતદેશમાં બની નથી અને એ સિપ્પીએ બનાવી હતી. ફિલ્મ બેશક સુંદર હતી પણ એમાં હવે પૂછવું પડે કે, બાપ-દીકરા સિપ્પીઓની કમાલ કેટલી ? કારણ કે, જી.પી.સિપ્પી તો '૫૦ના દશકથી ફિલ્મો બનાવતા અને ગેરન્ટી સાથે એકેયમાં ભલીવાર નહિ. મીના કુમારી- પ્રદીપ કુમારની ફિલ્મ 'અદલ-એ-જહાંગિર' જ્હોની વોકર- મીના શોરીની 'શ્રીમતી ૪૨૦', અશોક કુમારની 'મિસ્ટર ઍક્સ', બલરાજ સાહની-મીનુ મુમતાઝની 'બ્લૅક કૅટ', અજીત-બીના રૉયની 'મરિન ડ્રાઇવ', દેવ આનંદ- નિમ્મીની 'સઝા', જોહરની 'જોહર ઇન કશ્મિર' અને બેબી નાઝની ભાઇ-બહેન' ઉપરાંત, ફિલ્મ 'રામ ઓર શ્યામ' પરથી સીધી ઉઠાંતરી કરીને બનાવેલી 'સીતા ઓર ગીતા'... (બાય ધ વે, 'રામ ઔર શ્યામ' પણ સાઉથની તેલુગુ ફિલ્મ 'રામુડુ-ભીમુડુ'ની સીધી અને આડી ઉઠાંતરી જ હતી.) રાજેશ ખન્ના ? 'અંદાઝ' અને 'બંધન', શમ્મી કપૂરનું 'બ્રહ્મચારી'. 'મેરે સનમ' પણ એમનું. 'શોલે' પછી 'સ' ફળી ગયો હોય એમ 'શાન' અને 'સાગર' જેવી ફિલ્મો બનાવી પણ આ યાદીમાં ગણી જુઓ ને, તમને પસંદ પડી'તી, એવી કેટલી ?

અર્થાત. 'શોલે' વળી હિટ થતા થઇ ગયું. સિપ્પી મોટા સર્જક જ હોત, તો આ લિસ્ટની ઘણી બધી ફિલ્મો ઉપર પ્રેક્ષકો નાઝ ઉઠાવી શકત ! અને આજની ફિલ્મ 'મિસ ઇન્ડિયા'માં ય જોહરની સાથે ગીતા બાલી હતી, એટલે 'જય અંબે' બોલીને ફિલ્મ કોઇ ટૅન્શન વગર મસ્તીથી જોઈ નાંખવાની. ગીતા બાલી જેવી સ્વાભાવિક અભિનયવાળી બીજી એક્ટ્રેસોમાં બહુ બહુ તો તનૂજા, કાજોલ અને અનુષ્કા શર્મા... ધૅટ્સ ઑલ !

ગીતા બાલી અસલ સીખ્ખ સરદારની હતી. નામ એનું 'હરિકીર્તન કૌર' અને બચપણથી જ અસલી સાપ પકડવાની પાગલ શોખિન, એમાં છેલ્લે છેલ્લે, મોટો એનાકોન્ડો ઝડપાઇ ગયો.. શમ્મી કપૂર એટલે લગ્ન કરી લીધા. નહિ તો બહેન શમ્મી પહેલા દિગ્દર્શક કેદાર શર્માના લાંબા સમયની પ્રેમિકા રહી ચૂક્યા હતા. શમ્મી મનભાવન મળી ગયો એટલે કેદારનાથને કેદાર અનાથ' બનાવીને જંગલમાં છુટ્ટો મૂકી દીધો, જેની બળતરા કેદાર શર્માએ પોતાની આત્મકથા ્રી ર્ંહી : ન્ર્હીનઅ માં વ્યવસ્થિત રીતે કરી છે. નહિ તો રાજ કપૂર, મધુબાલા, ગીતા બાલી, તનૂજા, સંગીતકાર રોશન જેવા અનેકને ફિલ્મોમાં લાવનાર જ કેદાર બાબુ. ગીતાબાલીનું વળગણ એ મર્યા ત્યાં સુધી એટલું રહ્યું કે, ગીતાએ છોડી દીધા પછી એમણે શોધેલી બધી હીરોઇનોના નામો પાછળ પરાણે 'બાલા' લગાવતા. એમાંની એક એટલે 'પ્રીતિબાલા' ઉર્ફે ઝેબ રહેમાન.

જો કે, 'મિસ્ટર ઇન્ડિયા' ફિલ્મના તો એ અસલ નિર્માતા અને કહેવાતા દિગ્દર્શક હતા, કારણ કે દિલીપ કુમાર હોય કે આઇ.એસ.જોહર, એ લોકો ફિલ્મમાં હોય એટલે દિગ્દર્શન એમનું જ હોય... પેલા ભાઇનું તો કેવળ નામ હોય !

નામ તો ગીતકાર અંજાનનું ય ટાઇટલ્સમાં મૂકાયું નથી, જેણે આ ફિલ્મના બે ગીતો લખ્યા હતા. બાકીના ગીતો લખનાર જાન-નિસાર-અખ્તરનો ય એક જમાનો હતો. એ ય ગીતકાર નક્શબ જારચવીની જેમ સ્ત્રીઓનો ભરપૂર શોખિન હતો. આજના શાયર જાવેદ અખ્તરના એ પિતા થાય પણ જાવેદે પણ ઘણા વર્ષો સુધી, એમના આ જ લક્ષણને કારણે બોલાવ્યા નહોતા.

ફિલ્મનાં સંગીતમાં મજા આવવી જોઇતી હતી... ના આવી, એમાં દોષ એકલો સંગીતકાર જી.એસ.કોહલી ઉપર ઢોળવો લાઝમી નથી. કોહલી જીવનભર ઓપી નૈયરના સહાયક રહ્યા એટલે સ્વાભાવિક છે, એમણે બનાવેલા ગીતોમાં ય ઓપીની છાંટ બધે હોય... આમાં ય છે. તમને કીધું ન હોય તો 'મિ.ઇન્ડિયા'નું કોઇપણ ગીત સાંભળીને કહી શકો કે, આ ધૂન તો ઓપીની જ ! પણ આજના કરતા ય ખરાબ પોલિટિક્સ એ જમાનામાં ચાલતું હતું. ઓપીને ખલાસ કરવા મેદાને પડેલાઓમાં એક બર્મન દાદાને બાદ કરતા મોટા ભાગના સંગીતકારો 'જોઇ શું રહ્યા છો, જોડાઇ જાવ'ને ધોરણે ઓપીની પાછળ પડી ગયા હતા, એટલે રેડિયો સીલોન કે બિનાકા ગીતમાલા કે વિવિધ ભારતી ઉપર ઓપીની ફિલ્મોના ગીતો જ ન વાગે, એના રોજ આયોજનો થતા. આપણી બહેન લતા મંગેશકરનો તો એમાં સાથ હોય જ ને બસ ફિર ક્યાં આ ફિલ્મનું એકે ય ગીત, રેડિયો સુધી પહોંચ્યું નહિ ઇવન, આ ફિલ્મનું મધુરૂં ગીત હેલન પર ફિલ્માયું હતું તે, 'મૈં માચિસ કી તીલી, ચમકીલી ચમકીલી' ફિલ્મમાંથી કાઢી નાખવામાં આવ્યું છે.

રફી-આશાનું પંજાબી ભાંગડાવાળુ ગીત 'નજર યે તેરી તીખી ન માર ગોરીયે..'ગીતા બાલી અને એ જમાનાના જાણિતા ડાન્સર હરબન્સ ઉપર ફિલ્માયું છે. આ હરબન્સ મૂળ તો નૃત્ય દિગ્દર્શક સત્યનારાયણનો આસિસ્ટન્ટ હતો. કમાલના નૃત્યો સત્યનારાયણ અને સાઉથના સોહનલાલે આ ફિલ્મમાં ગીતા બાલી પાસે કરાવ્યા છે. ગીતા આટલી પરફેક્ટ ડાન્સર હશે, એની જાણ તો મા. ભગવાનદાસની મસ્ત ફિલ્મ 'અલબેલા'માં થઇ ગઇ હતી.

ફિલ્મ 'વક્ત' વળી સાધનાની સુંદરતા જ આજે એની કાયમી દુશ્મન બની ગઇ છે, જે જમાનામાં એની આંખો ઉપર ગીતો લખાતા, એ આંખોનું જ કેન્સર એને કદરૂપી બનાવી ચૂક્યું છે. એમ ગીતા બાલી જેવી અપ્રતિમ સુંદરીને ચેહાર ઉપર શીતળા નીકળ્યા હતા, એમાં એ ગૂજરી ગઇ. પણ આઇ.એસ. જોહરે અંગત જીવનમાં એક ઊલટી કમાલ કરી બતાવી હતી. એની શરૂઆતની ફિલ્મો જુઓ તો એ અત્યંત પાતળો અને બેશક કદરૂપો હતો. બહાર દેખાતા એના દાંત એને વધુ હેન્ડસમ નહિ તો પણ જોવો ગમે એટલો સારો તો બની ગયો હતો.

'જ્હોની...'માં જોહરે ટ્રીપલ-રોલ કર્યો હતો, પણ અહી એ ડબલ રોલમાં છે. એક ભલાભોળા જોહર (ફિલ્મમાં)નો ચેહરો અન્ડરવર્લ્ડના એક ખૂંખાર બૉસને મળતો આવે છે, જેની પ્રેમિકા હૅલનથી આ બીજા જોહરની પ્રેમિકા ગીતા બાલી બર્દાશ્ત થતી નથી. ફિલ્મ મુંબઇના સેન્ટ્રલ સ્ટુડિયો અને ચેમ્બુરમાં આવેલા આશા સ્ટુડિયોમાં બની હતી, જે પછી ચાલ્યો નહિ. સાવ અજાણ વાચકો માટે સ્ટુડિયોની સમજ આપી દઇએ. ફિલ્મ સ્ટુડિયો એવી વિરાટ જગ્યા હોય છે, જ્યાં જંગલ, હોસ્પિટલ, કોલેજ ગુંડાના અડ્ડો, મંદિર.. વગેરે સ્થાપત્યોના કામચલાઉ સેટ ઊભા કર્યા હોય... સેટ કેવળ સ્ટુડિયોમાં જ હોય, એ જરૂરી નથી. દેવ આનંદની ફિલ્મ 'ગાઇડ'માં ગુજરાતના લીમડી ભાગોળે શૂટિંગ થયું હતું, ત્યાં જે મંદિરમાં દેવ ઉપવાસ કરે છે. એ ફિલ્મનો સેટ હતો, જે ફિલ્મ પૂરી થયા પછી તોડી નાંખવામાં આવ્યો. દરેક વખતે શૂટિંગના સ્થળે લાંબા થવું પરવડે નહિ, એટલે સ્ટુડિયોમાં જ જંગલ કે પર્વત જેવા સેટ ઊભા કરીને શૂટિંગ થાય. મકાનની અંદર થયેલા મોટા ભાગના શુટિંગ્સ સ્ટુડિયોમાં થયા હોય, પણ ફિલ્મ જોતી વખતે આપણે માની બેસીએ કે, કેટલું મોટું ઘર છે ?

ઓકે. શુટિંગ માટે જરૂરી તમામ ચીજો ફક્ત સ્ટુડિયોમાં ઉપલબ્ધ હોય, એટલે છેલ્લી ઘડીની દોડાદોડીઓ ન થાય.

એક જમાનામાં મુંબઇની ફિલ્મનગરીમાં 'ધી ખાન બ્રધર્સ ઓફ જુહુ' તરીકે ઓળખાતા ફિરોઝ ખાન, સંજય અકબર ખાન અને સમીર ખાન (પાંચમો પણ એક ભાઇ છે, શાહરૂખ ખાન... જુદો !)માં ફિરોઝ આ ફિલ્મમાં તદ્દન નગણ્ય રોલમાં છે, આવું થાય એટલે ફિલ્મવાળાઓ એને 'મેહમાન કલાકાર'નું લેબલ લગાડી દે. ફિરોઝ ખૂબ હેન્ડસમ એક્ટર હતો. કમનસીબે થોડો ય ન ચાલ્યો. એવો જ બીજો લાંબો ચાર્મિંગ અને ખૂબસૂરત અભિનેતા હતો, કમલજીત સિંઘ (જે વહિદા રહેમાનને પરણ્યો હતો અને મેહબૂબ ખાનની ફિલ્મ 'સન ઓફ ઇન્ડિયા'નો હીરો હતો.) એ પણ આ ફિલ્મમાં વેડફાઇ જવા માટે આવ્યો છે. પોતાની પર્સનાલીટીથી તદ્દન વિપરીત, આ માણસે બૈરાછાપ રોલ કર્યો છે. કમલજીત સૌથી વધુ સુંદર ફિલ્મ 'કવ્વાલી કી રાત'માં લાગતો હતો. આ ફિલ્મમાં કમાલ કરી હતી, સંગીતકાર ઇકબાલ કુરેશીએ, જેને પરિણામે એમને જ 'કવ્વાલીઓના બાદશાહ' કહેવામાં આવ્યા. ઇકબાલ અત્યંત ગરીબીમાં-ધારાવીની ઝૂંપડપટ્ટીમાં આખરી શ્વાસ લઇને મર્યા હતા.

એમ કહી દેવાય કે, હિંદી ફિલ્મોમાં બીજો આઇ.એસ.જોહર નહિ થાય, એમ એના જેવી ફાલતું છતાં હસિન ફિલ્મો ય કોઇ નહિ બનાવે!

18/09/2014

બે યાર, કરમુક્ત નહિ થાય તો કેવી રીતે 'જોઈશ'...?

અમે પોળમાં રહેતા ત્યારે કોકને ''ભરાવી દેવા'' અમે જોયેલી તદ્દન ફાલતુ ફિલ્મના સાંબેલાધાર વખાણો દોસ્તો પાસે કરતા કે, આવી કચરો ફિલ્મ જોઇને અમે એકલા શું કામ મરીએ ? બીજા ય મરે તો આપણા થોડા રૂપીયા તો વસૂલ થાય !

અને એમાં ય, ભૂલેચૂકે કોક ગુજરાતી ફાળીયા-બ્રાન્ડ ફિલ્મ જોવાઈ ગઈ, તો ખાસ ચમનપુરા, સરસપુર, મિરઝાપુર કે ગોમતીપુર જઇને બ્રાન્ડ ન્યૂ ગાળો શીખી લાવતા અને ખાડીયાની અમારી મોટા સુથારવાડાની પોળને નાકે ઊભા રહીને એકલા એકલા બોલે જતા. કારણ પૂછવાની ય કોઇને જરૂર રહેતી નહિ. એ લોકો સમજી જાય કે, 'બિચારો કોક ગુજરાતી ફિલમમાં ભરાઇને આયો લાગે છે !'

એ પછી તો, ફિલ્મ 'કાશીનો દીકરો' બાદ કરતા એકે ય ગુજરાતી ફિલ્મ સામેથી કોઇ ફ્રીમાં બોપલમાં ફલૅટ પણ આપે, તો ય નહિ જોવાની હઠ બહુ કામમાં આવી. શરીર સારૂં રહેવા લાગ્યું. અમારી ગણત્રી મન, કર્મ અને વચનથી એક પવિત્ર પુરૂષની થવા લાગી. અમે કદી ય ગુજરાતી ફિલ્મો જોતા નથી, એવી અમારી જ્ઞાાતિમાં છાપ પડી ગઇ હોવાથી અમને પરણવાના કામમાં આવે એવી છોકરી ય મળી. એણે પણ એકે ય ગુજરાતી ફિલ્મ જોયેલી હોવી ન જોઇએ, એ શરતે અમારા લગ્ન થયા.

અને એક દિન અચાનક...અમદાવાદના યુવાન અભિષેક જૈને બનાવેલી ફિલ્મ 'કેવી રીતે જઇશ ?' જોવાઇ ગઇ. સાલી કોઇ ભૂલ તો થઇ ગઇ નથી ને આ ફિલ્મ જોવામાં ? એ ખૂબ ગમેલી. માનવામાં નહોતું આવતું કે, કોઇ ગુજરાતી ફિલ્મ - 'ગુજરાતી ફિલ્મ' ન લાગે- એવી સારી બની હોય ! એ વખતે અમારી 'ફર્માઈશ ક્લબ'ના મૅમ્બરોને ખુલ્લી ઑફર કરી હતી કે, 'કેવી રીતે જઇશ ?' ગુજરાતી ફિલ્મ છે, છતાં મારા ઉપર વિશ્વાસ રાખીને જોઇ આવે. નહિ ગમે તો અમારા બધાની ટિકીટના પૈસા હું આપી દઇશ.'' જોઇ આવ્યા બધા ય, પણ એક પણ મૅમ્બર પૈસા માંગવા ન આવ્યો, ફિલ્મ અમદાવાદીઓએ જોઇ હતી છતાં ! યસ. વચમાં આશિષ કક્કડની ખૂબ સારી ફિલ્મ 'બૅટર હાફ' જોઇને પણ મન મક્કમ થઇ ગયું હતું કે, ચાન્સ આપો, તો ગુજરાતના યુવાન ફિલ્મ સર્જકો કોઇથી કમ નથી.

અને એ જ અભિષેક જૈન...ઓહ, હજી તો એ કૉલેજમાંથી ભણીને તાજો બહાર આવેલો ફૂટડો યુવાન છે, એની પાસેથી રાજ કપૂર, વ્હી.શાંતારામ કે મેહબૂબ ખાન જેવા મહાન સર્જકની આશા તો કેમ રાખી શકાય ?

પણ હમણાં અભિએ બીજી ફિલ્મ બનાવી, 'બે યાર.' સવાલ સરખામણીનો નહિ, પણ આ ફિલ્મ રાજ કપૂર કે શાંતારામ જેવા સર્જકોએ બનાવી હોય, એવી અદ્ભૂત બની. ફિલ્મ જોઇને બહાર નીકળેલા પ્રેક્ષકો હજી માની શકતા નથી કે, આપણે કોઇ ગુજરાતી ફિલ્મ જોઇને નીકળ્યા છીએ. યસ. મને ફિલ્મ જોવાનો છેલ્લા ૫૦-વર્ષનો જે કોઇ અનુભવ છે, એ ઉપરથી કહી શકું કે, આટલી સર્વાંગ સુંદર ફિલ્મ તો હિંદીમાં ય ભાગ્યે જ બને છે. આ કૉલમના વાચકો 'બે યાર' જોઇ આવશે ને એકાદાને પણ નહિ ગમે, તો એની ટિકીટના પૂરા પૈસા એ એકાદાના પડોસી પાસેથી લઇ આવજો. પેલા એકાદા કરતા કમસેકમ એનો પડોસી તો વધુ બુદ્ધિશાળી હશે ?

મજ્જાની વાત એ છે કે, આખી ફિલ્મ અમદાવાદના લોકેશન્સ પર ઉતરી છે. માણેક ચોકથી માંડીની સીજી રોડ....બધું આવી જાય ! પણ એથી ય વધુ ફખ્ર થાય, આખી ફિલ્મની ભાષા બિલકુલ અમદાવાદી....પેલા 'નવરી બજાર'ના જીતેન્દ્ર ઠક્કર જેવી રાખી છે. આપણે ફિલ્મ જોવાને બદલે ગુજરાત યુનિવર્સિટીની પેલી ચાની લારીએ ઊભા હોઇએ, એવી ભાષા સંભળાયે રાખે, ત્યારે પોતીકાપણાંનો એહસાસ થાય. અમદાવાદી યુવાનો ભણતા ભલે ઇંગ્લિશ મીડિયમમાં હોય, પણ બોલચાલની છાંટ તો ટિપીકલ અમદાવાદની રહેવાની, ''બે યાર...એ ટણપાની મેથી માર્યા વગર મંગાય અડધી કમ શક્કર !''

ગુજરાતી સાહિત્યકારોની હવે તો બેકારી આવે એવી શુધ્ધ ગુજરાતી ભાષા.... 'અવનિની અગમ્ય ગગનમણિકા, વ્યોમના પાર્થિવ નિરભ્ર નયનો....!'ની સરખામણીમાં આ ફિલ્મનું ગુજરાતી વધારે ગુજરાતી લાગે છે. સાલા આપણે આર્ટ્સ ગ્રૅજ્યુએટ થયા હોઇએ, તો જ આ મહાન સાહિત્યકારોનું લખેલું સમજાય. ડૉક્ટર કે સી.એ. થયા હોઇએ તો આ લોકોને વાંચવા માટે દુભાષીયા રાખવા પડે.

'બે યાર' જોવી જ જોઇએ, એની એક હાસ્યલેખક તરફથી મજબુત ભલામણ છે. ફિલ્મ શરૂ થાય, ત્યારથી અંત સુધી ફિલ્મ હળવી રાખી છે. મંદમંદ તો, ક્યારેક ખડખડાટ હસવું પૂરી ફિલ્મ દરમ્યાન આવે રાખે, છતાં એકે ય દ્રષ્ય કે સંવાદમાં દિગ્દર્શકે પ્રેક્ષકોને હસાવવાનો કરતબ અજમાવ્યો નથી. ફિલ્મની સીચ્યૂએશન્સ જ એવી આવતી જાય કે, દરેક મિનિટે હસવું સ્વયંભૂ આવતું રહે ને છતાં ય, કપિલ શર્મા કે જહૉની લીવરની જેમ કોઇને ઉતારી પાડીને હસાવવાનો પ્રયત્ન ક્યાંય નહિ, પણ મીનિંગફુલ કૉમેડી અહીં અનાયાસ ઊભી થતી રહી છે. ખાસ અમદાવાદી છોકરા-છોકરીઓ આજકાલ વાપરે છે, એવી અમદાવાદી લિંગો, ''બકા....'', ''મેથી ના માર ને, ભ'ઇ'' કે ક્યારેક તો અત્યંત ગંભીર સીચ્યુએશનમાં બીજા કોઇ નહિ ને પરદેશી ધોળીયાને ખૂબ અકળાયેલો હીરો કહી દે છે, ''ખા, તારી માં ના સમ...!''

યસ. ફિલ્મ હીરોઇન વગરની કહો તો ચાલે. હીરોઇન નામની છે, પણ હજી કૅમેરાની સામે આવવા માટે એને થોડા ચીઝ-બટર ખાવાની જરૂરત લાગે છે. આમ જુઓ તો ફિલ્મનો હીરો ય કોઇ ટ્રેડિશનલ હીરો નથી જે, ઊડતા હૅલીકૉપ્ટરમાંથી નીચે રોડ પર જતી જીપમાં ભૂસકો મારીને હીરોઇનને બચાવી લે કે, ભરચક પાર્ટીમાં, મહારાજ લૉજમાં રોટલી વણતા હોય એમ પિયાનો ઉપર આંગળા ફેરવીને ગીતડાં ગાય. આ ફિલ્મના તો બન્ને હીરા આપણી બાજુના ફલૅટમાં રહેતા છોકરાઓ જેવા છે, બેમાંથી એકે ય પાસે 'શોલે' ન કરાવાય, પણ આ ફિલ્મનું પોત જોતાં, અમિતાભ કે ધર્મેન્દ્ર પાસે ય 'બે યાર' ન કરાવાય....એ બન્નેની બાઓ ખીજાય ! આ ફિલ્મમાં તો દિવ્યાંગ ઠક્કર અને પ્રતિક ગાંધી જ ચાલે. અહીં અભિષેક જૈને ફિલ્મમાં હીરોને બદલે મારા-તમારા ઘરના છોકરાઓ જેવા બે કેરેક્ટરો લીધા છે. ફાધર (દર્શન જરીવાલા) પણ, ''બેટેએએએ...યે તૂને ક્યા કિયા....ઠાકૂર ખાનદાન કી ઇજ્જત મિટ્ટી મેં મિલા દી....'' જેવા બરાડા નથી પાડતા. મધ્યમ વર્ગનો પિતા એના દીકરા સાથે જેટલી સાહજીકતાથી પ્રેમ કરે, ખીજાય, ઠપકો આપે કે, દીકરાના દોસ્તલોગ માટે 'ડ્રિન્ક્સ'ની ય વ્યવસ્થા કરી આપે, એવો વ્યવહારૂ ફાધર છે. મૉમ તરીકે આપણા અમદાવાદની જ નિપુણ આર્ટિસ્ટ આરતી પટેલ ભગવાન કૃષ્ણની મૂર્તિ સામે આંસુભરી આંખે રોદણાં નથી રોતી...ઓછા સંવાદમાં કેવળ ઍક્સપ્રેશન્સથી ય આરતી ઘણું કહી જાય છે. 'બે યાર'નો વિલન (મનોજ જોશી) આમ તો હિંદી ફિલ્મના વિલન જેવો સોફિસ્ટિકેટેડ છે, પણ એને વિલન કહેવા કરતા, પાક્કો અમદાવાદી બિઝનૅસમૅન કહેવો વધુ વ્યાજબી છે. એક ઍક્ટર તરીકે, અમિત મિસ્ત્રી 'બે યાર'ને તોફાનમસ્તીભર્યું બનાવવામાં સાવ સાહજીક રહ્યો છે. અને મારા મોરબીનો ગોળમટોળ કવિન દવે અનેક હિંદી ફિલ્મોમાં સહુને યાદ રહી ગયો છે. અહીં એ પહેલી વખત ગુજરાતી ફિલ્મમાં આવીને સમાંતર રોલ કરે છે. ઓહ, જે ભાવેશ માંડલીયાએ, પરેશ રાવલની ફિલ્મ 'ઑહ, માય ગૉડ' લખી હતી, એ જ અહીં સહલેખક છે, નીરેન ભટ્ટ સાથે. સચિન-જીગર તો હિંદી ફિલ્મોના જાણિતા સંગીતકારો છે, એ અહીં કસબ બતાવી ગયા છે.

સવાલ એ છે કે, હજી સુધી આવી સર્વાંગ સુંદર ફિલ્મને ગુજરાત સરકારે હજી સુધી કરમુક્ત (ટૅક્સ-ફ્રી) કેમ જાહેર નથી કરી ? એક તો, હજારો વર્ષ પછી માંડ એક સારી ગુજરાતી ફિલ્મ આવી છે તો, ગર્વ સાથે ગુજરાતના ઘરઘરમાં એને જોવા દો. શું ગુજરાતી ફિલ્મને કરમુક્ત બનાવવા માટે સ્નેહલતા કે સની લિયોનીનું હોવું જરૂરી છે?

સિક્સર

- ફિલ્મ 'ફાઇન્ડિંગ ફૅની' બધી રીતે સારી છે. પણ ડિમ્પલ કાપડીયાના બુઢ્ઢા પ્રેમી તરીકે નસીરૂદ્દીન શાહ સહેજ બી જામતો નથી...

એ લોકોએ મેહનત કરી હોત તો અમદાવાદમાંથી જ કોક સારો બુઢ્ઢો મળી આવત....કોઇ પંખો ચાલુ કરો !

14/09/2014

ઍનકાઉન્ટર : 14-09-2014

* 'કાગડો દહીંથરૂં લઈ ગયો' કહેવત માટે કાગડાને જ કેમ પસંદ કરવામાં આવ્યો?
- નેતાઓ યાદ નહોતા આવ્યા.
(મયૂરી વોરા, સુરેન્દ્રનગર)

* બધા નેતાઓ ચંદ્ર ઉપર જાય તો?
- ચિંતા જાય એની ન હોય... પાછા આવતા રહે, એની હોય.
(મનિષ દુધાત, તલાલી-અમરેલી)

* તમારી મનગમતી કહેવત કઈ?
- બીપીજે... એટલે કે, 'બોન પૈણાવવા જાય!'
(વીરેન્દ્ર જાની, જામનગર)

* તમને લેખક બનવાનું પ્રોત્સાહન કોણે આપ્યું હતું?
- એને પકડીને તમારે ફટકારવો છે?
(અમરીશ મોકાણી, વડોદરા)

* અમેરિકન પ્રજાનો કયો ગુણ તમને વધુ ગમ્યો?
- હું એમને બહુ ગમી ગયો'તો...એ!
(જીજ્ઞોશ ગાંધી, મુંબઈ)

* શું તમે મારીયા શારાપોવાને ઓળખો છો ખરા?
- સગપણમાં એ મારા માસીની દીકરી થાય. પણ એનું એને અભિમાન જરાય નહિ.
(અક્ષય પટેલ, અમદાવાદ)

* ભારતનું તમારૂં બજેટ કેવું હોય?
- બજેટ બહાર પાડનારને બજેટની સમજ હોવી જરૂરી નથી.
(વૃત્તિ પટેલ, કરજણ)

* તમે મારા સવાલોના જવાબ કેમ નથી આપતા?
- આટલી સૂચનાઓ લખવા છતાં, હજી ઘણા વાચકો પોતાનું નામ, સરનામું ને મોબાઈલ નંબર નથી લખતા. એક સાથે બે-ત્રણ સવાલો પૂછનારને ય જવાબ ન મળે.
(ખુશ્બુ ઠાકુર, વડોદરા)

* તમે અમેરિકાનો વિઝા લેવા ગયા, ત્યાં ય આવા ફની જવાબો આપ્યા હતા?
- એમને મારો એકેય જવાબ 'ફની' નહતો લાગ્યો, માટે વિઝા આપ્યા હતા.
(નિમેશ વી. પટણી, અમદાવાદ)

* સદીના મહાનાયક અમિતાભ બચ્ચન, તો સદીના મહાગાયક કોણ?
- અફ કૉર્સ, મુહમ્મદ રફી.
(ફાતેમા પેટલાદવાલા, છોટા ઉદેપુર)

* કોઈ સંતપુરૂષનું પ્રથમ લક્ષણ કયું?
- આ સવાલ મને ને મને જ ન પૂછાય...!
(ડી.વી. પરમાર, વડોદરા)

* મારી પત્ની નવો ફલૅટ મંદિર સામે લેવાનું કહે છે ને મારે લૅડીઝ હૉસ્ટેલની સામે લેવો છે. શું કરવું?
- ભગવાન કોઈને આવી પત્ની ન આપે... ને કોઈને આવો ગોરધન ન આપે!
(જયેશ અંતાણી, ભાવનગર)

* મને તમારા જવાબો કેમ સમજાતા નથી?
- એ તો મને સમજાતા હોય તો તમને સમજાય ને!
(રિધ્ધિ ઠક્કર, અમદાવાદ)

* પહેલા ગુજરાતી રંગભૂમિ અને ફિલ્મો બ્રાહ્મણ કલાકારોથી ધમધમતી હતી. આજે કેમનું છે?
- ખાલી ખિસ્સે શું ધમધમવાનું?
(અસદઅલી મોમિન, વસો)

* આજનો માણસ રૂપિયા રળવામાં પરચૂરણ થઈને વેરાઈ રહ્યો છે...
- 'પૈસો હાથનો મેલ છે', એવું મિડલ-ક્લાસવાળા કહે છે... કોઈ અબજોપતિને આવું કહેતા સાંભળ્યો? ના. એ જાણે છે કે, પૈસો હાથનો મેલ નથી.
(રમેશ સુતરીયા-ટ્રોવા, મુંબઈ)

* જૂનાગઢમાં 'અશોકના શિલાલેખો'ની છત ધરાશાયી થઈ. હવે શું?
- એમાં શું? અશોકને કહી દઈશું, બીજા શિલાલેખો લખી નાંખે.
(જીતેન્દ્ર કેલા, મોરબી)

* લગ્ન અને યુધ્ધ વચ્ચે શું તફાવત?
- લગ્નથી કંટાળીને માણસ યુધ્ધમાં જોડાઈ જાય છે...
(રવિ સોનૈયા, જામ ખંભાળીયા)

* અશોકભાઈ, અમારા ગઢાળી ગામ (ગીર)માં આજકાલ સિંહોની અવરજવર વધી ગઈ છે. શું કરવું?
- તમને અગાઉ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે, ગીરમાં મારી અવરજવરને આમ જાહેરમાં બાફી ન મારો.
(પી.કે. ચાવડા, ગઢાળી ગીર, મેંદરડા)

* સવાલો હવે ઈ-મૅઈલ પર આવતા થયા, એમાં જૂના કાયમી નામો ઊડી ગયા... સુઉં કિયો છો?
- ક્રાંતિ હંમેશા ભોગ માંગી લે છે.
(મૌલિક ભટ્ટ, જૂનાગઢ)

* તમારા પત્ની તમારા લગ્ન પહેલાની ગર્લફ્રેન્ડ વિશે પૂછે છે ખરા?
- એને ખબર છે કે, એ સંસારના સૌથી પવિત્ર પુરૂષને પરણી છે... ને જાણે છે કે, મારે લગ્ન પહેલાની કોઈ ગર્લફ્રેન્ડ ન હોય... પછીની જ હોય!
(નૂતન પટેલ, ખેરોલ-તલોદ)

* સતયુગમાં રામાયણ, મહાભારત ને ભગવદ્ ગીતા જેવા ગ્રંથો હતા, અને કલીયુગમાં?
- પાસબૂક.
(કિશન વી. પરમાર, માણસા)

* તમને 'ન્યુયોર્ક ટાઈમ્સ'માં 'ઍનકાઉન્ટર'ની કૉલમ શરૂ કરવાનું આમંત્રણ મળે તો?
- ન જાઉં... મારા ગુજરાતના ''સાડા પાંચ કરોડ ગુજરાતીઓ'' સુધી કોઈ છાપું પહોંચતું નથી.
(ગૌરવ ભટ્ટ, રાજકોટ)

* હિંદુઓમાં કયા ધર્મના લોકો ઉપર વિશ્વાસ ન કરવો?
- આપણો દેશ આમે ય ધર્મોના પાપે ડૂબેલો છે. જેને ધર્મ નહિ, દેશ વહાલો હોય, એ તમામનો વિશ્વાસ કરજો... કમનસીબે, એવી તો એક વ્યક્તિ પણ તમને નહિ મળે.
(છાયા પંડયા, મુંબઈ)

*  શું તમારા લેખો તમારૂં ફૅમિલી વાંચે છે?
- ના. એ લોકો તો બુધ્ધિશાળી છે.
(હાર્દિક ક્યાદા, અમદાવાદ)

* છોકરીઓ સારો પતિ મળે, એ માટે અનેક વ્રત કરે છે. છોકરાઓ કેમ નહિ?
- સારો પતિ મેળવવા છોકરાઓ શું કામ વ્રત કરે? સમાજમાં કેટલું ખરાબ લાગે! બા કેટલા ખીજાય?
(સુરભી પંચાલ, મીઠાપુર)

* મારે તમારા સ્વિસ-ખાતામાં થોડા પૈસા મૂકવા છે... આપનો ઍકાઉન્ટ નંબર શું છે?
- સ્વિસ-ઍકાઉન્ટ્સ થોડા પૈસા મૂકવા માટે નથી. આગળ જાઓ, બાબા!
(મિતુલ ઘેડીયા, અમદાવાદ)

'આકાશદીપ' ('૬૫)

- ચિત્રગુપ્તનું મધુરૂં સંગીત

મુઝે દર્દે દિલ કા પતા ન થા...
દિલ કા દિયા,જલાકે ગયા...

- ચિત્રગુપ્ત માણસ તરીકે કેવા ઉત્તમ હશે, એનો નમૂનો આ ફિલ્મમાં જોવા મળે છે. આશા-મન્ના ડે અને બલબીર પાસે એ જમાનાની ફેશન મુજબ, એક પૅરડી ગીત, 'જા રહા હૂં જીંદગી સે દૂર મૈં, પહેલી બીબી....' મૂકવામાં આવ્યું છે. આવા ગીતમાં જૂનાં ગીતોના એક એક ટુકડા ભેગા કરીને એક ગીત બનાવવામાં આવે છે. લગભગ દરેક સંગીતકારે આ કામ કર્યું છે

ફિલ્મ : 'આકાશદીપ' ('૬૫)
નિર્માતા : રંગમ-મુંબઈ
દિગ્દર્શક : ફણી મજમુદાર
સંગીત : ચિત્રગુપ્ત
ગીતો : મજરૂહ સુલતાનપુરી
રનિંગ ટાઈમ : ૧૭-રીલ્સ
થીયેટર : લક્ષ્મી (અમદાવાદ)
કલાકારો : અશોક કુમાર, નંદા, ધર્મેન્દ્ર, નિમ્મી, મેહમુદ, શુભા ખોટે, રાશિદ ખાન, મોની ચેટર્જી, અચલા સચદેવ, તરૂણ બૉઝ, ચંદ્રિમા ભાદુરી, શિવરાજ, ચમન પુરી, કેશ્ટો મુકર્જી, કુંદન, કઠાના, મુકુંદ બેનર્જી, કુમુદ ત્રિપાઠી, જી.એમ. દુરાણી અને તિવારી.



ગીત
૧. ગયા ઉજાલા, સૂરજ ડૂબા, અબ હૈ મેરી બારી.... મન્ના ડે
૨. દિલ કા દિયા, જલાકે ગયા, યે કૌન મેરી.... લતા મંગેશકર
૩. મિલે તો ફિર ઝૂકે નહિ, નઝર વો હી પ્યાર કી.... લતા મંગેશકર
૪. જા રહા હૂં જીંદગી સે દૂર મૈં, પહેલી બીબી.... આશા-મન્ના ડે-બલબીર
૫. મુઝે દર્દ-એ-દિલ કા પતા ન થા, મુઝે આપ કિસ.... મુહમ્મદ રફી
૬. ઘર મેં ન ચાવલ, બાઝાર મેં ન દાલ, આજ જીને.... મન્ના ડે
૭. ગુડીયા બનકે નાચું, સાજના કે દ્વારે.... આશા ભોંસલે-ઉષા મંગેશકર
૮. સુનિયે જાના, ક્યા પ્યાર મેં શરમાના.... લતા મંગેશકર-મહેન્દ્ર કપૂર

ગીત નં.૭ ફિલ્મની (ટી-સીરિઝ) વિડિયો-સીડીમાંથી કાઢી નાંખવામાં આવ્યું છે.

અશોક કુમારની કોઈપણ ફિલ્મ જુઓ... પછી પૂછવું ન પડે કે, હિંદી ફિલ્મોનો આજ સુધીનો સર્વોત્તમ ઍક્ટર કોણ છે! આ માણસને તો મારીમચડીને ઍક્ટર બનાવવામાં આવ્યો હતો, બૉમ્બે ટૉકિઝમાં અને શરૂઆતની એ ફિલ્મોમાં તો ભ'ઈ હીરોઈનને અડવાનું તો બહુ દૂરની વાત છે, દેવિકારાણીની પાસે ઊભા રહેતા ય થથરી જતા હતા...

ને એ જ દાદામોની આવનારા ૬૦-૬૫ વર્ષો સુધી સર્વોત્તમ 'ઍક્ટર' સાબિત થતા રહ્યા... મોટા ભાગની ફિલ્મોમાં ઍન્ટી-હીરો કહો, વિલન કહો કે ડાર્ક-શૅડના પાત્રો ભજવવા છતાં!

આ ફ્લ્મિના તો એ હીરો છે અને તે પણ ડાર્ક-શૅડવાળા હીરો. ઔપચારિક રીતે હીરો-હીરોઈન ધરેન્દ્ર અને નંદા છે અને હીરોની હીરોઈન વાઈફ તરીકે નિમ્મી છે, પણ એ બધાને શોભાના પૂતળાંની જેમ ફિલ્મમાં ફેરવે રાખ્યા છે. અધરવાઈઝ, ફિલ્મ નિર્માતા-દિગ્દર્શક ફણી મજમુદારે બનાવી હોવા છતાં, મોટી આશાઓ જગાવ્યા પછી પૂરી થતા સુધીમાં ફિલ્મને ફાલતુ બનાવી દેવાઈ, એટલે મારા જેવા 'ફણી'નો ઉચ્ચાર 'ફની' કરે... ઔર ક્યા...? તેમ છતાં, દાદામોની (બંગાળીમાં ઉચ્ચારો પહોળા હોવાને કારણે 'મણી'નું 'મોની' બોલાય છે. ત્યાં લતાને 'લોતા મોંગેશકોર' ...અમને 'ઓશોકબાબુ' કહે છે.) એ ઍઝ યુઝવલ... એવો અભિનય આપ્યો છે કે, એમની હરએક ફિલ્મ જોયા પછી લાગે કે, આ રોલ તો અશોકકુમાર સમો બીજો કોઈ કરી શકે નહિ ને એવું તમને ય લાગ્યું હોય, તો તમે સાચા છો, કૂંવરજી!

ધર્મેન્દ્ર તો હજી નવોસવો હતો, એટલે એની પાસે સ્ક્રીન પર વધુ સમય આવવાની કે સારી ઍક્ટિંગની અપેક્ષા ન રખાય. એ વાત જુદી છે કે, એ સારો ઍક્ટર એ વખતે ય નહોતો...! નંદા જેવી પરફૅક્ટ ઍક્ટ્રેસને પણ અહીં મેદાન મળ્યું નથી, ત્યાં અશોક કુમારની મૂંગી પત્નીના રોલમાં તો નિમ્મી અમથું ય શું બોલી બતાવી શકે? આપણે ઓળખી શકીએ એવા જ તમામ કલાકારો આ ફિલ્મમાં છે. બહુ ધ્યાન ન પડયું હોય, એવો નાનકડો રોલ જૂના જમાનાના ગાયક જી.એમ. દુર્રાણીનો છે. આ ફિલ્મમાં એ એક લંગડા મિલ-મજદૂર તરીકે આવે છે. નિમ્મીના એ સગા માસા થાય.

પણ આ ફિલ્મમાં અદ્ભુત એક્ટિંગ માટે દાદામોની જેટલો જ કોઈનો ખભો થાબડવો હોય તો એ કૉમેડિયન મેહમુદનો. કમનસીબે, આપણા દેશમાં કૉમેડીયનોને 'ઍક્ટર' નહિ, કૉમેડિયનનો જ દરજ્જો મળે છે, નહિ તો અભિનયની ચરમસીમાઓને અડવા જઈએ, તો ત્યાં આપણા તમામ ગ્રેટ કલાકારોની આજુબાજુમાં આ કૉમેડીયનો ઊભેલા જોવા મળે. શુભા ખોટે પણ મેહમુદથી કમ નહોતી, પણ એક આંખમાં ખાનદાની તકલીફ અને કહેવાય કૉમેડીયન, એટલે જેને એ લાયક હતી, તે દરજ્જો ન મળ્યો. પણ આ ફિલ્મ જોવાની લિજ્જત સંગીતકાર ચિત્રગુપ્તને કારણે વધી જાય છે. ચિત્રગુપ્ત હંમેશા 'અન્ડરરેટેડ' સંગીતકાર રહ્યા. મોટા મોટા હાથીઓની મહેફીલમાં આમને બેસવાનું સિંહાસન નહિ-જેને એ લાયક હતા- પણ નેતરની ખુરશી ય મળી. નહિ તો આ જ ફિલ્મમાં મુહમ્મદ રફી પાસે ભલે ગીત એક ગવડાવ્યું છે, 'મુઝે દર્દ-એ-દિલ કા પતા ન થા, મુઝે આપ કિસ લિયે મિલ ગયે...' રફી સાહેબના શોખિનો માટે આજે ૪૯-વર્ષ પછી ય આ ગીત ''આહા...ઓહો..ને 'ક્યા બ્બાત હૈ'' જૉન૨નું રહ્યું છે. ગીતના પ્રારંભમાં વૉયલિનનો કેવો મીઠડો સોલો-પીસ વાગ્યો છે, પણ સ્થાયી પછી ઇન્ટરલ્યૂડ મ્યુઝિકમાં એમની ૧૫, ૨૫ કે ૩૦ વૉયલિનમાં બેશક કમાલ થઇ છે ને એ વૉયલિન હાઇ-પિચ (તારસપ્તક)માં જતા વાંસળી જેવી અસર ઉપજાવે છે. આ ગીતમાં વધારાનો એક અંતરો બાકીના બન્ને અંતરાઓ કરતા જુદી ધૂનમાં બન્યો છે. મીઠો તો લાગે જ. ''મૈં ગરીબ હાથ બઢા તો લૂં, તુમ્હેં પા સકું, ઝૂકે ન પા સકું, મેરી જાં બહોત હૈ યે ફાસલા, મુજે આપ કિસ લિયે મિલ ગયે...''

આપણા જમાનાના સંગીતકારો મોટા ભાગે એમની પૅટર્ન પ્રમાણે ઑરકેસ્ટ્રામાં લગભગ દરેક ગીતમાં એમનું માનિતું ઈન્સ્ટ્રુમૅન્ટ રીપિટ વગાડે રાખે છે, કેટલા વૉયલિન વાદકો બેસાડે છે, એના ઉપરથી પરખ થતી. શંકર-જયકિશનથી મોટું નામ તો હોઇ જ ન શકે, જેમણે કેટલાક ગીતોમાં તો એક સાથે ૭૦-૮૦ વૉયલિનપ્લેયર્સ બેસાડયા છે. નૌશાદે સમુચિત અને કવચિત ઉપયોગ કર્યો, એટલે આ પૅટર્નમાં એ ન ગોઠવાયા. પણ જેમણે જૂના ગીતો વર્ષોથી બહુ સાંભળ્યા હોય, એ ચાહકો બહુધા વૉયલિનના અવાજ ઉપરથી કહી શકે કે, સંગીત અનિલ બિશ્વાસનું છે (વૉયલીનનો બહુ ઓછો ઉપયોગ), રવિનું છે, ઓપી નૈયર કે મદન મોહનનું છે. કલ્યાણજી-આણંદજી ખોટા ખર્ચામાં બહુ ન માનતા. લક્ષ્મી-પ્યારેએ તો કબુલ કર્યું છે કે, એમના સંગીતની પૅટર્ન શંકર-જયકિશનની જ હતી. એ પછી રાહુલદેવ બર્મને ફિલ્મ 'શાન'માં વર્લ્ડની તો ખબર નથી, પણ ઇન્ડિયન રૅકૉર્ડ જરૂર કરી નાંખ્યો, 'પ્યાર કરને વાલે, પ્યાર કરતે હૈં શાન સે, જીતે હૈં શાન સે...' ગીતમાં કોઇ ૧૦૦ કે ૧૨૦ જેટલા વૉયલિનવાદકો પાસે કામ લીધું. છતાં, આ લખનારની સમજ મુજબ, વૉયલિનનો ખૂબ અસરકારક ઉપયોગ રાજેશ રોશને કર્યો છે. સી.રામચંદ્રની ઓરકેસ્ટ્રામાં કોઇ ૮-૧૦ વાદકો તો માંડ હશે.

ચિત્રગુપ્ત માટે એમના અવસાન પછી ય રોજેરોજ અહોભાવ વધતો જવાના બે કારણો. એક તો, હિંદી ફિલ્મોના સર્વશ્રેષ્ઠ પૈકીના યુગલ ગીતો એમણે આપ્યા છે ને બીજું, મુહમ્મદ રફી પાસે તો ફિલ્મ 'ઉંચે લોગ'નું 'જાગ દિલે દીવાના રૂત જાગી, વસલે યાર કી' ગવડાવીને દુકાન બંધ કરી દીધી હોય તો ય, હું એ બન્નેના ફોટાને રોજ ફૂલહાર ચઢાવવાનું ન ચૂકતે... પણ આ બન્નેએ તો ગીતેગીતે કમાલો કરી છે. ડર છે કે, એ કમાલોનું ફક્ત એક જ ગીત અહીં લખવા જઇશ, તો બીજા પચાસ લખવા પડશે. રફી સાહેબના ડાયહાર્ડ ચાહકોને તો એ ગીતો યાદ અપાવવાની જરૂર પડે એમ નથી એ જેમને જરૂર પડતી હોય, એવા લોકો આ ગીતો સાંભળે કે ન સાંભળે...કોઇ ફરક નહિ અલબત્તા....!

ચિત્રગુપ્ત માણસ તરીકે કેવા ઉત્તમ હશે, એનો નમૂનો આ ફિલ્મમાં જોવા મળે છે. આશા-મન્ના ડે અને બલબીર પાસે એ જમાનાની ફેશન મુજબ, એક પૅરડી ગીત, 'જા રહા હૂં જીંદગી સે દૂર મૈં, પહેલી બીબી....' મૂકવામાં આવ્યું છે. આવા ગીતમાં જૂનાં ગીતોના એક એક ટુકડા ભેગા કરીને એક ગીત બનાવવામાં આવે છે. લગભગ દરેક સંગીતકારે આ કામ કર્યું છે, પણ ગીતમાં જે કોઇ ૮-૧૦ ગીતોના ટુકડા મૂકવામાં આવ્યા હોય, એ બધા એમની પોતાની જૂની ફિલ્મોના મશહૂર ગીતો હોય. ચિત્રગુપ્તે આ ગીતમાં એ જમાનાના લગભગ તમામ મશહૂર સંગીતકારોની એક રચના લીધી છે. પોતાની ફિલ્મના ગીતના ફક્ત બે ટુકડા ગીતના અંતે લીધા છે. આપણા ગુજરાતી, 'તારી આંખનો અફીણી, તારા બોલનો બંધાણી...' ગીતના ગાયક સ્વ.દિલીપ ધોળકીયા (હિંદીમાં 'ળ'નો ઉચ્ચાર ગાયબ હોવાથી ત્યાં સહુ એમને 'દિલીપ ઢોલકીયા' ના નામે ઓળખતા.)

ચિત્રગુપ્તના કાયમી આસિસ્ટન્ટ હતા, એ આ ફિલ્મમાં પણ છે. ચિત્રગુપ્તના અવસાન પછી તેઓ લક્ષ્મીકાંત-પ્યારેલાલના સહાયક બન્યા હતા.

સિગારેટ પીનારાઓ માટે રોચક વાત એ છે કે, ફિલ્મમાં મેહમુદ પાન-બીડીની હોટલ ચલાવે છે અને '૬૫ની સાલમાં વિલ્સ નેવીકટનો ભાવ ₹ ૧.૨૦/- લખ્યો છે, ૨૦-સિગારેટના. આજે એ જ પૅકેટ કેટલાનું વેચાય છે, એ તો પીનારા જાણે !

ફિલ્મની વાર્તા આ મુજબ હતી :

અશોક કુમાર ખૂબ મહેનત-મજૂરી કરીને એક ગરીબમાંથી ટૅક્સટાઇલ મિલનો માલિક બની જાય છે. એના સગા ભાઈ મેહમુદને પણ પોતાની સાથે જોડાવા નોંતરે છે, પણ મા-બાપની નિશાનીવાળું મકાન અને હોટલ છોડવાની મેહમુદ વિનયપૂર્વક ના પાડે છે, જેથી દાદા ગુસ્સે થાય છે. અશોક એવા જ એક મિલમાલિકની મૂંગી પુત્રી નિમ્મી સાથે લગ્ન કરે છે. બીજી એક બહેન નંદા ધર્મેન્દ્રના પ્રેમમાં પડે છે. આ ધરમો અશોકકુમારની મિલનો કામદાર અને યુનિયન લીડર છે. અશોકને પોતાની બહેન નંદા સાથે ધર્મેન્દ્રની પ્રેમકથા મંજૂર નથી. દરમ્યાન અશોકની મિલના યુનિયન લીડરો મિલમાલિકનું જીવન હરામ કરી નાંખે છે, એમાં જનમથી જ ગુસ્સાવાળો ક્રોધના આલમમાં પોતાના પરિવારનો ય દુશ્મન બની જાય છે, એમાં પત્ની નિમ્મી ઘર છોડે છે ને નંદાને કાઢી મૂકાય છે. આ બાજુ યુનિયનમાં ફાટફૂટ પડે છે ને ધર્મેન્દ્ર મિલમાલિકની પુત્રી નંદાનો પ્રેમી હોવાને નાતે એમનો દુશ્મન બને છે. નંદા માલિકની પુત્રી હોવાથી એના ઉપર આળ આવે છે કે, યુનિયનની ખૂફીયા બાતમી એ એના ભાઇ અશોકને પહોંચાડે છે, એમાં ધરમો નંદાની કિટ્ટા કરી નાંખે છે. નંદા તમને યાદ હોય તો એના કપાળ ઉપર સવા ઇંચ આડો ચીરો હતો. એક તલ પણ ચેહરા ઉપર મૂકાઇ રાખ્યો હતો, જે ફિલ્મની જરૂરત મુજબ, કાઢઘાલ થયે રાખતો. આ ફિલ્મમાં ચીરો શાશ્વત છે પણ તલ ગાયબ છે.

છેલ્લે ક્યા કારણથી વાર્તાનો સુખદ અંત આવે છે, એ ફિલ્મ છૂટયા પછી ૧૦૦૦-પ્રેક્ષકોના ૨૦૦૦-મતો નીકળે છે ને એમાંનો એકે ય સાચો પડતો નથી કારણ કે, ફિલ્મ પૂરી કેવી રીતે થઇ ગઇ, એની તો દિગ્દર્શક 'ફન્ની' મજમુદારને ય ખબર પડી નથી.

અશોક કુમારનો માનિતો ડ્રેસ ઇન્સર્ટ કર્યા વિનાનો લાંબી બાંયનો બુશશર્ટ ને બટન બધા બીડેલા. શૂટમાં તો આપણે ય આટલા સારા લાગીએ છીએ તો આ તો દાદામોની હતા. ધર્મેન્દ્ર સેવાદળનો કાર્યકર હોય, એવા કપડા આખી ફિલ્મમાં પહેરી રાખે છે, પણ કાઢતો નથી. '૬૦-ના એ દશકમાં હીરોઇનો રાજા જાણે માથામાં ક્યો ક્યો માલસામાન ભરતી હતી, તે બધીઓના આ મોટા અંબોડા કે સ્વિચો નાંખેલી હોય. કાન નીચે લટકતી બધીઓની લટ બનાવટી હોય. એમ તો ઘણી બાબતો આજે ૪૯-વર્ષ પછી ય આ ફિલ્મની સમજાતી નથી. નંદાને અડધી ફિલ્મમાં પઠાણ શું કરવા બનાવી છે ? એનું કોઇ લૉજીક સમજાતું નથી. મેહમુદ અશોક કુમારથી અલગ રહે છે, પણ એના જેમ આખી ફિલ્મમાં અશોક એકાએક ઉપર લેવાદેવા વિનાનો ગુસ્સે કેમ કરે રાખે છે ? નિમ્મી મૂંગી છે, પણ સાંભળી શકે છે. કાન, નાક અને ગળાના જાણીતા ડૉક્ટરો તો એવું કહે છે કે, ગળા અને કાનની નસ એક જ હોવાથી જે બહેરૂં હોય તે મૂંગુ પણ હોય જ. મોટી ઉંમરે બહેરાપો આવ્યો હોય, એ જુદી વાત છે. નઝીર હુસેન, નાના પળશીકર અને મનમોહનકૃષ્ણની જમાતનો આખરી બારમાસી રોતડો શિવરાજ આ ફિલ્મમાં ગાંડો બને છે. વાર્તામાં એનું ગાંડા હોવું કોઇ મહત્ત્વ રાખતું હોય તો સમજાય, પણ.....

યૂ નો....આ તો હતા જ, 'ફન્ની' મજમુદાર!

10/09/2014

વાઇફને કાર ચલાવતા શીખવવાના ફાયદા

''અસોક... મને ગાડી ચલાવતા કે 'દિ સીખવાડસો ?'' વાઇફે પૂછ્યું.

''જાડી, તારે ગાડી ચલાવતા નહિ, ઘર ચલાવતા શીખવાની જરૂર છે...!''

આવું હું કહેવા માંગતો હતો, કહી ન શક્યો. માણસ બુઢ્ઢો થતો જાય, એમ વાઇફ અથવા તો વાઇફોથી ડરતો બહુ જાય. ઘર તો મારી વાઇફ ગાડી કરતા ય સારૂં ચલાવે છે... અને મોટી વાત તો એ છે કે, એ મારા જેવા ડોબા ગોરધનને ય ચલાવે- આઇ મીન, ચલાવી લે છે. હસબન્ડ તરીકે હું તદ્દન નિષ્ફળ ગયેલો યુવાન છું. એક સ્ત્રીનો આદર્શ પતિ બનવા માટે સમાજે લગ્ન પછી પણ ગોરધનોને ઘરની બહાર પણ ઘરઘર રમીને અનેક ટ્રાયલો લેવાની સગવડો કરી આપવી જોઇએ, એવું મારૂં લગીરે માનવું નથી, છતાં કોઇ એવું માનતું હોય, તો આપણો ટેકો સમજવો. આપણને એમ કે આ બધીઓ પાસેથી થોડું થોડું સારૂં વાઇફને આપશું, તો ઘરમાં વાઇફને એક સારો પતિ આપી શકાય.

પણ એ આઇડીયો પડતો મૂકવો પડેલો. એક દિવસ એણે મને પૂછ્યું હતું, ''તમને એક સારી પત્ની દેવા મારે સુઉં સુઉં કરવું જોઇં....?'' એમાં હું આખુડો સમજી ગયેલો કે, આ પેલી ઘરઘર રમવાની પ્રૅક્ટીસ ઘરમાં જ કરવા જેવી સારી.

એટલે પેલું જે મારા મનમાં હતુ, એ કહેવાને બદલે મેં મુહબ્બતપૂર્વક એના માથે હાથ ફેરવીને કહી દીધું, ''ધૅટ્સ ફાઇન... આ રવિવારથી શરૂ કરીએ.''

અગાઉ જ્યારે અમે બન્ને સ્કૂટર પર ફરતા, ત્યારે એણે સ્કૂટર શીખવાની જીદ કરેલી ત્યારે પરિણામો પ્રોત્સાહક નહોતા આવ્યા. પણ આ તો ગાડી છે- ફોર વ્હિલર... ઍક્સિડૅન્ટ થાય તો સામેવાળાના હાથ-પગ ભાંગે, .... આપણે બચી જઈએ છતાં ય આ તો વાઇફને કાર શીખવવાની હતી, એટલે ક્રિકેટ રમવાના પૅડ પગે બાંધીને વાઇફ સાથે બહુ દૂઉઉઉ...રના પ્રવાસે હાલી નીકળ્યો. હૅલમેટ નહોતી લીધી, કારણ કે, માથામાં મારે ખાસ કાંઇ ગૂમાવવા જેવું બચ્યું નથી. (ઘરના કાગળીયાઓમાં જ્યાં જ્યાં વાઇફની સહિઓ કરાવવાની હતી, એ બધી કરાવી લીધી... કાલનો કાંઇ ભરોસો છે, ભાઆ...ય ?

''અસોક, શઉથી પે'લા સુઉં કરવાનું હોઇ છે ?'' એણે પૂછ્યો એક સવાલ.

''ડાર્લિંગ, પહેલા એ જોઇ લેવાનું કે, આપણે ગાડીની આગલી સીટમાં બેઠા છીએ કે પાછળની ! પાછળથી પગ બ્રૅક સુધી નહિ પહોંચે ને આગળ લાંબા ઝૂકીને સ્ટીયરિંગ પકડો તો, બારીમાં બેઠા બેઠા તાડના ઝાડ ઉપરથી કેરી તોડતા હોઇએ એવું લાગે.''

''સુઉં તમે ગાન્ડા કાઢો છો... ? તાડના ઝાડું પરથી કોઇ 'દિ કેરીઓ ઉતરતી હશે ? ફ્રૂટવાળાની દુકાનેથી ઉતરે...''

''તો પાછળની સીટ પરથી ગાડી ય ન ચલાવાય...!''

હું વિદ્યાર્થી તરીકે મોટો ભોટ પણ ગુરૂજી તરીકે અત્યંત સફળ. ફી પહેલા લેવાની. કાલનો કાંઇ ભરોસો છે ? પણ આ ઘી તો ખીચડીમાં જ ઢોળાવવાનું હતું, એટલે મન મોટું રાખીને શિષ્યાને સહૃદયપૂર્વક ગાડી શીખવાડવા બેઠો.

પુરૂષો સલૂનમાં દાઢી કરાવવા બેસે, એમ એ ડ્રાયવિંગ સીટ પર માથું ટેકવીને બેઠી.

''અત્યારથી સુઇ નહિ જવાનું... માથું ટટ્ટાર રાખવાનું.''મેં ગાડી શીખવાનો નિયમ- ૧ જણાવ્યો. ''જો... બન્ને પગ નીચે રાખવાના. આમા પલાંઠા ન વળાય.'' રોજ તો ગાડી હું ચલાવતો હોઉં, ત્યારે બાજુમાં એ આમ પલાંઠી વાળીને બેસતી હોય છે. ''જો...એક પગ ક્લચ પર રાખવાનો ને બીજો ઍક્સિલરેટર ઉપર...''

''તી એમ કિયો ને કે, દૂધમાં ને દહીમાં... બન્નેમાં પગ રાખવાનો. પણ અસોક... ભગવાને મને બે જ પગું દીધા છે.. બ્રૅક ઉપર પગ તમે રાખસો ?''

''એ તો જરૂર પડે ત્યારે પગ બદલીને બ્રૅક ઉપર મૂકી દેવાનો...''

''પણ મારે તો બબ્બે મિનિટે જરૂર પડસે..''

ઘેરથી પહેલા મારે તૈયારી કરીને આવવા જેવું હતું, એ મારા ધ્યાનમાં નહોતું રહ્યું. મહિલા જેલની કેદી જેલના સળીયા કચોકચ પકડીને ઊભી હોય, એમ વાઇફે સ્ટીયરિંગ બહુ કસીને પકડી રાખ્યું હતું. ''જો ડાર્લિંગ, ચોરાઇ જશે તો આખી ગાડી ચોરાઇ જશે.. એકલું સ્ટીયરિંગ નહિ ચોરાય... તું એને એકલાને આમ જાળવીને બેઠી છે, એના બદલે એને ઢીલું મૂક. આપણે એને ફેરવવાનું છે, ચોંટવાનું નથી. માધવ રામાનૂજની કવિતા યાદ કર... ''હળવા તે હાથે ઉપાડજો... અમે કોમળ કોમળ...''

''અસોક... માધવભાઇએ આટલું સુંદર મુક્તક ગાડીના સ્ટીયરિંગ માટે લયખું હતું ?''

બીજા બે મહિનામાં એને ક્યો પગ ક્યાં મૂકવો અને સ્ટીયરિંગ કેમ પકડવું, એ હું શીખવાડી શક્યો. ગાડી સ્ટાર્ટ કરવામાં પહેલા બે દિવસ તકલીફ પડી. પત્ની અને ગાડી- બન્નેની ઉંમર સરખી હોવાથી, રોજ રોજ તો પાછળથી ધક્કા મારનારા કેટલાને પકડી લાવવા ? (આ ધક્કા ગાડીને મારવાના સમજવાના છે- સ્પષ્ટતા પુરી)

અને એક સુનહરા દિવસે ગાડી એણે સ્ટાર્ટ કરી. એકાદ ઝટકો તો ગાડી શીખનાર બધાને લાગે વળી. પણ પછી એણે સરસ ચલાવી. પ્રોબ્લેમ એટલો જ હતો કે, એ ગાડી ગોળ ગોળ ચલાવતી હતી. કાચની બહારનું જગત જોવાના અંધમોહમાં એ સ્ટીયરીંગ ભૂલી ગઇ હતી. સંત સુરદાસ પણ કહી ગયા હતા કે, ''બાહર કે પટ બંધ કર લે, અંતર કે પટ ખોલ'' પણ આ વાક્ય સુરદાસે કીધું હતું... એમની વાઇફે નહિ ! દરેક પતિને પોતાની જીંદગીની રખેવાળી કરવાનો બંધારણીય હક્ક છે, એટલે એ વખતે હું ગાડીની અંદર નહિ, બહાર હતો. પેટ્રોલ પૂરૂં થાય નહિ ત્યાં સુધી પેલીના ગોળ ગોળ ચકરડા તો ચાલુ રહેવાના હતા, પણ ન કરે નગીનદાસ ને એને કંઇક થઇ ગયું તો સાલું આ ઉંમરે બીજું ગોતવું ક્યાં ? કોઇ પંખો ચાલુ કરો. મેં ધર્મેન્દ્રની અનેક ફિલ્મો જોઇ છે, જેમાં પહાડ ઉપરથી ગબડવાની તૈયારીમાં જ હીરોઇનની કાર ધસમસતી હોય ને સાલો એ ઝાડ ઉપરથી કૂદીને સીધો ગાડીમાં ખાબકે ને હીરોઇનને બચાવી લે. પણ હવે તો એની ય ઉંમર થઇ ને ઠેઠ મુંબઇ બોલાવવા કોણ જાય ? પબ્લિક ઊભી ઊભી, ''હમણાં કંઇક થશે... હમણાં કંઇક થશે...'' ની આશાઓ સાથે કુતુહલવશ ઊભી હતી. હું પબ્લિક નહિ, પતિ હતો, એટલે મારે કોઇપણ ભોગે ગાડી રોકવી જરૂરી હતી. હું દોડતી ગાડીની સામે ય ઊભો રહી શકું એમ નહતો. તાકડે જ એને અમારો કોઇ જૂનો ઝગડો યાદ આવી જાય તો વાત આખી અકસ્માતમાં ખપી જાય. ગાડી એસી હોવાથી કાચ બંધ હતા. કાચ શું, ઘરના દરવાજા ખુલ્લા હોય ત્યારે ય એ મારી વાત ક્યાં કદી સાંભળે છે ? પરિણામે, બહારથી બૂમો પાડીને હું કહી ન શક્યો કે, મારો મોબાઇલ તો ઉપાડ...!

નસીબ બળવાન એટલે ગમે તેમ કરીને ગાડી તો એણે ઊભી રાખી. મારી હાંફતી છાતી જોઇને એ બોલી, ''અસોક, કોયની હારે આવું નો કરાય... આમાં તો જાનું જાતી રિયે... પે 'લા કે 'વું જોઇએ ને કે, સ્ટીયરિંગ બન્ને બાજુ ફેરવવાનું હોય !''

આમ તો ગાડી પાકી આવડી ગઇ પણ એ પછી, 'છોકરૂં છે, ભૂલ થાય', એમ સમજીને અમારા નારણપુરાની સોસાયટીવાળાઓએ સમજીને જ વાઇફનો ગાડી લઇને બહાર નીકળવાનો ટાઇમ જાળવી લીધો. અમારા ફ્લૅટની નીચે જ શાકભાજીવાળાની દુકાન હોવાથી દુકાનનો માલિક ઉપર મને કહેવા આવ્યો, ''દાદુ, અસર અમારી ઘરાકી ઉપર પડી છે. બેનને કહો ને, ગાડી લઇને બહાર નીકળવાનો સમય પરોઢનો રાખે. ડરના માર્યા ગ્રાહકો હવે બીજે જવા માંડયા છે.''

આવું થવાનું કારણ એ હતું કે, દુનિયાભરની સ્ત્રીઓને ગાડી રીવર્સમાં લેવામાં એમની બાઓ યાદ આવી જાય છે. સીધી ચલાવવાની હોય ત્યાં સુધી નો પ્રોબ્લેમ, પણ જ્યાં ગાડી રીવર્સમાં લેવાની આવી કે, પાછળ જે કાંઇ સ્થાપત્ય હોય, ત્યાં ઢગલો થઇ જાય. મૂળ પદાર્થ પોતાનો આકર ગૂમાવી બેસે.

ઓળખિતી મહિલાઓએ વાઇફનો કોઇ વાંક ન કાઢ્યો. ઉપરથી થૅન્ક્સ કીધા કે, હવે એ દુકાને ડિસકાઉન્ટમાં શાક મળે છે ને કોથમિર- મરચાં તો સાવ ફ્રીમાં આપે છે... ગ્રાહકો પાછા લાવવા માટે !

સિક્સર

- આપણે ટૅન્શન કે ભરચક ખુશીમાં હતા ત્યારે એણે આપણને બીયર પહોંચાડયો છે. આજે એ ખુદ મુશ્કેલીમાં છે, તો ચાલો આપણે વિજય માલ્યાને બચાવી લઇએ...

.... 'ફિંગફિશર'ની ઍટ લીસ્ટ, એકએક ઍર હૉસ્ટેસને દત્તક લઇને !

(કૅટ્સકિલ-ન્યુયૉર્કથી પૂર્વિત અશ્વિન પટેલનો મૅસેજ)

07/09/2014

ઍનકાઉન્ટર : 07-09-2014

* ફૂટબોલ વિશે શું માનો છો?
- એ જ કે, આપણા ક્રિકેટનું સ્તર આપણા ફૂટબોલના સ્તરની બરોબરીએ આવી ગયું.
(નિશાન્ત રાઠોડ, પાલિતાણા)

* દિલીપ કુમાર વિશે પુસ્તક લખનાર ઉદયતારા નાયર કહે છે, ''દિલીપ કુમારે જીવનમાં ક્યારેય દુઃખને ગણકાર્યું નથી. એટલે સુધી કે, હીરોઈનો સાથેના રોમાન્સની વાતો ય એમણે હસવામાં કાઢી નાંખી.'' તમે સુઉં કિયો છો?
- એ વાતો એની એકે ય હીરોઈને હસવામાં નથી કાઢી.
(કિશોર દવે, ભાવનગર)

* આ બુલેટ ટ્રેન ચાલુ થાય તો મારે અમદાવાદ શિફ્ટ થવું છે...
- એમાં અમદાવાદનો શું વાંક?
(મનોજ પંચાલ, મુંબઈ)

* તમે અમેરિકાથી અમારા માટે શું લાવ્યા?
- જાઓ... આ જવાબ તમને આપ્યો!
(ખુશ્બુ ઠાકુર, વડોદરા)

* અમેરિકાની જેમ ભારત પણ પોતાનું નામ 'યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ ઓફ ઈન્ડિયા' કરે તો?
- તાકાત એ હોવી જોઈએ કે, અમેરિકા પોતાનું નામ બદલીને 'અમેરિકત' કરે.
(શશીકાંત મશરૂ, જામનગર)

* પ્રીતિ ઝિન્ટા કે પ્રીતિ જૈન... એમના બૉય ફ્રેન્ડ્સ સાથે વર્ષો જૂનાં પ્રેમસંબંધો હોવા છતાં હવે છેડતીની ફરિયાદો કેમ કરે છે?
- હું તો મારા માટે ફરિયાદ કરી હોય તો જીવો બાળું...!
(પુષ્પેન્દ્ર નાણાવટી, જામનગર)

* તમારી મોટી ખાસીયત કઈ?
- હું એક હાથે ટુથબ્રશ કરી શકું છું.
(રોહન માંકડ)

* દર વખતે પૂછવા છતાં અમારા સવાલો કેમ લેવાતા નથી?
- આ વખતે ય ન લેવાત... ગુજરાતી વાંચી શકતા હો તો અહીં ચોખ્ખી સૂચના આપવામાં આવી છે કે, મોબાઈલ નંબર કે સરનામા વિનાના સવાલો નહિ લેવાય. હજી અનેકને ઈ-મેઇલ વાપરતા આવડતું નથી અને 'સબ્જેક્ટ'માં કે 'એટેચમેન્ટ'માં સવાલો લખી નાંખે છે. આવા સવાલો ધ્યાનમાં ન લેવાય.
(સુરૂચિ મધુભાઈ શાહ, મુંબઈ)

* આ મારીયા શારાપોવા કોણ છે?
- મેં અડી જોયું નથી.
(વિક્રમસિંહ ચંપાવત, વિજયનગર)

* રીટાયર થયા બાદ હવે ડૉ. મનમોહનસિંઘ શું કરતા હશે?
- એ તો પહેલા ય કંઈ કરતા હોત તો આજે કશું 'નહિ કરવાની' ચિંતા હોત!
(નિહાર ગોરા, પાલનપુર)

* આવતા વર્ષે મારા મેરેજ છે. તમે ગોર મહારાજ બનીને આવશો?
- તમારે મેરેજ કરવા છે કે કૉમેડી શૉ ગોઠવવો છે?
(ડૉ. મિતેશ મોદી, પાટણ)

* વરસાદ આવતો નથી, તો તમે હોમ-હવન કરાવવામાં માનો છો?
- શ્રધ્ધા અને અંધશ્રધ્ધાએ તો દેશને ડૂબાડયો છે.
(હિરલ નિમાવત, રાજકોટ)

* ૧૫-વર્ષ જૂની બાબતે પણ મારી પત્ની મારી સાથે ઝગડે છે. શું કરવું?
- એ તો ૧૫-૧૭ વર્ષમાં ઠીક થઈ જશે.
(ઉમેશ દોશી, થાણે-મહારાષ્ટ્ર)

* લગ્નતિથિ વખતે તમે પત્નીને ગીફ્ટમાં શું આપો છો?
- બસ. વર્ષમાં આ એક જ દિવસ મારા કપડાંને ઈસ્ત્રી કરવાની હું એને છૂટ આપું છું. બાકી તો... મૈં હૂ, ના?
(દિનેશ પરમાર, ફતેપુર-સંખેડા)

* ફૅસબુક જેવી કોઈ લવ-સાઇટ ધ્યાનમાં હોય તો કહો...
- ત્યક્તા-વિધવા આશ્રમોમાં તપાસ કરી જુઓ.
(જીજ્ઞોશ સરવૈયા, ભાડાવાવ- પાલિતાણા)

* 'મા તે મા, બીજા બધા વગડાના 'વા', તો પછી બાપ...?
- બાપ કોણ છે, એની ય ખબર મા ને હોય!
(અભિજ્ઞાા ત્રિપાઠી, અમદાવાદ)

* ભરબપોરે તો ઠીક, રાત્રે પણ યુવતીઓ મોંઢા ઉપર દુપટ્ટા બાંધીને ફરે છે. રહસ્ય?
- આ હસવા જેવી વાત નથી. મવાલીઓથી બચવા સારા ઘરની સ્ત્રીઓએ આમ જ કરવું જોઈએ. કારણ કે, ભરબજારે કોઈ મવાલી નાલાયકી ઉપર ઉતરી આવે, તો ગુજરાતમાં એકેય મર્દ એવો નથી, જે બચાવવા આવે.
(ગૌરવ ભટ્ટ, રાજકોટ)

* તમને તમારા નવા પુસ્તકો પ્રકાશિત કરવામાં કંટાળો કેમ આવે છે?
- નથી આવતો. બે મહિનામાં ત્રણ નવા પુસ્તકો આવી રહ્યા છે.
(કે.ટી પટેલ, સુરત)

* તમારી આવી હાજરજવાબી અફલાતુન કલાનું રહસ્ય શું?
- 'ચરણજીત'ના ગંજી-બનીયાન... જે હું ક્યારેય પહેરતો નથી.
(ડૉ. યજ્ઞોશ દવે, મહુઆ)

* તમને કોઈ સ્ત્રી સાથે પ્રેમ થયો છે ખરો? એ તમને છોડીને જતી રહે તો તમારા રીઍક્શન્સ શું હોય?
- હું જેને પ્રેમ કરી શકું, એવી પ્રેમિકા હજી સુધી તો મળી નથી. મળે તો એટલી ડોબી ન હોય કે મને એ છોડે. બાય ધ વે... મારી પત્નીથી વધુ પ્રેમ મને કરી શકે, એવી તો કોઈ દેખાઈ નથી.
(કરણ પંચાલ, અંકલેશ્વર)

* તમે હરદમ 'ગુજરાત સમાચાર'ની જ પ્રશંસા કેમ કરે જાઓ છો? બીજા છાપાઓ નથી?
- ''....કહેતે હૈં, 'ગાલિબ'કા હૈ અંદાઝ-એ-બયાં ઓર...'!''
(શ્વેતા પુરૂરાજ જૈન, સુરત)

* તમે સવાલ પૂછનારના નામ, સરનામા અને મોબાઈલ નંબરનો આગ્રહ કેમ રાખો છો?
- અમદાવાદના એક ડૉક્ટર સવાલ પૂછ્યા પછી ફરી ગયા કે, 'મેં આવો કોઈ સવાલ પૂછ્યો જ નથી.' આવું એમણે બે વખત કર્યું. સદ્નસીબે, એમની સહિથી લખેલા પોસ્ટકાર્ડ્સ અમારી પાસે હતા, એટલે એમને ભોંઠા પડવું પડયું.
(જ્યોતિ નગરકર, વડોદરા)

* પહેલા મરઘી કે પહેલા ઈંડુ?
- નજીકમાં કોઈ ઑમલેટની લારીવાળો ઊભો હોય, એને પૂછી આવો.
(ક્રિશ વ્યાસ, ખંભાત)

* આજની ફિલ્મોના કહેવાતા આઈટમ-સૉંગ્સના ડાન્સ જોતા તમને નથી લાગતું કે, નકલ બધા હૅલનની કરી રહ્યા છે? સાચો 'દાદાસાહેબ ફાળકે એવોર્ડ' હૅલનને જ મળવો ન જોઈએ?
- ભારતભરનો કોઈપણ ઍવોર્ડ એક નાટક છે. સાત્વિકતા એકે ય એવોર્ડમાં જળવાતી નથી. હૅલનને તમે આટલો સુંદર એવોર્ડ આપી દીધો છે, એનાથી વિશેષ 'ફાળકે એવોર્ડ' શું હોવાનો?
(ઉત્તમ ચોટાઈ, જામનગર)

05/09/2014

'ભાઇ-ભાઇ'('૭૦)

ફિલ્મઃ 'ભાઇ-ભાઇ'('૭૦)
નિર્માતાઃ રતન-મોહન
દિગ્દર્શકઃ રાજા નવાથે
સંગીતઃ શંકર-જયકીશન
ગીતોઃ હસરત- એસ.એચ. બિહારી
રનિંગ ટાઇમઃ ૧૬ રીલ્સ
થીયેટરઃ લક્ષ્મી (અમદાવાદ)

કલાકારોઃ સુનિલ દત્ત (ડબલ રોલ), આશા પારેખ, મુમતાઝ, મેહમુદ, પ્રાણ, લીલા ચીટણીસ, મનમોહન કૃષ્ણ. મદન પુરી, રાજ મેહરા, જીવન, ઇફ્તિખાર, અરૂણા ઇરાની, મુકરી, મોહન ચોટી, રાશિદ ખાન, હર્ક્યુલિસ, અસિત સેન, કેશવ રાણા, રાજકિશોર, શેટ્ટી, અનવર અલી, જગદિશ રાજ, મારૂતિ, સુંદર, ભલ્લા જાનકી દાસ, લોટન, બ્રહ્મ ભારદ્વાજ, વિશ્વા મેહરા, સવિતા ચેટર્જી, શેખર પુરોહિત અને લાલા નઝીર.


ગીત
૧. એક તેરા સુંદર મુખડા, એક તેરા ચાંદ સે... મુહમ્મદ રફી
૨. કજરા લગાકે મૈં તો આ ગઇ હું... લતા મંગેશકર
૩. મેરે મહેબુબ તેરે દમ સે હૈ દુનિયા મેં બહાર... મુહમ્મદ રફી
૪. આજ રાત હૈ જવાં, દિલ મેરા ન તોડીયે... આશા ભોંસલે
૫. સપેરા બીણ બજા બીણ મૈં તો નાચુંગી... લતા મંગેશકર
૬. મૈં હુ જાની તેરા, તૂ હૈ જનીયા મેરી.. મુહમ્મદ રફી- મેહમૂદ
(ગીત નં. ૪ શમ્સ-ઉલ-હુદા બિહારીનું, બાકીના બધા હસરત જયપુરીના)

૧૯૭૦ની સાલમાં સૌથી વધુ કમાણી કરાવી ગયેલી ફિલ્મ હતી દેવ આનંદની 'જ્હોની મેરા નામ' એ પછી રાજેશ ખન્નાની સળંગ ત્રણ ફિલ્મો 'સચ્ચા-જુઠ્ઠા', 'કટિપતંગ' અને 'આન મિલો સજના' ને મનોજની 'પૂરબ ઔર પચ્છિમ' પાંચમાં નંબરે હતી. આજે જેની વાત કરવાના છીએ એ 'ભાઇ ભાઇ' ઠેઠ ૩૦મી પાયદાન પર હતી.

ફિલમ ફાલતુ હતી, એમાં મેં નવું શું કીધું? ખાટલે મોટી ખોડ, ભાઇ સુનિલ દત્ત 'ડોન'ના રોલમાં કેવો હાસ્યાસ્પદ લાગે? એ ડાકૂના રોલમાં (અને એ ય, 'મુઝે જીને દો' પૂરતો!) પરફેક્ટ હતો, પણ પછી એનામાં ય જીતેન્દ્રવેડાં ને ધર્મેન્દ્રવેડાં આવવા માંડયા ને ભ'ઇ આ ફિલ્મમાં ડોન બની ગયા. લેડીઝ દરજીના કાચના શો કેસમાં પુરૂષનો લેંઘો લટકતો હોય એવું લાગે. એમાં ય, તદ્દન ખપાટીયું થઇ ગયેલી આશા પારેખ આપણા વધુ માથે પડે, એના કરતા બધું મળીને ગીતોને બાદ કરતા, એનો ૪-૫ મિનિટનો રોલ જ નિર્માતા રતન મોહન અને દિગ્દર્શક રાજા નવાથેએ આપ્યો છે. મેહમુદની કોમેડી બંદરછાપ લાગતી હોત, તો ય થોડું હસી લેત, પણ અહીં તો ઝૂ-કીપર જેવો રોલ અપાયો છે. ફિલ્મના તમામ વાંદરાઓને લાઇનમાં રાખવાની ગંભીર જવાબદારી મહેમૂદને સોંપાઇ છે.

ફિલ્મની વાર્તાના અંશો તો હું લખું, પણ આ ફિલ્મમાં કામ કરનાર કોઇપણ વ્યક્તિ મને માફ નહિ કરે કે, સાલું આટલા વર્ષોમાં અમે ફિલ્મ 'ભાઇ ભાઇ'નો નાનકડો એક કટકો ય સમજી શક્યા નથી ને તમે અંશો ઉપાડી લાવ્યા?

સુનિલ દત્ત ડબલ રોલમાં એટલે એક ગરીબ અને સજજન ને બીજો લફંગો. એકને આશા પારેખ મુહબ્બત કરે ને બીજાને મુમતાઝ. પ્રાણ વચમાં હળી કરતો રહે ને મેહમુદ એક સુનિલ દત્તની ચમચાગીરી કરે રાખે. એને ય એક હીરોઇન આપવી પડે, એટલે અરૂણા ઇરાની એના પ્રેમમાં. અંતે બધું ભેગું કેવી રીતે થઇ જાય છે ને ફિલ્મ પુરી કેવી રીતે થાય છે, એ બધું આટલામાં નહિ આવે..... થોડું ઓછું કરી આલો.....

પોતાની એક પછી એક ફિલ્મો પિટાવા માંડી એટલે સુનિલ દત્ત આડેધડ ગમે તેવી રોંચા જેવી ફિલ્મોમાં ય આવવા માંડયો.

આપણું નસીબ થોડું સારૂં કે, હજી આ ફિલ્મમાં એણે લાંબા જફરીયાં (વાળ) અને જ્હોની વોકર ટાઇપના કપડાં નથી પહેર્યાં.

સુનિલ દત્તે શરીરના આકારની પૂરી જાળવણી જીવનભર રાખી હતી. એક જમાનામાં અમેરિકાના પ્રેસિડેન્ટ જીમી કાર્ટરની માં લીલીયન કાર્ટર મુંબઇમાં સુનિલ દત્તની બાજુમાં રહેતી. બંને ફેમિલી વચ્ચે ઘર જેવા સંબંધો થઇ ગયા. જીમી અમેરિકાના પ્રેસિડેન્ટ બન્યા ત્યારે શપથવિધિમાં દત્ત-પરિવારને ખાસ અમેરિકા બોલાવવામાં આવ્યો હતો, ત્યાં જીમીએ ફખ્રથી સુનિલને કીધું, ''શરીરની જાળવણીમાં આપણે બંને સજાગ છીએ, એનો મને આનંદ છે.''

સુનિલ દત્ત લેખક છે. આમ ખાવાના પૈસા નથી ને પીવાના તો થોડા ય નથી, છતાં પીધે રાખે છે, છતાં ફિલ્મોમાં એ આદર્શવાદી છે, જે હીરોઇને આપેલા પૈસાને અપમાન ગણે છે. તારી ભલી થાય ચમના... આ ત્રણે વાતો એકબીજા સાથે સહેજ બી બંધબેસતી નથી રે..!

સુનિલ દત્ત ૬ઠ્ઠી જૂન, ૧૯૨૯ના રોજ જન્મ્યો હતો ને આ ફિલ્મ '૭૦માં બની હતી. મતલબ, આ ફિલ્મમાં એ ૪૧ વર્ષની ઉંમરે કોલેજમાં ભણે છે ને ફી ભરવાના પૈસા નથી. કેટલો ડોબો હશે? દુનિયાભરના છોકરાઓ ૨૧ વર્ષે ગ્રેજ્યુએટ થઇ જાય છે ને આ (એટલે ફિલ્મનો હિરો) લલ્લુ ૪૧-મે વર્ષે કોલેજમાં છે? ભુણ્યો તો નહિ પણ આટલી ઉંમરે સાયકલની દુકાને કામ કરવા જેટલું ય કમાયો નહિ! ફિલ્મોવાળા આપણને કેટલી હદે ઉલ્લુ બનાવતા હતા?

આ ફિલ્મમાં કેટલા બધા આપણા જાણીતા એક્ટરો ભર્યા છે! આ સાથે ફિલ્મનો બાયોડેટા આપ્યો છે, તે વાંચી જુઓ.

મુમતાઝ મૂળ ઇરાનના હતા. રાજેશ ખન્નાના 'ચમચા' તરીકે જેનું નામ ખૂબ ચગ્યું હતું, તે વિલન રૂપેશ કમાર મુમતાઝના કાકાનો છોકરો થાય. બહુ ઓછાને ખબર હશે કે, મુમતાઝે બાળ કલાકાર તરીકે બલરાજ સાહની-નૂતનની ફિલ્મ 'સોને કી ચીડિયાં' કે શમ્મી કપૂરની ફિલ્મ 'વલ્લાહ ક્યા બાત હૈ'માં કામ કર્યં હતું. વ્હી. શાંતારામની 'સ્ત્રી' અને 'સેહરા'માં ય દેખાઇ હતી. 'પંખ હોતે તો ઊડ આતી રે..' ગીતમાં સંધ્યાની સાથે મુમતાઝ હોય છે. મુમતાઝની અટક 'અસ્કરી' છે... આઇ મીન, 'હતી.' હવે 'માધવાણી' થઇ ગઇ. એના ફાધર મુંબઇમાં સુકામેવાની લારી ફેરવતા હતા. મુમુ ૧૬ વર્ષની હતી, તયારે એના માં-બાપે છુટાછેડા લઇને - બંનેને સહેલું પડયું, ત્યા બીજા લગ્ન કરી લીધા. સ્વ. દારાસિંઘના સ્વ. ભાઇ રણધાવા મુમતાઝની બહેન મલ્લિકા સાથે પરણ્યો હતો. તમામ મેગેઝિનોમાં રણધાવાનો ઉચ્ચાર ખોટો લખાય છે. મૂળતઃ આ યોધ્ધાનું નામ છે, જે રણ (ભૂમી) માં દોડી જવા માટે ઉત્સુક છે, એટલે 'રણ-ધાવા' એક જમાનાના પ્રેમી કહેવાતા ફિરોઝ ખાન-મુમતાઝે એમના સંતાનો ફરદીન અને નતાશાના લગ્ન કરાવી આપ્યા છે. મુમતાઝે પોતે કરેલા એલાન મુજબ, હવે તે કેન્સરમાંથી સંપૂર્ણ મુક્ત થઇ ચૂકી છે. સુખદ આશ્ચર્યની વાત એ છે કે, નહિ મુમતાઝ કે નહિ, અરૂણા ઇરાની સ્કૂલમાં છ ચોપડીથી આગળ ભણ્યા નથી, છતાં બંને કડકડાટ ઇંગ્લીશ બોલી શકે છે.

આ ફિલ્મ 'ભાઇભાઇ'માં મુમતાઝ સેકન્ડ સુનિલ દત્તની ફર્સ્ટ પ્રેમિકા બને છે. પણ હરામ બરોબર એને એક્ટિંગ કરવાની કોઇ તક અપાઇ હોય તો!

આશા પારેખના ફાધર અમદાવાદના પાલડી વિસ્તારના પિરાણા ગામે રહેતા હતા. મધર દાઉદી-વહોરા મુસ્લિમ છે.

લીલા ચીટણીસનું નામ આપણી કોલમના વાચકોએ ન સાંભળ્યું હોય, એ તો નહિ બને. નવાઇ આપણે બધાને લાગશે કે, 'લક્સ' સાબુની સૌથી પહેલી જાહેરાતમાં લીલાબાઇ ચમક્યા હતા... સાલ હતી, ૧૯૪૧. એના ફાધર તો કર્ણાટકના ધારવાડમાં ઇંગ્લિશના પ્રોફેસર હતા અને બ્રહ્મ સમાજના પ્રમુખ પણ. લીલાનો પુત્ર માનવેન્દ્ર ચિટણીસ કહે છે, ''માં બ્રાહ્મણ હોવાને કારણે, એ જામાનામાં તો સ્ત્રીઓ ફિલ્મોમાં કામ કરે, એ વેશ્યાવૃત્તિ કહેવાતી, તો એની ય પરવાહ કર્યા વિના ફિલ્મોમાં કામ કર્યું.

લીલા ચીટણીસનું અવસાન ૯૩ વર્ષની વયે અમેરિકાના કનેક્ટિક્ટ રાજ્યના ડેનબરીમાં થયું. લીલા આપણને વધારે યાદ રહી ગઇ હોય તો રાજ કપૂરના 'આવારા'માં રાજની અને દેવ આનંદની ફિલ્મ 'ગાઇડ'માં દેવ આનંદની માં તરીકે. સુનિલ દત્તની ફિલ્મ 'સાધના'માં પણ એનો રોલ નોંધપાત્ર હતો. ભારતભરની ટોટલ ડોસીઓ એમની આખી જીંદગીમાં રડી નહિ હોય, એટલા જથ્થામાં લીલા ચીટણીસ હરએક ફિલ્મમાં રડી છે. ફિલ્મોના પરદા ઉપર આવે ને જાય ત્યાં સુધી રડારોળ કરવા માટે કુખ્યાત આ લોકોની આવી એક ટોળકી હતી, જેનો પ્રેસિડેન્ટ હતો, બારમાસી રોતડો નઝીર હુસેન. આ ટોળકીના સભ્યપદમાં આજીવન લાવાજમ ભરનારાઓમાં મનમોહન કૃષ્ણ, નાના પળશીકર, શિવરાજ, સુલોચના, અચલા સચદેવ, લીલી ચીટણીસ, દુલારી... યસ, એક માત્ર વીરાંગના હતી લલિતા પવાર, જે બધાને રડાવી રડાવીને અધમૂઆ કરી નાંખતી. પોતે નહોતી રડતી.

અમારા ખાડીયામાં પહેલેથી જ જીવનને બદલે 'જીવણ' તરીકે ઓળખાતો જીવન કાશ્મિરી પંડિત હતો. નારદ મુનિના પાત્રમાં ૬૦ ફિલ્મો કરવા બદલ એક તબક્કે એનું નામ 'ગીનેસ બુક ઓફ રેકોર્ડસ'માં વિચારાયું હતું. ફિલ્મ 'જ્હોની મેરા નામ'માં હીરો દેવ આનંદને જેલમાંથી ભગાડી જવામા મોઢું બંધ રાખનાર આ 'હીરો' મનમોહન દેસાઇની ફિલ્મો 'અમર, અકબર, એન્થની' અને 'ધરમવીર' જેવી ફિલ્મોમાં ઘણો યાદ રહી ગયો હતો. એક્ચ્યૂઅલી, રોયલ ખાનદાનનો આ નબીરો ફિલ્મોમાં હીરો બનવા મુંબઇ આવ્યો ત્યારે એના ખિસ્સામાં રૂ. ૨૬/- હતા અને 'રજનીગંધા'વાળી હિરોઇન વિદ્યા સિન્હાના દાદા મોહન સિન્હાના સ્ટુડિયોમાં કામદાર તરીકે રહ્યો હતો. આઉટડોર શૂટિંગમાં તમે ક્યારેક સિલ્વર કલરના ઊંચા રીફલેક્ટરો જોયા હશે, જેના ઉપરથી સૂર્યપ્રકાશ સહજ હળવો થઇને હીરો- હિરોઇન ઉપર પડે. એ રીફલેક્ટરો ઉપર ચાંદી જેવા કાગળ ચોંટાડવાનું કામ જીવન કરતો, એમાંથી એ જ મોહન સિન્હાએ ફિલ્મિ 'ફેશનેબલ ઇન્ડિયા'માં હીરો બનાવી દીધો.

પ્રાણ હજી આ ફિલ્મ સુધી ખલનાયકી છોડી નહોતી. કોઇ પણ હીરો કરતા શરીર સૌષ્ઠવના ધોરણે પ્રાણ જેવા કપડાં ભાગ્યે જ કોઇને શોભતા, પણ 'ભાઇ ભાઇ'માં પ્રાણ સફેદ શૂટની નીચે સફેદ બૂટમાં પાછો મોજાં કોથમિરની ચટણી કલરના પહેરે છે, બોલો!

કાયમી રોતડો બીજો પીસ હતો મનમોહન કૃષ્ણ. કહેવાય છે કે, એક સેકન્ડના સોમા ભાગમાં ૩૩ લાખ હાવભાવ ચેહરા ઉપર લાવતો. એ હખણો ઊભો રહે તો ય એના ચેહરાના હાવભાવો આપોઆપ બદલાયે રાખે અને તમામ હાવભાવો કરૂણ હોય. એની આંખો ઉપરની ભ્રમરો એટલી જાડી હતી કે, રોજ કાપ્યા પછી એના વાળમાંથી એના ફેમિલી માટે રોજ એક ધાબળો બનતો.

અરૂણા ઇરાની અને મેહમુદની જોડી આ દશકમાં બહુ ખીલી હતી. એ જોતાં પિલ્મની બંને હીરોઇનોના લગ્નજીવનના લોચા હતા. ગામ આખું કહેતું હતું કે, આશા પારેખ અને નાસીર હુસેન ('દિલ દે કે દેખોથી માંડીને તીસરી મંઝિલના નિર્માતા દિગ્દર્શક) તેમજ મેહમુદ અને અરૂણા ઇરાની પરણી ચૂક્યા છે. એ વાત જુદી છે કે, આ વાત બંનેએ ખોટી ગણાવી છે. એ બંને સાચા એટલા માટે હશે કે, ભલે લગ્ન ન કર્યાં હોય...!

દિગ્દર્શક તરીકે પોતાની આખી કરિયરનું નામ બોળ્યું હોય, તો રાજા નવાથેએ. આમે ય એ કોઇ ગ્રેટ ડાયરેક્ટર તો હતા નહિ, છતાં ય રાજ કપૂરની ફિલ્મ 'આહ'નું દિગ્દર્શન એમણે કર્યું હતું. એટલે આપણને આશા બંધાય કે 'ભાઇભાઇ જેટલી ફાલતુ ફિલ્મ તો એ ન જ બનાવે.

એ જમાનાની ફિલ્મોમાં મારામારી વખતે 'ઢીશુમ... ઢીશુમ..' બોલવું પડતું. કોણ બોલે, એ આપણને દેખાય નહિ. દુનિયાભરના સાહિત્યકારો ઊંધા પડી ગયા કે, આ 'ઢીશૂમનો અર્થ શું થાય? એ તપાસવા! '૭૦ના દાયકાની ફાઇટસ બહુ હાસ્યાસ્પદ હતી.

કમનસીબે, આપણા સહુના ફેવરિટ સંગીતકારો શંકર-જયકિશનના વળતા પાણી થઇ ચૂક્યા હતા. આ ફિલ્મના સંગીત વખતે તો જયકિશન હયાત હતો, છતાં એક વખત શાહી સિંહાસન ઉથલી ગયું, પછી ભલભલા રાજા-મહારાજા સાયકલ-રીક્ષામાં બેઠા હોય એવું લાગે. તેમ છતાંય, 'ખંડહર બતા રહા હૈ, ઇમારત બુલંદ થી' મુજબ, મુહમ્મદ રફીના જરા ચાલી જાય એવા બે ગીતો, ''મેરે મેહબુબ તેરે દમ સે હૈ દુનિયા યે મેં બહાર...'' અને ''એક તેરા સુંદર મુખડા, એમ મેરા પ્યાર સે ભરા દિલ, મિલના મુશ્કીલ હૈ'' હજી બીજી સારી સીડી ઘરમાં ન પડી હોય તો સાંભળવા ગમે એવા છે. એક જમાનામાં આ બંને સંગીતકારો પોતાની ફિલ્મમાં સંગીત આપે તે માટે, જયકિશનના ઘરે વહેલી સવારથી ધામા નાંખીને બેસતા. એક વખત આ બંનેનો જમાનો પૂરો થયો, એટલે સ્વ. જયકિશનનની ગેરહાજરીમાં શંકરને હડધૂત કરતા થઇ ગયા. શંકરને કામ માંગવા રીતસર ભટકવું પડતું. એક માત્ર ફિલ્મ નિર્માતા- દિગ્દર્શક સોહનલાલ કંવરે પેલા, 'જબ ભી યે દિલ ઉદાસ હોતા હૈ, જાણે કૌન આસપાસ હોતા હૈ''વાળી ફિલ્મ 'સીમા'માંસંગીત આપવા માટે શંકર ઇચ્છે એટલા વાયોલિન વાદકોને બોલાવવાની છૂટ આપી હતી. કામ સારૂં થયું એટલે સોહનલાલે ફિલ્મ 'સન્યાસી'માં પણ શંકરને લીધા.

આ સોહનલાલકંવર ગુજરાતી ફિલ્મોમાં વધારે પડતું ચમકી ગયેલી અભિનેત્રી સ્નેહલતા સાથે લગ્ન... સોરી, લગ્ન-બગ્ન નહોતા કર્યા, બસ?

એવી જ રીતે, આ ફિલ્મના નિર્માતા રતન-મોહન એટલે કોમેડિયન મારૂતિના જમાઇ થાય. કોમેડીયન ગુડ્ડી મારૂતિની મોટી બહેન સાથે સોહનલાલ પરણ્યા હતા.

ફિલ્મ 'ભાઇભાઇ' જુઓ તો મારૂં નામ વચમાં કયાંય આવવું નહિ જોઇએ.

03/09/2014

એ બહુ વહેમીલો પતિ છે...

એની વાઈફ હતી તો આંખને ગમે એવી... ઈવન, એને પણ ગમે એવી હતી. એ તો માની ગયેલો કે, પૂરા શહેરમાં આનાથી વધારે સુંદર બીજી કોઈ સ્ત્રી હોઈ ન શકે. (ક્લબમાં અમે ગ્રૂપવાળા ય બધા માની ગયેલા... અને અમે દર વખતે આવું માની જતા. અને જીદ્દી જરા ય નહિ!) પણ કોયલે માળો ખોટા ઝાડ ઉપર બાંધ્યો હતો, એનો અમને ખેદ. હરએક ઉત્સાહી માનવી પરણે એ જ દિવસથી બીજી સ્ત્રીને સુંદર માનવા લાગે છે. નહિ તો આજકાલ... બીજાની પ્રશંસા કરનારા રહ્યા છે કેટલા? જગમાં પોતાની જ વાઈફ સુંદર ને બીજી બધીઓ બેન ચંપા... આવા અહંકારીઓમાં આ અમારો જનકે ય ખરો.

પણ જનકો વહેમીલો બહુ. જનકો એટલે જનક શાહ. ક્લબમાં નિયમિત અમારી સાથે સવારે ચાલવા આવનારો. ટ્રાયલ પૂરતો એકાદ વખત એની વાઈફને લઈને આવ્યો. બસ ફિર ક્યા? જનકાના ભાવ વધી ગયા. બ્રેકફાસ્ટનું બિલ કોઈ એને આપવા દે? એને જોઈ, એ જ ક્ષણથી અમારી વાઈફો ઉપરાંત જગતની સર્વ સ્ત્રીઓ અમને માં-બેન લાગવા માંડી. જનકાની વાઈફને અમે સહુ 'ભાભી-ભાભી' કહીને અમારી સાથે ચલાવીએ ને જનકો પાછળ હોય. પાછળ રાખી દેવાનો હોય. ક્રાંતિઓ એમને એમ નથી આવતી. ત્યાગની સમજવાળા એક-બે મિત્રો જનકાને ઈંગ્લૅન્ડ સામેની વન-ડે સીરિઝની વાતોમાં બીઝી રાખી, અમને ભાભી સાથે ચાલવાની સવલત કરી આપતા. બીજા રાઉન્ડે ભાભી સાથે ચાલવાનો એમનો વારો. સંપ ત્યાં જંપ. મને ક્રિકેટનું બહુ નૉલેજ નહિ, એટલે જનકા પાસે જવા કરતા હું 'ભાભી'ને કંપની આપવાની જવાબદારી હસતા મુખે નિભાવી લેતો. મેં જીવનમાં હંમેશા બીજાને દુઃખ ન પડે, ને હું સહન કરી લઉં, એવા રસ્તા અપનાવ્યા છે.

ચાલી લીધા પછી અમે નાસ્તો કરવા સાથે બેસતા, પણ અમે બધા ભાવનાના ભૂખ્યા (ભાવના... જનકાની વાઈફ!) અમે નાસ્તાના લાલચુડા નહિ! બિલ જનકો ચૂકવે, એ એની ખાનદાની અને એની વાઈફને અમે 'ભાભી' કહીએ, એ અમારી ખાનદાની. અમને તો બધાને હસાવતા બહુ આવડે અને ભાવનાને કોણ વધારે હસાવી શકે, એ માટે અમે એને કહી દેતા, ''ભાભી... આ જે તમે હસ્યા ને... એ આપણી જોક હતી... હહહાહાહા!'' નહિ તો ક્લબ-કલ્ચરમાં તો તમે જાણો છો, ''માલ કિસી કા... કમાલ કિસી કા.'' માંડ એક પીસી મારી હોય ને ક્રેડિટ બીજો લઈ જાય, એમાં ભાભી ઉપર... આઈ મીન, 'ભાવની' ઉપર કેવી છાપ પડે? આ તો એક વાત થાય છે!

જનકો સાલો વહેમાવા તો માંડયો હતો. અમને એનું વર્તન ન ગમ્યું. અમારા ખાડીયાની ભાષામાં, ''આ કાંઈ એના બાપાનો માલ હતો?'' (જવાબ : અફ કૉર્સ, એના બાપનો માલ નહોતો... એના સસરાનો હતો... અથવા, હવે તો એનો એકલાનો! જવાબ પૂરો !) ભાભીને અમે હસાવીએ, એ એને ન ગમતું. બધા હસતા હોય ને જનકો જાણે, ''આવી તો બહુ સાંભળી લીધી...'' એવા મોંઢે અમારી પીસીનો કચરો કરે. આ એક સજ્જનના લક્ષણ ન કહેવાય.

પરમેશ્વર પણ ભાવકોની સામું જોતો હોય છે, એ ન્યાયે જનકો જરાક અમથો વૉશરૂમમાં જવા નીકળ્યા કે, વહાલા ભાભીની બાજુમાં બેસવા ફટાફટ ખુરશીઓ ઘસડાઈ. ભરતનો નંબર લાગી ગયો, એમાં તો શું ય જાણે સની લિયોન પાસે રાખડી બંધાવવા બેઠો હોય, એવી હુંશિયારીઓ મારવા માંડયો. અમને કોઈને ભરતાનું વર્તન ન ગમ્યું. માં-બાપના ખોટા સંસ્કાર, બીજું શું? અલબત્ત, એ એક જ દહાડે અમારા ગ્રૂપમાં બધાને અંબાણી, અદાણી, વિજય માલ્યા કે વૉરન બફેટ સાથે ઘર જેવા સંબંધો નીકળ્યા. ભાભીને પૂછ્યું ય ખરું કે, આમાના કોઈનું બી કામ હોય તો કહેવડાવજો. જો કે, બધાનું જનરલ નૉલેજ આપણા જેવું ના હોય. ખાનગીમાં મેં અજીતસિંહને પૂછ્યું કે, ''આ વૉરન બફેટ કોણ છે?'' એમને નૉલેજ હતું. મને કહે, ''એ ભાજપનો બહુ મોટો કાર્યકર છે.'' ભાવનીને જો કે, રાજકારણમાં બહુ રસ હોય, એવું લાગ્યું નહિ, એટલે બફેટને મૂક્યો પડતો.

જનકો તો જાણે વોશ-રૂમમાં હવાફેર કરવા ગયો હોય, એમ કાચી સેકંડમાં તો પાછો આવતો રહ્યો. આટલી ઝડપે કોઈ એકીઓ પૂરી કરતું હશે? આયુર્વેદમાં ચોખ્ખી મનાઈ છે કે, આમાં ઉતાવળો ન કરાય.

જનકાએ ભાવનીને ઊભી કરતા કહ્યું, ''ચાલો હવે બહુ હસમહસી થઈ... ચલો ભાવુ...'' બેશરમ અમે દિયરીયા-જેઠીયાઓના દેખતા 'ભાવુ' કહીને અમારા જીવો બળાવતો હતો. શું અમે જોઈ શકતા નહોતા કે, એની વાઈફને અમે હસાવીએ, એ એનાથી ખમાતું નહોતું. કહે છે ને કે, ઈર્ષા જ તમામ રોગોનું મૂળ છે.

આપણે નવી ગાડી લાઈએ, તો ફ્રૅન્ડઝ લોકોને ચલાવવા દઈએ. આપણું મોટું મન, પણ જનકો નવી વાઈફ લઈ આયો - ...કેટલાક લોકો હોય છે જ સંકુચિત મનના. આવા લોકો લાઈફમાં આગળ ન આવે... વાઈફોની દુનિયામાં!

અમારા ગ્રૂપમાં કડક નિયમ કે, ક્લબમાં કોઈના પણ ગેસ્ટ આવે, એને ગેટ સુધી મૂકવા નહિ જવાનું. અહીં તો આગળની ઘટના ન લખું, તો ય તમે સમજી તો જવાના કે, પાર્કિંગમાં શું થયું હશે! એટલું કહી દઉં કે, અમારા સહુના ચહેરા ઉપર ભાવ દીકરી વળાવવાનો હતો... એ ઘડી પૂરતો!

ક્લબમાં પાછા આવ્યા પછી તો કોઈના મૂડના ઠેકાણાં નહિ. કાલે જનકો આવશે કે નહિ? આજે જ બન્નેને ડિનર પર બોલાવીએ તો કેવું રહેશે? પછી સૉલ્જરી સમજી લઈશું. અને ભરતો દોઢો બહુ થતો'તો... ભાવનીની પાસે બેસવા શું મળ્યું કે, આપણે બધા તો ભરતના સાળાઓ થતા હોઈએ, એવા સોટા મારતો'તો! ચિંતાઓ એવી પણ થઈ કે, આવતી કાલે જનકાને વૉશરૂમમાં જવાનું થાય જ નહિ, તો એને મોકલવો ક્યાં ? એક વાતે બધા ચોક્કસ માની ગયા કે, જનકાનો લૅન્ડ-લાઈન નંબર લઈ લેવો... તો પેલી ઉપાડશે.

નૅગેટીવ વાત એ નીકળી કે, જનકો આપણા બધાની ઉપર વહેમાવા માંડયો હતો. અમે બધા એક વાતે સહમત કે, જે ગોરધન પોતાની વાઈફ ઉપર વૉચ બહુ રાખતો હોય, એ મોડો-વહેલો પતવાનો તો જ છે. આવા હસબન્ડોઝની વાઈફોઝ અકળાઈને પછી એકલી ફરવા માંડે છે... આપણે એ તબક્કા સુધી રાહ જોવી અને હાલ પૂરતું ભાવના-જનકના માર્ગમાં નહિ આવવું, એવું સર્વાનુમતે નક્કી થયું. મનમાં બધા ખુશ હતા કે, એકબીજાને કેવા 'દૂ' બનાયા...?

તમે તો જાણો છે કે, આ બધી પબ્લિકમાં સૌથી વધારે સજ્જન અને સ્માર્ટ હું. આપણો પ્લાન કોઈને કીધો નહિ કે, ભાવનીને વાઈફની ફ્રેન્ડ બનાવી દેવી. બન્ને એકબીજાને ઘેર આવતી જતી થાય તો કોક દિવસ તો વાઇફને ગૅસનું બિલ ભરવા મોકલી દેવાય ને?

પેલા સની લિયોનવાળા ભરતાએ પ્લાન એવો બનાવ્યો હતો કે... હે ય...એકલા ભરતાએ જ નહિ, સહુ પોતપોતાની ફિરાકમાં હતા. અમને મામુ બનાવવાનો પ્લાન હરકોઈએ બનાવ્યો હતો.

દોઢેક મહિના સુધી જનકો ક્લબમાં દેખાયો નહિ. સાલો વાઈફને લઈને ઘરમાં ને ઘરમાં ચાલી આવતો હશે, ફોનો કરીએ તો ખબર પડી કે, અમારામાંથી કોઈના ફોન જનકાને લાગે નહિ. અમારા બધાના નામ એણે કઢાવી નાંખ્યા હતા. બીજાના ફોન ઉપરથી કરીએ તો જનકો કહે, ''મીટિંગમાં છું. કાલે ફોન કરીશ.'' ને પછી કાલ તો આવે નહિ!

એના ય થોડા દહાડા પછી ખબર અમને બધાને પડી કે, જનકો અમારામાંથી કોઈ બે-ત્રણની વાઈફોને રોજ સવારે ક્લબમાં 'ચાલવા' બોલાવતો, નાસ્તા કરાવતો અને પીસીઓ મારી મારીને હસાવતો ય બહુ. ને ક્લબ પણ અમારી રોજવાળી નહિ... બીજીમાં. આ બાજુ વહેલી સવારે અમે ચાલવા ક્લબમાં ઉપડીએ ને બીજી બાજુ પેલી બે-ત્રણ વાઈફો ય ચાલવા ઉપડે. આ તો ઘેર આવીને અમારા બધાની વાઈફો સાલા જનકાના તો જે વખાણો કરવા માંડી... જે વખાણો કરવા માંડી, ત્યારે ખબર પડી કે, જનકાએ અમારાવાળી બધીઓને ભાભી બનાવી દીધી છે ને ખૂબ હસાવે છે... પીસીઓ મારીને નહિ... હાઇ-ક્લાસ હ્યૂમરો કરીને!

તારી ભલી થાય ચમના... સાલા પંખો ચાલુ કર પહેલા! કેમ, અમારી વાઈફોને હસાવતા અમને નથી આવડતું? અમે મોંઢાનાં બોખા છીએ? તારી માંએ સંસ્કાર આપ્યા નથી કે, પરસ્ત્રી તો માતા સમાન ગણાય. (માતા ના ફાવતું હોય તો ભાભી સમાન ગણ!) અમે તારી વાઈફને એક દહાડો શું હસાવી, તે બદલામાં તું અમારી વાઈફોને હસાવી-હસાવીને પિદુડી કાઢી નાંખતા શરમાતો નથી?

યૂ સી... અમુક લોકોના ચરીત્રો જ થર્ડ-ગ્રેડના હોય છે. ભરતાની વાઈફ તો દેખાવમાં તદ્દન ઢોર બજારનો માલ છે ને જનકો એને ય હસાવતો હતો. સાલામાં ટેસ્ટ જેવું ય કાંઈ નહિ મળે. આપણા જેવા તો વાઈફ સિવાય અન્ય કોઈ સ્ત્રીને ફક્ત ભાભી કહે ને તાબડતોબ 'લક્ષ્મણ' બની જઈએ. પછી વાત આગળ વધે તો જુદી વાત છે, પણ આમ કોઈની વાઈફોઝને એકસામટી રોજ ક્લબમાં બોલાવીને હસાવવી, એ સજ્જનના લક્ષણ નથી. સુઉં કિયો છો?

કહે છે કે, આપત્તિ આવે ત્યારે દુશ્મનો ય એક થઈ જાય છે. અમે બધાએ નક્કી કર્યું કે, જનકાને ક્લબમાં બોલાવીને બરોબરનો ખખડાવવો. (આ વખતે 'ભાવનાબેન'ને નહિ બોલાવવાના.)

જનકો ભાવનાભાભીને લઈને જ આવ્યો.

સાર : આખો પ્લોટ ભાવનાભાભીએ જ ઘડયો હતો. પહેલા દિવસની ઘટના પછી. એમણે જનકા પાસેથી અમારા બધાના લેન્ડ-લાઈન નંબરો લઈને બધાની વાઈફોને સાલી બધી વાત કરી નાંખી અને અમને સીધા કરવા જનકાની... આઈ મીન, જનકભાઈની મદદ લઇ અમારી વાઈફોને બીજી ક્લબમાં રોજ બોલાવવાનો કારસો રચ્યો હતો.

હજી એ પૂછો છો, 'અમારૂં શું થયું ?' પેલા... ધોબીના કૂતરા માટે કંઈ કહેવત છે?

સિક્સર

- ઈંદિરા ગાંધીની સરકાર વખતે પાકિસ્તાન આવા જ અડપલાં કરતું હતું, ત્યારે કોઈકે મોરારજી દેસાઈને પૂછ્યું, ''પાકિસ્તાનને સીધું કેવી રીતે કરી શકાય?''

- એમાં કરવાનું શું? એના ઘરમાં જઈને ધોલધપાટ કરીને પાછા આવતા રહેવાનું હોય છે તો આટલું ટેણીયું!

31/08/2014

ઍનકાઉન્ટર : 31-08-2014

* તમે તો ગાતા હો, 'બોલ મેરી તકદીર મેં ક્યા હૈ, મેરે હમસફર અબ તો બતા...'ને જવાબમાં તમારા જ્યોતિષી પત્ની કહે, 'હવે પનોતિ જ પનોતિ છે...' તો શું કરો ?
- એ જ કે, પત્નીનું ફિલ્મો કરતા જ્યોતિષનું જ્ઞાન વધુ ફાલતુ છે.
(સુનિલ અંજારીયા, અમદાવાદ)

* સર, કોઇ પરિણિતા સાથે મન લાગી જાય તો શું કરવું ?
- બા ખીજાતા ના હોય તો ડૂબી મરવું.
(વિશાલ પ્રજાપતિ, મેહસાણા)

* બે વેદ જાણનારાઓ દ્વિવેદી, ત્રણ જાણનારા ત્રિવેદી ને ચાર જાણનારા ચતુર્વેદી, પણ એકે ય વેદ ન જાણનારા 'દવે' કહેવાયા...સુઉં કિયો છો ?
- કોક 'જોશી'ને બતાવવું પડશે. આ તો તમારી જાણકારી પૂરતું... 'દવે' શબ્દ 'દ્વિવેદી'નો અપભ્રંશ છે. (જાણકારી પૂરી)
(ઊર્મી જોશી, વિથોન-નખત્રાણા)

* તમે ૧૯૬૮-માં અમદાવાદની સાધના હાઇસ્કૂલમાં એસ.એસ.સી. પાસ કરી, એ હિસાબે તમે ૧૯૫૨-ના મૉડેલ છો... હું પણ !
- હા, પણ તમે તો ત્યાં સુધી ભણ્યા હશો ને ?
(ચંદ્રકાંત બગડીયા, પૂણેં-મહારાષ્ટ્ર)

* ૨૯ ફેબ્રુઆરીને હિસાબે શું તમારા પત્ની ચાર વર્ષે શુભેચ્છા આપે છે ?
- આટલી નાની અમથી વાતમાં ચાર પત્નીઓ ન રાખવાની હોય !
(મનિષ રામાવત, મીઠાપુર)

* વરસાદ નહતો પડતો... હવે અનરાધાર વરસે છે. શું કરવું ?
- કોકની છત્રી માંગી લેવી.
(જ્યોતિ શૈલેષ દુધવાલા, સુરત)

* હવે પોસ્ટ ઑફિસનું આયુષ્ય કેટલું ?
- પોસ્ટ કાર્ડ લખીને પૂછાવી જુઓ.
(અનંત વ્યાસ, ગોપાલપુરી)

* શું પૈસા વગર કોઇ કામ શક્ય જ નથી ?
- પહેલા તમારા બાકી મોકલાવી દો, પછી સવાલ પૂછો.
(જીશાન વહોરા, ઠાસરા)

* મૅરેજ કરવા માટેની સૌથી સારી ઉંમર કઇ કહેવાય ?
- મૅક્સિમમ કોઇ ડોસી પણ તૈયાર થતી હોય એ.
(કિશન એમ. પટેલ, આણંદ)

* મારી ફિયાન્સી અત્યારથી કચકચ કરે છે. લગ્ન પછી શું થશે ?
- પછી તમે બચી જશો... એ બીજા સાથે કચકચ કરશે !
(ચિંતક ઘેડીયા, નવી મુંબઈ)

* તમે સવાલ સાથે ઍડ્રેસ કેમ માંગો છો ?
- માણસ જેટલું આપી શકતો હોય, એટલું જ મંગાય !
(કોમલ પી. આહિર, મુંબઈ)

* છોકરી પસંદ કરતા પહેલા શું તપાસી લેવું જોઇએ ?
- એ જ કે, એ છોકરી અને આપણે છોકરા છીએ કે નહિ !
(ભાવિન બારડ, ધમેલ-અમરેલી)

* આજકાલ લોકો ખોટું કેમ બોલે છે ?
- લોકોની વાત જાવા દિયો ને... આપણું કેમનું લાગે છે ?
(અનંત ત્રિવેદી, ગોરડકા-બોટાદ)

* કપિલ શર્મા અને તમારી વચ્ચે શું તફાવત ?
- એ જોવા દે, તો ખબર પડે !
(આશિષ સાવલીયા, સુરત)

* મારે 'ગીનેસ બૂક ઑફ રૅકૉર્ડ્સ'માં નામ નોંધાવવું છે, તો શું કરવું ?
- પુસ્તકમેળામાંથી આ બૂક ખરીદી લાવી, વચ્ચેના કોઇ પાને બૉલપૅનથી તમારૂં નામ લખી નાંખો.
(અકીમ કાશમાની, જામનગર)

* માણસે પોતાની લાયકાત સાબિત કરવા શું કરવું ?
- બસ. માણસ બનવાનું છોડી દો.
(પ્રિયાંક એચ. પોપટ, વેરાવળ)

* ઇલેકશનના રીઝલ્ટ્સ પછી 'પોગો' ચૅનલનું આવી બન્યું છે. સુઉં કિયો છો ?
- ના. રાહુલ બાબા હજી એ જુએ છે.
(અશ્વિન કિયાડા, રાજકોટ)

* શૂન્યથી ૯-સુધીની શોધ કોણે કરી છે ?
- આમાં ય તમને મારી ઉપર ડાઉટ છે ?
(દિવ્યા જોશી, વિથોન-કચ્છ)

* અમેરિકાથી લાવ્યા હો, એ પીણાંમાં સાંજે કંપની જોઇતી હોય તો કહેવડાવજો....!
- હા, પણ હિંગાષ્ટકની ફાકી તમને દૂધ સાથે કે પાણી સાથે ફાવશે ?
(મૂકેશ નાયક, નવસારી)

* ભાગી જવાના કૅસમાં છોકરો છોકરીને ભગાડી જતો હોય છે છતાં, નામ કેવળ છોકરીનું જ કેમ બોલાય છે ?
- કરૅક્ટ. પેલો એકલો એકલો ભાગતો હોય તો એના એકલાનું નામ બોલાય.... વળી ક્યાં સુધી સ્ત્રીઓને એમના કામની ક્રેડિટ નહિ આપીએ ?
(ડૉ. મીનાક્ષી નાણાવટી, જૂનાગઢ)

* આપની દ્રષ્ટિએ ગુજરાતી ભાષાનું શ્રેષ્ઠ પુસ્તક ક્યું ?
- મહાત્મા ગાંધીનું, 'મારા સત્યના પ્રયોગો.'
(મિત એમ. બારોટ, બિલીમોરા)

* મારો ગોરધન બીજા પાસે મારી રસોઇના વખાણ કરે છે, પણ હું પૂછું છું તો સરખો જવાબ નથી આપતો. ઉપાય ?
- નસીબદાર છો. એ તમારી પાસે જૂઠ્ઠું નથી બોલતો.
(શ્રીમતી ઇશ્વરી માંકડ, જામનગર)

* કપિલ કે અનુપમ ખેરની જેમ તમારે પણ ટીવી શો શરૂ કરવો જોઇએ કે નહિ ?
- સચિન તેંડુલકર દાળવડાં વેચતો હોય, એ સારૂં લાગે ?
(નીરજ પુરોહિત, ગીરસોમનાથ)

* તમે ભારત છોડીને અમેરિકા ભાગી કેમ ગયા હતા ?
- જમવું તો સોનાની થાળીમાં, રમવું તો લૉર્ડ્સના મેદાન પર ને ભાગવું તો અમેરિકામાં.... કેટલાક લોકોના ટેસ્ટ જન્મથી જ ઊંચા હોય છે, યૂ નો !
(અફરોઝબને મીરાણી, મહુવા)

* મને તો આલીયા ભટ્ટ સૅઇમ-ટુ-સૅઇમ ડિમ્પલ જેવી જ લાગે છે...તમને ?
- લયલા કો કૈસ કી નઝર સે દેખો... કાદર ખાન કી નઝર સે નહિ !
(શ્વેતા જોશી, અમદાવાદ)